αιρετικά

2012-01-15T03:12:00.003-08:00

Σίγουρα είναι πιο εύκολο να ανάψεις ένα κερί, από το να κάνεις μία καλή πράξη.

ΑΓΑΠΗΣΤΕ

2012-01-15T03:12:00.001-08:00

Η αγάπη είναι εναντίον της εξουσίας, Είναι η πιο επαναστατική ιδέα στον κόσμο.

2012-01-08T07:03:00.000-08:00

οταν αντικαθιστας το "ειμαι" με το "εχω", να σε δω οταν παψεις να "εχεις", τι θα "εισαι"

2011-11-03T10:00:00.000-07:00

κάλιο λύκος νηστικός, παρα πρόβατο σε στάνη

για το "συνταγμα" και την παρεα του

2011-07-05T08:03:00.000-07:00

η πολιτική είναι σαν το ποδόσφαιρο.
όσο ανεβαίνει η ποιότητα, και οργανώνεται το "πράγμα" τόσο οι πολλοί, παύουν να παίζουν-συμμετέχουν,και γίνονται θεατές.

ζωη+θανατος

2011-06-19T02:52:00.001-07:00

την πρώτη μέρα της ζωης μας, είμαστε μια μέρα πιο κοντά στον θάνατό μας!

η αποδοχή του θανάτου ειναι η αρχή της ζωής.

http://www.youtube.com/watch?v=LM3Ci45Iv-8&feature=player_embedded

Θεωρία Παιγνίων: Οι πιο καλοί οι μαθητές

2011-06-02T06:36:00.000-07:00

Θεωρία Παιγνίων: Οι πιο καλοί οι μαθητές

Του Γιώργου Ι. Κωστούλα

Μια από τις ενδιαφέρουσες αναλύσεις της Θεωρίας των Παιγνίων (Θ.Π.) αφορά καταστάσεις όπου, ενώ τα άτομα λειτουργούν λογικά (και κατά κανόνα, όχι ηθικά) για την προώθηση του ατομικού τους συμφέροντος, επειδή κάνουν όλοι το ίδιο, το ατομικό συμφέρον του καθενός -και τελικά όλων- πλήττεται περισσότερο.

Τα παραδείγματα πολλά:

-Αποφεύγοντας να πληρώσουμε φόρους κερδίζουμε ατομικά, αλλά επειδή όλοι κάνουνε το ίδιο ζημιωνόμαστε όλοι, ζώντας σε μια φτωχότερη και αδύναμη χώρα.

-Αγοράζοντας πειρατικά ντι βι ντι ωφελούμαστε ατομικά, αλλά ζημιωνόμαστε όλοι, επειδή περιορίζουμε την ανταμοιβή της δημιουργικότητας, της καινοτομίας κ.λ.π. που θα μας λείψουν, αν δεν υπάρχουν.

-Αφήνοντας τα σκουπίδια έξω τις ημέρες που η συλλογή τους δεν είναι εφικτή κρατάμε καθαρό το σπίτι μας, αλλά επειδή ο καθένας κάνει το ίδιο, λερώνουμε τη γειτονιά μας και βάζουμε σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία.

-Παρκάροντας το αυτοκίνητό μας σε σημεία που εμποδίζουμε την κίνηση είναι μεν βολικό για μας, αλλά αν το κάνουν και άλλοι θα επικρατήσει κυκλοφοριακό χάος.

-Χτίζοντας αυθαίρετες κατοικίες ωφελούμαστε ατομικά, αλλά αν κάνουν όλοι το ίδιο καταλήγουμε στη γνωστή άναρχη δόμηση χωρίς υποδομές.

-Εξαπατώντας με παραποιημένα στοιχεία την Ε.Ε ικανοποιούμε μεν κάποια βραχυπρόθεσμα προαπαιτούμενα, στο επίπεδο των εντυπώσεων, αλλά υπονομεύουμε ηθικά το συνεκτικό ευρωπαϊκό μας ρόλο, υποθάλποντας πρακτικά την εις βάρος μας ανισότητα και αναξιοπιστία.

-Αφήνοντας, βολικά, τα περιττώματα του σκύλου μας σε πάρκα και πεζοδρόμια συντελούμε στη γενίκευση μιας προκλητικής και ανεύθυνης αντικοινωνικής πρακτικής που βρωμίζει και μολύνει την πόλη μας.

Όλη αυτή η οξυδερκής υπεράσπιση του ατομικού μας βολέματος, η ευλαβής περιφρούρηση του Ιδιωτικού συναθροίζεται σε μια ανευλαβή απαξίωση-λεηλασία του Κοινόχρηστου και του Δημόσιου. Ή, όπως έχει ειπωθεί, πολλαπλασιαζόμενη η ατομική διαύγεια που επιδεικνύουμε στα ατομικά μας καταλήγει απαρέγκλιτα στην εθνική μας τύφλωση.

Πότε αρχίζει η παρακμή ενός πολιτισμού; Όταν τα άτομα που τον συνθέτουν αρχίζουν, προοδευτικά, να βυθίζονται βαθύτατα στην καχυποψία. Όταν σε κάθε βήμα τους, σε κάθε εκδήλωσή τους φοβούνται ότι θα πέσουν θύματα της κακοπιστίας ή της κακοήθειας κάποιων άλλων, ατόμων ή ομάδων, και εντέλει της ίδιας της (εξελικτικά, μίζερης) συλλογικότητας.

Τίποτα πιο επικίνδυνο από την επιθυμία του ατόμου-πολίτη να μη γελαστεί. Δηλαδή, κατά το κοινώς λεγόμενο, να μην πιαστεί κορόιδο.

Κάθε πολίτης μετατρέπεται έτσι σε μια εξαίρεση, το άθροισμα των οποίων συνιστά το ιστορικό ηθικό εθνικό μας έλλειμμα.

Δεν μοιάζει να είναι αυτό, ό,τι ακριβώς συμβαίνει σήμερα στη χώρα μας; Φτάσαμε στο σημείο, η Ελλάδα να απαρτίζεται από δέκα εκατομμύρια άτομα που οσμίζονται την απάτη γύρω τους, στην παραμικρή πτυχή του βίου τους, υποπτευόμενα διαρκώς τον διπλανό τους. Έτσι, αντί της εμπιστοσύνης που είναι η ακρογωνιαία ηθική αρχή κάθε βιώσιμης ένωσης, τα έθνη "εθίζονται στην αμφιβολία και την υποψία και μουμιοποιούνται στη αμφιβολία".

Βεβαίως, σύμφωνα με τη Θ.Π., η παραπάνω συμπεριφορά είναι απόλυτα λογική. Το κάθε άτομο, δηλαδή, χωριστά έχει κίνητρο να εγκαταλείψει τη συνεργασία και να συμπεριφερθεί, να λειτουργήσει αντικοινωνικά.

Μας το διδάσκει αυτό, το κλασικό παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος, το περίφημο "δίλημμα του φυλακισμένου", όπου η έλλειψη εμπιστοσύνης και η διάθεση εκμετάλλευσης εμποδίζουν τη συνεργασία μεταξύ δυο παικτών.

Κεντρικός άξονας του παιχνιδιού η, κάτω από συνθήκες ελλιπών πληροφοριών, αμοιβαία άγνοια των προθέσεων και των σχεδίων εκατέρων, η οποία ωθεί τους παίκτες σε πράξεις επιζήμιες και για τους δυο, οδηγώντας τους σε καταστάσεις της μορφής: ο νικητής τα παίρνει όλα.

Η συνεργασία για τη Θ.Π. που, βεβαίως δεν ασχολείται με τη φιλοσοφική διάσταση των συμπεριφορών, δεν αποτελεί ζητούμενο, δεν επιδιώκεται δηλαδή ως επιθυμητή θέση, ως σημείο ισορροπίας. Η Θεωρία ασχολείται με την ανάλυση και τη δημιουργία συνθηκών ή μηχανισμών που θα περιορίσουν τα ατομικά κίνητρα και θα καταστήσουν τη συνεργασία εφικτή και διατηρήσιμη επ΄ ωφελεία και των ατόμων και του συνόλου.

Και τούτο γιατί, δεν αρκεί το άτομο να είναι βέβαιο ότι όλοι οι άλλοι θα τηρήσουν τη συνεργασία για να την τηρήσει και το ίδιο. Το κοινωνικό συμβόλαιο που εξασφαλίζει περιβάλλοντα σταθερής και επωφελούς συνεργασίας χρειάζεται και κάτι ακόμα, ή μάλλον τρία πράγματα ακόμα.

Το πρώτο είναι ηθικής, θρησκευτικής τάξεως και συνδέεται με τη φήμη, με το καλό όνομά μας. Η φήμη, ο κοινωνικός διασυρμός καλύτερα, αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα στην επιδίωξη του ατομικού συμφέροντος.

Το δεύτερο είναι η ύπαρξη της εξουσίας, της αρχής που μπορεί να επιβάλει τη συνεργασία και την θετική κοινωνική συμπεριφορά.

Το τρίτο, η παιδεία, όπου το ίδιο το άτομο δέχεται να θυσιάσει το ατομικό συμφέρον του για το κοινό καλό.

Δυστυχώς κανένα από τα παραπάνω προαπαιτούμενα δεν υπάρχουν σήμερα στην Ελλάδα.

Η φήμη δεν δουλεύει στις μεγάλες πόλεις, χώρια που ορισμένες αντικοινωνικές συμπεριφορές θεωρούνται ακόμα και μαγκιά.

Η αρχή, η εξουσία που θα μπορούσε να εμπνεύσει και να επιβάλει τη συνεργασία δεν υπάρχει ή δεν λειτουργεί σωστά.

Τέλος, δεν υπάρχει ικανός αριθμός, μια κρίσιμη μάζα μορφωμένων ατόμων, με παιδεία διατεθειμένοι να ηγηθούν και να δώσουν το καλό παράδειγμα.

Ανάγκη πάσα, λοιπόν, αν θέλουμε η ελληνική κοινωνία να εγκαταλείψει τον στείρο διεκδικητισμό, την προσοδοφορία και την λαθρεπιβασία να εντάξουμε τη λειτουργία της σε ένα διαφορετικό θεσμικό πλαίσιο.

Το έχουμε ξαναπεί. Χρειάζεται μια θέσμιση σε όλα: στη φορολόγηση (και τη φοροδότηση), στην ανταγωνιστικότητα, στον επαγγελματισμό, στην κοινωνική αλληλεγγύη, στη δημόσια διοίκηση, στο σεβασμό του δημόσιου χώρου, στην τόνωση της οργανωμένης συλλογικότητας κ.ο.κ. Μια θέσμιση που θα διαπλάθει, αλλά και θα περιφρουρεί μια κοινωνία ωριμότερη στην αυτογνωσία της, μετρημένη στις επιθυμίες της, υπεύθυνη στις επιλογές της.

Με άλλα λόγια: Χρειαζόμαστε νόμους (πρακτικά, ηγεσία και εξουσία) που θα μας εμποδίσουν να γίνουμε χειρότεροι και παιδεία που θα μας βοηθήσει να γίνουμε καλύτεροι.

Αναφορές:

Το κείμενο βασίστηκε σε παρεμφερή άρθρα των: Σπύρου Γιανναρά, Στάθη Καλύβα και (κυρίως) Γιάννου Μπενόπουλου.

* Ο κ. Κωστούλας είναι τέως γενικός διευθυντής εταιρειών του ευρύτερου χρηματοπιστωτικού τομέα. Ένα νέο βιβλίο του, με τίτλο: "ΔΙΑΒΑ-ΖΩΝΤΑΣ με το μολύβι στο χέρι", κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΕΠΤΑΛΟΦΟΣ.

Πηγή:www.capital.gr

γνωμικον

2011-04-20T07:14:00.000-07:00

η γυναικες ειναι σαν της πουτσες.
οσο της χαϊδεύεις τόσο σηκώνουν κεφάλι

βια http://pitsirikos.net/2011/04/%CE%B2%CE%AF%CE%B1/

2011-04-20T07:10:00.000-07:00

Τον Δεκέμβριο του 2008, σε μια ραδιοφωνική εκπομπή του ΣΚΑΙ από την πλατεία Εξαρχείων με κατοίκους, καταστηματάρχες, αναρχικούς, δασκάλους και άλλους, μια κυρία είχε πει κάτι πολύ ενδιαφέρον, στο οποίο, βέβαια, κανείς δεν έδωσε σημασία γιατί το είπε ήρεμα και όχι ουρλιάζοντας.

Αυτή η καλή κυρία –που νομίζω πως ήταν καθηγήτρια αλλά μπορεί να ήταν και απλή νοικοκυρά (δεν το θυμάμαι)- είχε πει πως ένα παιδί που ζει και μεγαλώνει στα Εξάρχεια υφίσταται τόσες ταπεινώσεις από τους αστυνομικούς, ώστε, μέχρι να γίνει 15 ετών, έχει μάθει να μισεί τους αστυνομικούς.
Είχε αναφέρει παραδείγματα με παιδιά που γυρνούσαν από το σχολείο και τα πήγαιναν οι αστυνομικοί κάθε τρεις και λίγο στο τμήμα επειδή δεν τους άρεσαν τα ρούχα τους, τα μαλλιά τους κλπ. Όποιος κυκλοφορεί στους δρόμους της Αθήνας –και δεν παρακολουθεί τη ζωή από την τηλεόραση- θα έχει παρατηρήσει αρκετές φορές την άθλια συμπεριφορά κάποιων αστυνομικών απέναντι σε έφηβους και έφηβες.
Θυμήθηκα τα λόγια αυτής της κυρίας, όταν, πρόσφατα, περπατούσα με μια φίλη μου σε κεντρικό δρόμο της Αθήνας και πέσαμε πάνω σε τέσσερις αστυνομικούς που είχαν σταματήσει τρία μικροκαμωμένα παιδιά –δυο αγόρια και ένα κορίτσι- που δεν ήταν πάνω από 15 ετών. Ο ένας αστυνομικός είχε απομονώσει τον ένα νεαρό και του μιλούσε πολύ άγρια – ο πιτσιρικάς ήταν τρομαγμένος, κοιτούσε κάτω και δεν μιλούσε. Σταματήσαμε λίγα μέτρα πιο κει, έβγαλα τη φωτογραφική μηχανή και κοιτούσα στα μάτια τον αστυνομικό χωρίς να πω λέξη. Σε μισό λεπτό, οι αστυνομικοί άφησαν τα παιδιά να φύγουν. Φύγαμε προς την ίδια κατεύθυνση και ρώτησα τα παιδιά γιατί τα σταμάτησαν. Δεν υπήρχε λόγος – τα σταμάτησαν χωρίς λόγο.
Σε μια από τις συνεντεύξεις που έδωσε το τελευταίο διάστημα ο σκηνοθέτης Αργύρης Παπαδημητρόπουλος –με αφορμή την προβολή της ταινίας «Wasted Youth» που περιγράφει μια ημέρα ενός έφηβου και ενός αστυνομικού- είχε πει πόσο τον βοήθησε στα γυρίσματα η ματιά του άλλου σκηνοθέτη της ταινίας, του Γερμανού Γιάν Φόγκελ. Ο Φόγκελ έρχεται από μια χώρα που τα παιδιά δεν μεγαλώνουν μαθαίνοντας να μισούν τους αστυνομικούς – δηλαδή, το αντίθετο απ’ αυτό που συμβαίνει στην Ελλάδα.
Είναι σίγουρο πως η πολιορκία της Κερατέας από τα ΜΑΤ για πάνω από 4 μήνες δεν θα φύγει καθόλου εύκολα από τη μνήμη των παιδιών της Κερατέας. Η επιλογή της κυβέρνησης να χρησιμοποιήσει τα ΜΑΤ –και όχι τον διάλογο- για να αντιμετωπίσει τις αντιδράσεις των κατοίκων στη δημιουργία ΧΥΤΑ έχει αποτελέσματα που φαίνονται τώρα και αποτελέσματα που θα φανούν στο μέλλον. Ο τρόπος που θα αντιμετωπίζουν τα σημερινά παιδιά της Κερατέας στο υπόλοιπο της ζωής τους τους αστυνομικούς είναι ένα από αυτά. Και αυτό κανείς δεν μοιάζει να το σκέφτεται.
Όταν τα κυβερνητικά στελέχη δέχονται επιθέσεις, χρησιμοποιούν πάντα ως επιχείρημα το δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης. Από την άλλη, η κυβέρνηση χρησιμοποιεί την Αστυνομία, για να σταματήσει βίαια όποιες άλλες φωνές υπάρχουν. Το δικαίωμα ελεύθερης έκφρασης το έχουν μόνο οι κυβερνώντες και οι ισχυροί– οι υπόλοιποι οφείλουν να υπακούουν στις διαταγές.
Η βία απλώνεται στη χώρα με γρήγορους ρυθμούς και το να την καταδικάζεις φραστικά δεν είναι αρκετό – για την ακρίβεια, είναι ανόητο. Εκτός από τη σωματική βία, υπάρχει η βία της ανεργίας, της φτώχειας, της πείνας, της εξαθλίωσης – ας μετρήσει κάποιος τις αυτοκτονίες.
Επίσης, υπάρχει η λεκτική βία. Το «μαζί τα φάγαμε» του Πάγκαλου ήταν εξαιρετικά βίαιο. Τα συνεχή ψέματα του Παπανδρέου και του Παπακωνσταντίνου είναι βία. Η προσπάθεια επιβολής με το ζόρι της μιας άποψης μέσω των καθεστωτικών ΜΜΕ είναι βία• οι συχνότητες είναι δημόσιο αγαθό και όχι ιδιωτικό, για να γίνεται προπαγάνδα – θα πρέπει να ακούγονται όλες οι απόψεις ισότιμα.
Βία είναι και η απόλυτη ατιμωρησία όσων πλούτισαν σε βάρος της χώρας και τώρα κυκλοφορούν ελεύθεροι, συμβουλεύοντας τους πολίτες να κάνουν θυσίες.
Το έγραψα και το ξαναέγραψα πολλούς μήνες πριν πως το μεγάλο πρόβλημα της χώρας δεν είναι η χρεοκοπία. Το μεγάλο πρόβλημα της χώρας είναι η κατάργηση της Δικαιοσύνης που οδηγεί στην ανομία. Και αυτή η ανομία ξεκινάει από την πλήρη ατιμωρησία των υπευθύνων για τη χρεοκοπία της χώρας. Αν δεν έχει πάει κανένας πολιτικός στη φυλακή –και ούτε καν σε δίκη- για τη χρεοκοπία της χώρας, δεν μπορείς να βάλεις κανέναν πολίτη στη φυλακή. Έχουν όλοι άλλοθι.
Πόσω μάλλον, όταν όχι μόνο κανένας πολιτικός δεν έχει οδηγηθεί στη Δικαιοσύνη, αλλά συνεχίζουν όλοι να είναι στις θέσεις τους, να δίνουν εντολές και να παίρνουν τους παχυλούς μισθούς τους. Αυτή η ατιμωρησία στέλνει το μήνυμα σε όλους τους πολίτες πως μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν και να παραμένουν ατιμώρητοι. Μέχρι να πληρώσουν οι υπεύθυνοι για τη χρεοκοπία, είμαστε όλοι αθώοι για όλες μας τις ενέργειες – και αυτό είναι πάρα πολύ επικίνδυνο για τις ζωές όλων μας.
Όσο και να γίνεται αφόρητη προπαγάνδα για την ίση ευθύνη των πολιτών στη χρεοκοπία της χώρας, οι χώρες κυβερνώνται από τους πολιτικούς. Οι πολίτες θα αναλάβουν τις ευθύνες τους, όταν οι ηγέτες τους αναλάβουν τις δικές τους ευθύνες.
Συναντάω κάθε μέρα τη βία στους δρόμους. Τυφλή βία. Και δεν μπορείς να την αγνοήσεις επειδή δεν έτυχε σε εσένα αλλά σε κάποιον πιο άτυχο ή πιο αδύναμο. Δεν θυμάμαι ποτέ άλλοτε να τηλεφωνώ τρεις φορές την ημέρα στη μητέρα μου για να δω αν είναι καλά, αν επέστρεψε σπίτι, αν κλείδωσε και αν έβαλε συναγερμό – θα νομίζει πως είμαι υποχόνδριος.
Η βία δεν αντιμετωπίζεται με τη βία των δυνάμεων καταστολής. Η βία αντιμετωπίζεται με Δικαιοσύνη.
Αυτά είχα να πω. Και ξέρω, βέβαια, πως κανείς δεν θα δώσει σημασία. Όπως δεν είχε δώσει σημασία και στα λόγια της κυρίας στα Εξάρχεια.

Μερικές ιδέες για να σκεφτούμε διαφορετικά την κρίση Από τον Aντώνη Λιάκο

2011-04-20T07:08:00.000-07:00

ΙστορΙες για γουρουνΑκια

Μια φορά και ένα καιρό ήταν τρία γουρουνάκια. Για την ακρίβεια τα έλεγαν PIGS και δεν ήταν μόνο τρία. Υποτίθεται ότι ήταν τέσσερα, όσα και τα γράμματα του αρκτικόλεξου, αλλά στην πραγματικότητα ήταν περισσότερα. Τα γουρουνάκια πάντα τα κυνηγάει ένας κακός λύκος – και στη συγκεκριμένη περίπτωση έλεγαν ότι ήταν λύκαινα και τα εχθρευόταν για τα χρέη τους. Λύκαινα από τα μέρη της Πομερανίας. Το παραμύθι είναι γνωστό, αλλά μεγαλύτερο ενδιαφέρον είχαν οι ιστορίες που διηγούνταν τα γουρουνάκια. Κάθε γουρουνάκι έλεγε και μια διαφορετική ιστορία για τους λόγους για τους οποίους έπεσε στην ανάγκη του λύκου. Το ένα έλεγε ότι είχε κάνει ακριβώς ό,τι του είχαν ζητήσει για να γίνει καλό γουρουνάκι, αλλά φαίνεται πως δεν τα είχε κάνει όλα στην εντέλεια, κι έτσι δεν γλίτωσε το σπίτι του. Το άλλο έλεγε ότι έφταιγαν η απληστία των τραπεζών, τα στεγαστικά δάνεια και τα καταναλωτικά χρέη που συσσώρευαν τα άλλα άφρονα γουρουνάκια της πατρίδας του. Ένα τρίτο κατηγορούσε το Δημόσιο, το υπερτροφικό κράτος και τα ελλείμματα που είχε δημιουργήσει. Όλα συμφωνούσαν σε ένα πράγμα. Ότι οι ιστορίες τους, δηλαδή οι λόγοι που τα οδήγησαν στην τωρινή τους κατάσταση, ήταν εντελώς, μα εντελώς διαφορετικές. Καμία σχέση η μία περίπτωση με την άλλη. To καθένα είχε διαπράξει εντελώς διαφορετικές αμαρτίες για τις οποίες θα άξιζε να τιμωρηθεί. Μάταιο, εντελώς μάταιο, να κοιτάει το ένα γουρουνάκι τι συνέβη και γκρεμίστηκε το σπίτι του άλλου. «Να κοιτάει ο καθένας την καμπούρα του», έλεγαν και επαναλάμβαναν σοβαροί άνθρωποι της επιστήμης, που μιλούσαν για την κρίση υπεύθυνα.

Η κρίση στην Ελλάδα είναι «made in Greece» και διαφέρει ριζικά από τις κρίσεις στις άλλες χώρες, καθώς η κρίση στις λοιπές χώρες είναι κυρίως ή αποκλειστικά κρίση δημοσιονομική ή οικονομική, ενώ στην Ελλάδα είναι φαινόμενο πολύ πιο ευρύτερο, περίπλοκο, πολυδιάστατο. [...] Ευρώπη και Ελλάδα βρίσκονται σε κρίση. Αλλά η κρίση στην Ελλάδα είναι σαφώς διαφορετική. Είναι διαφορετική δηλαδή από την κρίση που αντιμετωπίζουν οι άλλες περιφερειακές χώρες-μέλη της Ευρωζώνης (Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ισπανία) ^1.

Κάθε γουρουνάκι λοιπόν θα κρεμόταν στο τσιγκέλι από το ποδαράκι του.

Αλλά και ο λύκος έλεγε τη δική του εκδοχή της ιστορίας. Τα γουρουνάκια του Νότου, και κυρίως εκείνα που κατάγονταν από ένδοξους κάπρους, έπρεπε να τιμωρηθούν παραδειγματικά γιατί συνέχιζαν να διάγουν βίον τρυφηλόν, ζούσαν ανήθικα, παραβιάζοντας τους κανόνες της ενάρετης ζωής. Η παραβίαση της ηθικής ως αιτία της οικονομικής χρεοκοπίας συγκροτούσε έναν ισχυρό κανονιστικό λόγο. Τα δημόσια ελλείμματα είναι αμαρτία, δηλώνουν έκλυτα ήθη, ειπώθηκε στην αγέλη όταν συναντήθηκε με τα γουρουνάκια για να συζητήσουν τη συγκρότηση μόνιμου μηχανισμού διάσωσης. Βέβαια, τα γουρουνάκια θυμούνταν ότι, όχι πολλά χρόνια πριν, όσοι κουνούν επιτιμητικά το δάκτυλο τώρα, διαφήμιζαν πιστωτικές κάρτες, δάνεια για διακοπές, καταναλωτικά δάνεια εν γένει, ευκολίες πληρωμών για κάθε τι. «Πάρε κόσμε τώρα και πλήρωνε αργότερα», έλεγαν τότε, όσοι τώρα ολοφύρονται ότι «φάγαμε το μέλλον των παιδιών μας». Πάντως, τα γουρουνάκια είχαν πιστέψει ότι έπρεπε δικαίως να τιμωρηθούν. Είχαν εγκολπωθεί μάλιστα τόσο βαθιά αυτή την αντιπαράθεση ανάμεσα στην «υγιή» οικονομία και τις ανθυγιεινές πρακτικές, ώστε είχαν αγωνία μήπως «μολύνουν» και μεταδώσουν την ασθένειά τους και στην υπόλοιπη Ευρώπη. «Πώς η Ελλάδα δεν θα μεταδώσει την ασθένειά της;» αναρωτιούνταν σε συνέδρια οργανωμένα στην αλλοδαπή, αλλά με χρήματα από το κομπόδεμά τους².

Όπως λοιπόν κάθε γουρουνάκι έχει την ξεχωριστή ιστορία του, έτσι και στην Ελλάδα αποκτήσαμε τη δική μας, καταδική μας ιστορία. Η μάλλον δυο ιστορίες, με παραλλαγές για δεξιοτέχνες και ατζαμήδες. Στη μία ιστορία «φταίνε» οι ξένοι που επιβουλεύονται, όπως πάντα, την Ελλάδα, και οι «ξεφτιλισμένοι» πολιτικοί που μας «έκλεψαν». Αποσπασματικό αφήγημα, θολό και θυμωμένο. Στην άλλη ιστορία, την παγκαλική, «τα φάγαμε όλοι μαζί». Στην παραλλαγή της για βιρτουόζους, αυτή η ιστορία αποδίδει την κρίση στην κουλτούρα της μεταπολίτευσης και στον πολιτισμικό-πολιτικό δυϊσμό που κατατρύχει τη χώρα από την ίδρυση του κράτους, καθώς και σε χρόνιες ελληνικές δομικές αδυναμίες. Κι αυτή η ιστορία, όχι λιγότερο από την άλλη, απευθύνεται στο θυμικό και κυρίως καλλιεργεί μια μαζική αυτο-ενοχοποίηση. Βρίσκει μάλιστα μεγαλύτερο έρεισμα στις οργισμένες μεσαίες τάξεις και στους διανοούμενους που πάντοτε φαντάζονται για τον εαυτό τους μια άλλη μοίρα, καλύτερη από αυτή που τους έλαχε σε τούτη την ελεεινή χώρα. Και οι δυο ιστορίες εσωτερικεύουν το «στίγμα» της οικονομικής αποτυχίας: αναζητώντας αποδιοπομπαίους τράγους σε διεθνείς συνωμοσίες, η πρώτη· με την αυτομαστίγωση, η δεύτερη.

Η κριση παραγει την περιγραφη της

Ας εξετάσουμε το αφήγημα που εσωτερικεύει την ενοχή, και το οποίο είναι το ηγεμονικό στην Ελλάδα. Τι υποστηρίζει; Εκτεταμένο και σπάταλο κράτος, χαμηλή παραγωγικότητα, τεράστια φοροδιαφυγή, μαύρη οικονομία, συντεχνιακά στεγανά, χαριστικές ρυθμίσεις, γραφειοκρατία, διαφθορά, αποτελούν όλες εκείνες τις αιτίες η συσσώρευση των οποίων θα οδηγούσε αναπόφευκτα στην κρίση, γιατί η χώρα ζούσε πάνω από τις δυνατότητές της και ξόδευε περισσότερα από τα διαθέσιμα εισοδήματά της. Eκείνο το οποίο θεωρείται ότι βρίσκεται στις αιτίες της δημιουργίας ελλειμμάτων, είναι ο τρόπος με τον οποίο συγκροτήθηκε το πολιτικό σύστημα μετά τη μεταπολίτευση: πελατειακότητα και λαϊκισμός. Για τους αισιόδοξους, η οικονομική κρίση θεωρήθηκε αρχή μιας Νέας Μεταπολίτευσης. Δεν είναι λίγοι μάλιστα όσοι υπερασπίζουν ότι αν δεν μας είχε επιβληθεί από το ΔΝΤ και το μηχανισμό στήριξης της ΕΕ η πολιτική του Μνημονίου, θα έπρεπε να την εφαρμόσουμε μόνοι μας. Μερικοί μάλιστα προεκτείνουν αναδρομικά αυτή τη σωστική χειρονομία, επιστρέφοντας σε ένα μοντέλο ελληνικής εξέλιξης το οποίο νομίζαμε ότι στις ιστορικο-κοινωνικές τουλάχιστον αναλύσεις είχε εγκαταλειφθεί από καιρό. Σύμφωνα με το ερμηνευτικό αυτό σχήμα, Ελλάδα και Ευρώπη ανήκουν σε ένα δίπολο όπου η πρώτη εκφράζει τις αδράνειες, η δεύτερη τον δυναμισμό. Κάθε φορά που η Ελλάδα καταφέρνει κάτι, αυτό οφείλεται στην πίεση της Ευρώπης. Κάθε φορά που εκτροχιάζεται, πάλι προσκρούει στις μπάρες της Ευρώπης και ξαναμπαίνει επομένως στην σωστή ρότα. Αυτό το διπολικό σχήμα περιγράφει και το εσωτερικό της χώρας. Υπάρχουν δυο πολιτικές κουλτούρες, η underdog και η εξορθολογιστική, δυο εθνικισμοί, ο εσωστρεφής και ο εξωστρεφής, δυο πολιτισμικές τάσεις, η μία που κοιτάζει ανατολικά και η άλλη δυτικά.

Εδώ μια παρένθεση: Από την εποχή της εισόδου στη ζώνη του Ευρώ και έως τους Ολυμπιακούς, το επικρατούν ερμηνευτικό σχήμα της ελληνικής ιστορίας ήταν ακριβώς αντίθετο από το σημερινό. Το ζήτημα τότε ήταν πώς τα κατάφερε η Ελλάδα να πηδήξει στο τελευταίο βαγόνι του τελευταίου τρένου την τελευταία στιγμή. Πώς κατάφερε και από μια χώρα της βαλκανικής περιφέρειας ξεχώρισε και μπήκε στον εσωτερικό πυρήνα της Ευρώπης, στο κλαμπ των ισχυρών. Αυτά λέγονταν και γράφονταν, στα ίδια έντυπα, σε μεγάλο βαθμό από τους ίδιους ανθρώπους πριν από δέκα χρόνια. Τώρα φαίνεται ότι το βαγόνι αποκόπηκε από την ατμομηχανή. Είναι πάντως ενδιαφέρουσα η αιώρηση του λόγου των ελλήνων διανοουμένων ανάμεσα σε δυο εκδοχές της ελληνικής ιστορίας, μια αισιόδοξη και μια απαισιόδοξη.

Η κριτική για την παθολογία της ελληνικής κοινωνίας φαίνεται πειστική, κρίνοντας από την καθημερινή εμπειρία. Πράγματι κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει τα φαινόμενα διαφθοράς, αλλά και ένα ολόκληρο πλέγμα απομύζησης πόρων από ομάδες με ειδικές προσβάσεις στους μηχανισμούς της πολιτικής εξουσίας. Ωστόσο, αξίζει να μας βάλει σε σκέψεις μια αποσιώπηση για τις αιτίες της αιμορραγίας των πόρων που γονάτισαν τη χώρα: οι αμυντικές δαπάνες.

Οι κατά κεφαλήν εξοπλιστικές δαπάνες στην Ελλάδα και το ποσοστό τους επί του ΑΕΠ είναι από τα υψηλότερα στην Ευρώπη. Την περίοδο 2005-09 η Ελλάδα ήταν ο πέμπτος μεγαλύτερος εισαγωγέας όπλων στον κόσμο! Η Ελλάδα έχει τον πέμπτο σε μέγεθος στόλο πολεμικών αεροπλάνων Μιράζ στον πλανήτη και έναν από τους μεγαλύτερους στόλους F16 στην Ευρώπη. Παρά τη βύθιση της χώρας στην κρίση, το 2009 ο αμυντικός προϋπολογισμός της Ελλάδας ανέβηκε κατά 6,9% σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο και έφτασε από τα 5,81 δις. € στα 6,24 δισ. Ενώ το 2010 υπήρξαν πολλές περικοπές στις συντάξεις, στους μισθούς, στην υγεία και στην εκπαίδευση, δεν υπήρξαν περικοπές στις αμυντικές δαπάνες μετά το δάνειο των 110 δισ. €. Την ίδια χρονιά μόνο έξι από τις 26 ευρωπαϊκές χώρες έπιασαν τους στόχους που είχε βάλει το ΝΑΤΟ, να μη μειωθούν οι εξοπλισμοί σε ποσοστό μεγαλύτερο του 2%. Ανάμεσά τους, βέβαια, η βαριά χρεωμένη Ελλάδα. Το 2009, η Ελλάδα ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος πελάτης της Γερμανίας σε όπλα, ακολουθώντας την Τουρκία στην πρώτη θέση, και ο τρίτος σημαντικότερος πελάτης της Γαλλίας³. Συνήθως, οι αποσιωπήσεις λένε περισσότερα από όσα θέλουν να κρύψουν. Η αποσιώπηση των στρατιωτικών δαπανών μας εξηγεί πολύ καλύτερα από οποιαδήποτε ανάλυση λόγου την προθετικότητα της κριτικής που ασκείται στις παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας οιοποίες οδήγησαν στην κρίση. Μας εξηγεί το μη προφανές «γιατί» αυτής της κριτικής.

Ας συζητήσουμε όμως κάπως συστηματικότερα το φαινόμενο «παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας». Στην ιστοριογραφία, η κυρίαρχη τάση, εδώ και δυο δεκαετίες, είναι η συγκριτική ιστορία. Οι ιστορικοί έχουν αναπτύξει διάφορες μεθόδους και θεωρίες σύγκρισης, κοινό υπόβαθρο των οποίων είναι ότι οι εξηγήσεις για τα φαινόμενα τα οποία μελετούμε πρέπει να είναι αναγώγιμες. Θεωρώντας δηλαδή ότι οι κοινωνίες δεν αναπτύσσονται σε απομόνωση, αναζητούν τις εξηγήσεις τους σε συγκρίσιμες πλευρές οι οποίες δεν είναι απλώς παράλληλες αλλά μερικές φορές συμπλέκονται η μία με την άλλη. Αναζητούν τις μεταφορές, οι οποίες μπορεί να είναι ιδέες, τεχνολογίες, θεσμοί, πολιτισμικά στοιχεία και οι οποίες συγκροτούν φαινόμενα δια-εθνικά. Χρησιμοποιούν τον όρο transnational (δια-εθνικός) που αναφέρεται σε φαινόμενα τα οποία διαπερνούν, κατά κάποιον τρόπο, οριζόντια τις κοινωνίες. Από την άποψη αυτή, τα διάφορα εξηγητικά σχήματα που επικαλούνται παθογένειες, ιδιοπροσωπίες και ιδιαιτερότητες, δεν μας εξηγούν τίποτε, γιατί όλες οι κοινωνίες και οι παθογένειες έχουν και ιδιαιτερότητες. Παρόμοιες εξηγήσεις όχι πια μέσα, ούτε καν έξω από τις αίθουσες των ιστορικών σεμιναρίων δεν ακούγονται πια. Πώς έχει παραδοθεί ο δημόσιος λόγος σ' αυτές;

Αλήθεια, μπορεί κανείς σήμερα να εξηγήσει το φαινόμενο Μπερλουσκόνι στην Ιταλία με τη θεωρία του ανολοκλήρωτου εκσυγχρονισμού με την οποία ερμηνεύτηκε η περίοδος από το Risorgimento έως τον Μουσσολίνι, με γκραμσιανούς όρους; Μπορεί να χρησιμοποιήσει τη θεωρία του Sonderweg για τη γερμανική ιστορία, από τη Μέρκελ έως πίσω στον Μπίσμαρκ; Είναι δυνατόν να ερμηνεύονται στη σύγχρονη Ελλάδα φαινόμενα όπως η φοροδιαφυγή με την αμφισβήτηση της νομιμότητας από τους Κλεφταρματολούς και τον Μακρυγιάννη; Το σκάνδαλο Siemens οφείλεται στο πεσκέσι και στην κουμπαριά της προνεωτερικής Ελλάδας; Η διχοτόμηση της ιστορίας της ελληνικής πολιτικής σε εκσυγχρονιστικές και αντι-εκσυγχρονιστικές γενεαλογίες, όπου από τη μια παρατάσσονται Καποδίστριας, Τρικούπης, Βενιζέλος, Καραμανλής (θείος) και Σημίτης και από την άλλη, υποθέτω, όλοι οι υπόλοιποι, από τον Θεόδωρο Δηληγιάννη έως τον Ανδρέα Παπανδρέου και τον Κώστα Καραμανλή-ανιψιό, μπορεί να μας προσφέρει πειστικές εξηγήσεις για την πορεία στην κρίση; Μετά τη δημοσίευση του λεξικού Η Ελλάδα στη δεκαετία του '80 (με την επιμέλεια των Βασίλη Βαμβακά - Παναγή Παναγιωτόπουλου), είναι δυνατόν να επαναλαμβάνονται ακόμη οι θεωρίες για το λαϊκισμό που ακούγονταν πριν από 30 χρόνια; Στις ιστορικές μελέτες, παρόμοια διχοτομικά σχήματα έχουν υποστεί κριτική και έχουν εγκαταλειφθεί, από κοινού με σχήματα τύπου «κέντρο-πρότυπο απέναντι σε περιφέρεια-κακέκτυπο». Βέβαια, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι παρά τον διανοητικό κόρο που μας δημιουργούν τα σχήματα αυτά, έχουν συνυφανθεί στενά με τον τρόπο με τον οποίο σκεπτόμαστε, έχουν γίνει κάτι σαν το δέρμα της σκέψης μας. Εκφράζουν ένα βαθύ αυτο-οριενταλισμό, έναν διχασμό δηλαδή του υποκειμένου που αναπαράγει στο εσωτερικό του διακρίσεις, των οποίων είναι ήδη θύμα.

«Αν η Ελλάδα δεν προσέξει, κινδυνεύει να επιστρέψει στα Βαλκάνια», έγραφε ο Λουκάς Τσούκαλης (Καθημερινή, 23/1/2011). Η φράση θυμίζει εκείνη με την οποία ο βούλγαρος πρωθυπουργός Ζελιου Ζέλεφ προσφώνησε τον Μιτεράν: «Κάντε μας γρήγορα Ευρωπαίους για να μη βαλκανιοποιηθείτε» (Le Monde, 26/11/1994). Προφανώς, η μεγάλη συζήτηση για τον οριενταλισμό, τις μετα-αποικιακές σπουδές, καθώς και τα Βαλκάνια ως αντικείμενο οριενταλιστικής προσέγγισης, εδώ και δυο δεκαετίες, δεν προβλημάτισε την εφαρμοσμένη πολιτική επιστήμη στην Ελλάδα⁴. Ο αυτο-οριενταλιστικός λόγος ενδημεί σ' αυτήν ως συστατικό μέρος του σκεπτικού της. Είναι γεγονός βέβαια ότι ο δυτικοκεντρικός κανονιστικός λόγος, παρά την κριτική που υπέστη, επέστρεψε επί των πτερύγων της νέας οικονομικής διευθέτησης και των διεθνών οργανισμών που ανέλαβαν να την επιβάλλουν, από τη δεκαετία του 1990, και όχι μόνο στην Αφρική, στην Ασία και στη Λατινική Αμερική, αλλά και στην ίδια τη Δύση, όπου η έννοια του «εκσυγχρονισμού» απέκτησε το νόημα των μεταρρυθμίσεων που απαιτούσε η συνθήκη της παγκοσμιοποίησης⁵.

Επομένως η επιβίωση παρόμοιων εξηγητικών σχημάτων σήμερα, ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα πολιτικών επιστημόνων, δεν βασίζεται σε ανεπαρκή γνώση των προβληματισμών της ιστοριογραφίας. Οι εξηγήσεις αυτές διατυπώνονται σε ένα ρητορικό πλαίσιο, σε αντιπαράθεση με τις «μεταρρυθμίσεις». Φτάσαμε στην κρίση επειδή αυτές τις αρχαϊκότητες δεν τις αναίρεσαν οι μεταρρυθμίσεις. Δηλαδή φτάσαμε ώς εδώ ακριβώς γιατί τέτοιου είδους αρχαϊκότητες χρειάζονται οι «μεταρρυθμίσεις». Συμπέρασμα: ο λόγος των μεταρρυθμίσεων, για να υπάρξει και να νομιμοποιηθεί, χρειάζεται να ονομάσει και να περιγράψει τέτοιου είδους αρχαϊκότητες.

Αλλά τι είναι οι μεταρρυθμίσεις; Οι ιστορικοί έχουν μια αρχή: αρχή σοφίας η των ονομάτων επίσκεψις. Ας δούμε τις λέξεις που χρησιμοποιούμε. Κάθε φορά ο όρος μεταρρυθμίσεις αντλούσε διαφορετικό νόημα από το μοντέλο κοινωνίας στο οποίο αναφερόταν. Πες μου τι κοινωνία θέλεις για να καταλάβω πού με πάνε οι μεταρρυθμίσεις που μου προτείνεις. Επομένως, τις μεταρρυθμίσεις δεν θα πρέπει να τις δούμε γενικά, ως διορθώσεις ή βελτιώσεις εν γένει, ως «διόρθωση των κακώς κειμένων», αλλά ως στοιχεία μιας ολοκληρωμένης πολιτικής πρότασης η οποία εμπεριέχει και έναν τρόπο να αντιλαμβάνεται κανείς την κοινωνία και την οικονομία, επομένως και τα κακώς κείμενα. Κάθε φορά πρέπει να «απο-φυσικοποιούμε» τους όρους και τις έννοιες, για να μπορούμε να καταλαβαίνουμε «τι παίζει». Διαφορετικά θα έχουμε παγιδευτεί στις προθέσεις εκείνου που τις χρησιμοποιεί. Ακόμη και αν συμφωνούμε, πρέπει να καταλαβαίνουμε, προκειμένου να παραχωρήσουμε τη συγκατάθεσή μας. Θα δούμε παρακάτω τι μεταρρυθμίσεις και για ποιο λόγο. Εδώ όμως θα κλείσουμε αυτή την πρώτη ενότητα με το εξής ερώτημα: μας επαρκούν, για να καταλάβουμε το γιατί της κρίσης, οι εξηγήσεις που συγκεντρώνουν επιλεκτικά την προσοχή τους στην ελληνική κοινωνία ή, αντίστροφα, η περιγραφή της κρίσης είναι μέρος της κρίσης;

Οι ενεσεις κορτιζονης

Αν κοιτάξουμε σήμερα το χάρτη της κρίσης στην Ευρώπη, βλέπουμε ότι το μεγαλύτερο βάρος της πέφτει σε μια ζώνη που περιλαμβάνει Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ισπανία, Ελλάδα (εντός ευρωζώνης) και Ρουμανία, Ουγγαρία, Λετονία (εκτός). Δεν είναι πολλές από τις υπόλοιπες χώρες, εκείνες που βρίσκονται εκτός του κύκλου της κρίσης, παίρνοντας οδυνηρά μέτρα λιτότητας. Πρόκειται για μια γεωγραφική περιφέρεια, με χώρες που είχαν πρόσφατα πολύ διαφορετική μεταξύ τους ιστορία και οικονομική πολιτική. Κοινό είναι το εξωτερικό χρέος, αλλά οι αιτίες δημιουργίας του ποικίλουν. Σε μερικές περιπτώσεις προέρχεται από δημόσιες δαπάνες, σε άλλες από χρέη στον ιδιωτικό τομέα.

Αλλά τόσο τα χρέη του δημοσίου όσο και του ιδιωτικού τομέα έχουν κάτι κοινό. Ανεξαρτήτως του τρόπου με τον οποίο δημιουργούνται, έχουν μια κοινή λειτουργία: είναι πόροι που αυξάνουν τη ζήτηση. Δεν εξετάζουμε εδώ την προέλευσή τους. Χωρίς αυτούς, η κίνηση της αγοράς θα ήταν μικρότερη. Επομένως, οι πρόσθετοι αυτοί πόροι ενισχύουν και αυξάνουν τη ζήτηση πέρα από τα όρια που θα επέτρεπε η λειτουργία της αγοράς χωρίς αυτούς. Είτε το κράτος δανείζεται από το εξωτερικό για να πληρώσει περισσότερους υπαλλήλους και με μεγαλύτερους μισθούς από τον ιδιωτικό τομέα, είτε οι τράπεζες δανείζονται και δίνουν με περισσή ευκολία πιστώσεις και δάνεια στους ιδιώτες, είτε άμεσα είτε μέσω του πλαστικού χρήματος ή με τη χρήση παραγώγων, το κοινό αποτέλεσμα είναι ένα: ενέσεις ενίσχυσης της ζήτησης στην αγορά για καινούργια σπίτια, αυτοκίνητα, υπηρεσίες, καταναλωτικά προϊόντα. Υπάρχει βεβαίως διαφορά ανάμεσα στην κατευθυνόμενη κρατική χρηματοδότηση της οικονομίας και στην ανεξέλεγκτη ιδιωτική. Καθεμιά έχει τα προβλήματά της, καθεμιά λειτουργεί ως το αντίδοτο στην κρίση που δημιουργεί η άλλη, αλλά και γι' αυτό το λόγο, επειδή λειτουργούν συμπληρωματικώς ανταγωνιστικά, και οι δυο αποτελούν εν δυνάμει αιτίες κρίσης. Αλλά αν η ενίσχυση της ζήτησης θεωρείται μια τυπικά κεϋνσιανή πολιτική, τότε αυτή η πολιτική, με ή χωρίς κρατικό σχεδιασμό, με ή χωρίς αναφορές στον Κέυνς, με ή χωρίς κράτος πρόνοιας, είναι πολύ ευρύτερη, και λειτουργεί όπως η κορτιζόνη στον οργανισμό. Δεν ήταν κορτιζόνη για την αμερικανική οικονομία η επινόηση των χρηματοπιστωτικών παραγώγων, που είχαν αποτέλεσμα την κατάρρευση της Lehman Brothers to 2008; Αλλά και οι ασιατικές οικονομίες, που δείχνουν πολύ μεγαλύτερο δυναμισμό, δεν έχουν λιγότερη κορτιζόνη στο αίμα τους. Στην Κίνα, επειδή ακριβώς το χρηματοπιστωτικό σύστημα έχει ντοπάρει στο έπακρο τις επιχειρήσεις, η ισορροπία του συστήματος οφείλεται στη συνεχή μεγέθυνση της οικονομίας. Ενδεχόμενη επιβράδυνση θα προκαλούσε κατάρρευση και ένα επιστημονικής φαντασίας ντόμινο στην παγκόσμια οικονομία, με ασύλληπτες επιπτώσεις.

Αν δούμε τώρα ιστορικά αυτή την πολιτική ενίσχυσης της ζήτησης, θα διαπιστώσουμε ότι οι ενέσεις κορτιζόνης άρχισαν μετά την κρίση του 1929-32, και κυρίως με τις ανάγκες που δημιούργησε ο πόλεμος. Οι εξοπλισμοί ήταν μια πρώτη γερή γερή δόση. Οι ενέσεις συνεχίστηκαν και μετά τη λήξη του μεγάλου πολέμου με την πολιτική της ανοικοδόμησης των κατεστραμμένων χωρών, καθώς και από τους διαδοχικούς εξοπλισμούς της εποχής του ψυχρού πολέμου, με την Κορέα, το Βιετνάμ, τους πολέμους εναντίον της τρομοκρατίας. Αλλά η κύρια ώθηση δόθηκε με την ανάπτυξη του χρηματοπιστωτικού τομέα και με φθίνοντα επιτόκια. Η μαζική καθιέρωση των πιστωτικών καρτών και του πλαστικού χρήματος προκάλεσε μια έκρηξη καταναλωτισμού, συσσωρεύοντας δανειακές υποχρεώσεις σε νοικοκυριά, τράπεζες, δημόσιους και ιδιωτικούς οργανισμούς. Η ηλεκτρονική τεχνολογία και η επανάσταση στις επικοινωνίες, με τις ανάγκες που δημιούργησε τόσο στον ιδιωτικό τομέα και στα νοικοκυριά όσο και στον δημόσιο τομέα, υπήρξε μια από τις μεγαλύτερες μηχανές ενίσχυσης ζήτησης. Κάθε κράτος, αλλά και η ΕΕ, ξόδεψαν αμύθητα ποσά για την αγορά ηλεκτρονικού εξοπλισμού και την είσοδο των κοινωνιών στο τεχνο-επιστημονικό περιβάλλον της πληροφορίας και του αυτοματισμού. Μπορούμε να συμπεράνουμε επομένως ότι οι μηχανές της αγοράς, σε όλο αυτό το διάστημα, δεν δούλεψαν χωρίς εξωτερική τροφοδότηση. Τροφοδότηση που έπαιρνε τη μια ή την άλλη μορφή. Τα ελλείμματα και τα χρέη, ανεξαρτήτως της μορφής που είχαν, λειτούργησαν ενισχύοντας την αγορά. Σε αυτή την ιστορία του ενισχυτικού μοτέρ της ζήτησης, το κράτος είχε ρόλο κλειδί. Καθάριζε κάθε τόσο το μοτέρ (εξυγίανση και αποπληθωρισμός) και εξασφάλιζε σταθερά τη λειτουργία του.

Κοιτάζοντας ως ιστορικοί στη μεγάλη περίοδο, εκείνο που βλέπουμε είναι ότι ο αποφασιστικά ενισχυτικός ρόλος του κράτους ως προς την οικονομία δεν περιορίστηκε μόνο στη μεταπολεμική περίοδο. Στην περίοδο αυτή πήρε έκφραση με τον κεϋνσιανισμό που σήμαινε επιδίωξη πλήρους απασχόλησης και κράτος πρόνοιας. Αλλά οι μακροϊστορικές αναλύσεις (που αφορούν κυρίως την οικονομική ιστορία σε παγκόσμια κλίμακα) δείχνουν ότι η οικονομία ποτέ δεν υπήρξε ένα αυτοτελές σύστημα της αγοράς όπως την περιγράφουν τα εγχειρίδια νεοκλασικής οικονομίας. Οι εξω-οικονομικοί παράγοντες, από την πειρατεία έως τη λαφυραγώγηση κατακτημένων περιοχών, είχαν πάντοτε τον ενεργό ρόλο ενός εξωτερικού μοτέρ στη λειτουργία του οικονομικού συστήματος. Πρόκειται για δομικό στοιχείο του καπιταλισμού. Αλλά όπως γνωρίζουμε, οι ενέσεις κορτιζόνης καταστρέφουν τα νεφρά.

Γιατι χρωσταμε;

Ας δούμε ιστορικά τώρα μιαν άλλη παράμετρο, που σχετίζεται με τα δημοσιονομικά ελλείμματα. Η καμπύλη των δημοσιονομικών ελλειμμάτων παρουσιάζεται μακροχρονίως ανοδική. Τα δημοσιονομικά ελλείμματα δεν αυξάνονται μόνο από τις σπατάλες ή τις παροχές, αλλά από τα συνολικά έξοδα λειτουργίας και διατήρησης των κοινωνιών. Δυο παραδείγματα: ας σκεφτούμε πόσο κόστιζε πριν από 40 χρόνια και πόσο κοστίζει σήμερα, από την άποψη της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, κάθε πρόσθετο έτος στη ζωή ενός συνταξιούχου, πόσο επιμηκύνθηκε ο χρόνος ζωής πάνω από τα 80, όταν οι άνθρωποι εξαρτώνται από ιατρικές παρακολουθήσεις και θεραπείες υψηλού κόστους, και επίσης πόσο αυξήθηκε ο αριθμός των συνταξιούχων τόσο σε απόλυτο μέγεθος όσο και σε ποσοστό επί του πληθυσμού – κυρίως επί του πληθυσμού που βρίσκεται στην εργάσιμο περίοδο της ζωής του. Ας συγκρίνουμε, επίσης, το κόστος, 40 χρόνια πριν και σήμερα, της αποκομιδής ενός κιλού σκουπιδιών με όλες τις αναγκαίες προδιαγραφές που προστέθηκαν στο μεταξύ διάστημα για να προστατέψουν τη δημόσια υγιεινή και το περιβάλλον∙ ας υπολογίσουμε ότι αυξήθηκε κατ' άτομο η παραγωγή απορριμμάτων και ότι όλα αυτά πολλαπλασιάζονται με την πληθυσμιακή μεγέθυνση. Ας σκεφτούμε την ανάπτυξη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από τη δεκαετία του 1960 έως τώρα. Τη δεκαετία του 1960, ακόμη και στο λύκειο έμπαινε κανείς με εξετάσεις ενώ υπήρχαν πολλά παιδιά που εξέρχονταν από τη διαδικασία εκπαίδευσης και έμπαιναν στη δουλειά μετά το δημοτικό. Το Πανεπιστήμιο ήταν για τους λίγους και στοίχιζε πολύ. Μετά την υιοθέτηση της δωρεάν παιδείας –πόσοι από μας θα σπουδάζαμε χωρίς αυτήν;– και κυρίως, μετά τη μαζικοποίηση της εκπαίδευσης, οι εκπαιδευτικές δαπάνες εκτινάχτηκαν προς τα πάνω. Τι στοίχιζε πριν από το 1980 μια αίθουσα διδασκαλίας (θρανία και μαυροπίνακας) και τι στοιχίζει τώρα που είναι ηλεκτρονικά εξοπλισμένη;

Όλα αυτά τα έξοδα, για την υγεία, την παιδεία, την καθαριότητα, και για πολλά άλλα που αφορούν τα κοινά έξοδα αναπαραγωγής των ανθρώπινων συλλογικοτήτων, ήταν καρπός εκδημοκρατισμού της κοινωνίας. Είναι το κόστος που συνόδευσε την αναβάθμιση της κατάστασης του πληθυσμού, την αναδιανομή στους πολλούς των αγαθών των λίγων, την ευρωπαϊκή αναβάθμιση της χώρας που στη δεκαετία του 1950 είχε ακόμη τριτοκοσμικά χαρακτηριστικά. Ας ρωτήσουμε τώρα: διαπιστώνουμε μια ανάλογη αύξηση της φορολογίας; Παρατηρώντας αυτές τις δύο καμπύλες, των δημόσιων δαπανών και των δημόσιων εσόδων, στις περισσότερες χώρες, εκείνο που διαπιστώνει ακόμη και ο αδαέστερος περί τα οικονομικά αναγνώστης είναι μια συνεχώς διευρυνόμενη απόκλιση. Μεγαλύτερες και ανελαστικότερες οι δαπάνες, μικρότερα και ελαστικότερα τα έσοδα. Βεβαίως αυξήθηκε η παραγωγικότητα, επομένως ο όγκος της φορολογητέας ύλης. Αλλά η απόκλιση υπήρξε προοδευτικά διευρυνόμενη. Στην προηγούμενη της κρίσης περίοδο, από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, τα κέρδη των επιχειρήσεων και οι αμοιβές των ανώτατων στελεχών είχαν αυξηθεί σε αστρονομικά επίπεδα. Αν αυτά φορολογούνταν, όπως στις σκανδιναβικές χώρες, δεν θα υπήρχε αυτή η απόκλιση, ή θα ήταν μικρότερη. Όμως η απονομιμοποίηση της φορολογίας ως αντιμετώπισης των συλλογικών εξόδων αναπαραγωγής μιας κοινωνίας, η απαξίωση του κράτους ως ρυθμιστικού μηχανισμού, μαζί με τη δυνατότητα μεταφοράς των επενδύσεων από τη μια χώρα χαμηλού κόστους σε άλλες ακόμη χαμηλότερου κόστους, η μεταφορά εταιρειών στους φορολογικούς παραδείσους, οδήγησε στην πλήρη αδυναμία των κρατών να φορολογήσουν την οικονομική δραστηριότητα. Επομένως, το μέλλον προοιωνιζόταν και αποδείχτηκε ελλειμματικό. Και όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά στις περισσότερες χώρες του κόσμου. Η Ελλάδα βέβαια είχε και τους πρόσθετους λόγους που είπαμε για να είναι μια από τις πρώτες χώρες που λύγισαν, και δεν πρέπει να ελαχιστοποιούμε τα προβλήματα κακοδιαχείρισης και μεροληπτικής δαπάνης, ό,τι ονομάζουμε διαφθορά και σπατάλη. Αν όμως το ελληνικό πρόβλημα βρίσκεται στα πρωτοσέλιδα του διεθνούς Τύπου είναι επειδή αποτυπώνει ένα υπαρκτό παγκόσμιο πρόβλημα. Χωρίς να χάνουμε από τα μάτια μας τον τρόπο με τον οποίο διατέθηκαν στην Ελλάδα οι δημόσιες δαπάνες, ας μη μας διαφεύγει ο διεθνής ορίζοντας και το χρονικό βάθος αυτής της διάστασης απόκλισης εσόδων-δαπανών. Η επιμονή αποκλειστικά σε ελληνικές παθολογίες δεν δηλώνει μόνο νοητικές αδράνειες. Επισκιάζει το πρόβλημα σκόπιμα.

Για ποιες μεταρρυθμισεις μιλαμε;

Αυτή η απόκλιση και η αυξανόμενη χρέωση του Δημοσίου, οδήγησε σε μια εκτεταμένη, και εν πολλοίς σκανδαλοθηρική, κριτική του δημόσιου τομέα, σε μια αμφισβήτηση του λόγου ύπαρξής του, της λογικής και των αξιών που υπηρετούσε. Το βεμπεριανό μοντέλο δημόσιας διοίκησης αμφισβητήθηκε. Τη θέση του πήραν η public choice theory, η νεοκλασική οικονομική θεωρία που κυριάρχησε τόσο στις οικονομικές σχολές όσο και στην πολιτική επιστήμη, η κριτική που εκπορευόταν από τα think tanks της νέας, αγγλικής και αμερικανικής, Δεξιάς. Εν τέλει το νέο μοντέλο διακυβέρνησης συγκροτήθηκε σε μια ολοκληρωμένη πολιτική, η οποία ονομάστηκε New Public Management (NPM), ή χαϊδευτικά «μεταρρυθμίσεις». Τι είναι αυτές οι μεταρρυθμίσεις; Δεν είναι η βελτίωση των κακώς εχόντων, αλλά μια νέα φιλοσοφία. Μια φιλοσοφία αντίληψης και διεύθυνσης της κοινωνίας με βάση τη νεοκλασική οικονομική φιλοσοφία. Υιοθέτηση κριτηρίων της αγοράς και των συμπράξεων του Δημόσιου και του Ιδιωτικού, όπου το Δημόσιο προσομοιάζει όλο και περισσότερο στις λειτουργίες του προς τους ιδιωτικούς οργανισμούς και υιοθετεί τις αρχές λειτουργίας τους. Η αλλαγή αυτή ήταν μια παραδειγματική αλλαγή (paradigmatic shift – κατά το θεωρητικό υπόδειγμα του Τόμας Κουν), με την έννοια ότι περιλάμβανε μια αλλαγή σε αξίες και κριτήρια, στον τρόπο να βλέπουμε τα πράγματα. Υιοθετήθηκε τη δεκαετία του 1980 από τις αγγλοσαξονικές χώρες και προωθήθηκε από διεθνείς οργανισμούς (ΔΝΤ, Παγκόσμια Τράπεζα, ΟΟΣΑ), αρχικά στις χώρες της υποσαχάριας Αφρικής, στη συνέχεια στη Ν.Α. Ασία. Το ΝΡΜ ήταν μέρος του πακέτου των μεταρρυθμίσεων που προτάθηκε στις πρώην χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού και εν τέλει υιοθετήθηκε από την ΕΕ μετά το Μάαστριχτ, ως στοιχείο προσαρμογής στο νέο περιβάλλον που δημιούργησε η παγκοσμιοποιημένη οικονομία. Ας επισημάνουμε εδώ το ρόλο των οικονομικών κρίσεων σ' αυτή την παραδειγματική μετακίνηση από το ένα μοντέλο πολιτικής στο άλλο. Λειτούργησαν ως τα απαραίτητα «παράθυρα ευκαιρίας», τόσο στην υποσαχάρια Αφρική όσο και στη Ν.Α. Ασία, με την παρέμβαση του ΔΝΤ, της Παγκόσμιας Τράπεζας και του ΟΟΣΑ. Στόχος η εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών, ελαχιστοποίηση του κράτους, ιδιωτικοποιήσεις για να μπορέσουν οι χώρες αυτές να δανείζονται από την αγορά. Επρόκειτο για μια αλλαγή της τέχνης του κυβερνάν, για μια νέα φιλοσοφία του κράτους και της πολιτικής. Νέο λεξιλόγιο, λ.χ. διακυβέρνηση, νέα αντίληψη της κοινωνικής συμβίωσης. Εγκαθιδρύθηκε μια νέα μορφή governmetality, μια σύνθετη μορφή που περιλαμβάνει όχι μόνο την ικανότητα της διακυβέρνησης, αλλά επίσης και την κατασκευή κυβερνήσιμων υποκειμενικοτήτων. Εσωτερίκευση νέων αξιών ώστε να γίνουμε κυβερνήσιμοι, συμμετέχοντας στη διαδικασία της διακυβέρνησής μας. Όπως και στην εναλλαγή των επιστημονικών παραδειγμάτων το ζήτημα δεν είναι ποιο είναι πιο αληθινό από το άλλο, έτσι και στην αλλαγή του παραδείγματος διακυβέρνησης το ζήτημα δεν είναι ποιο είναι πιο σωστό, ή πιο καλό, ή πιο κατάλληλο από το άλλο.

Αυτές είναι οι περίφημες «μεταρρυθμίσεις» τις οποίες και η Ελλάδα πρέπει να ενστερνιστεί, ως τη μόνη σωτηρία για όλα τα προπατορικά της αμαρτήματα. Η συνήθης επωδός: δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε εμείς τον τροχό, τον ανακάλυψαν οι άλλοι πριν από εμάς. Και εδώ χρειάζεται να επισημάνει κανείς την αλληλοδιαπλοκή ανάμεσα σε κυβερνητικές επιλογές και επιστημονικά περιβάλλοντα που λειτουργούν ως βραχίονες αυτής της μεταβολής, χωρίς αναστοχασμό, χωρίς κριτική, χωρίς αποστάσεις. Πρόκειται για απόψεις που «φυσικοποιούν» τις μεταρρυθμίσεις αυτές και συσκοτίζουν τις πολιτικές επιλογές που τις νοηματοδοτούν. Και εδώ καταλαβαίνει κανείς γιατί όλη η συζήτηση της κρίσης περιορίζεται στις ελληνικές παθογένειες⁶.

Η κατεδαφιση του κοινωνικου κρατους

Μια από τις δραματικότερες συνέπειες της κρίσης ήταν η αλλαγή του πλαισίου των εργασιακών σχέσεων. H πολιτική του ΔΝΤ στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες χώρες προηγουμένως, συνιστά μια κοινωνική ανακατασκευή της χώρας με βάση μια φιλοσοφία: η κοινωνία οφείλει να λειτουργεί με τους κανόνες της οικονομίας της αγοράς. Κάθε τι που συμμορφώνεται είναι καλό. Κάθε τι που δεν συμμορφώνεται, τους απειλεί γιατί συνιστά εξωοικονομική παρέμβαση. Πρόκειται για έναν αυστηρό αξιακό κώδικα, στον οποίο ούτε η πολιτική –ως συλλογική βούληση– αλλά ούτε η ιστορία –που σχετικοποιεί τους κώδικες και τους εντάσσει σε ευρύτερα συμφραζόμενα– έχει θέση. Παρ' όλα αυτά, ας σκεφτούμε την υπόθεση της αλλαγής των εργασιακών σχέσεων μέσα από μια ιστορική οπτική. Ας δούμε την εποχή που σχηματίζονταν οι σύγχρονες βιομηχανικές κοινωνίες∙ δεν υπήρχε τότε θέση για τους πληθυσμούς που ήταν αναγκασμένοι να αφήσουν τα χωράφια και τα βοσκοτόπια τους για να γίνουν εργάτες στην πόλη. Δεν είχαν δικαιώματα ούτε υπόσταση. Αντιμετωπίζονταν ως «επικίνδυνες τάξεις», με ένα πλέγμα απέχθειας, φόβου, καταστολής και ελεημοσύνης. Η έννοια του «κοινωνικού» αναδύθηκε στον δημόσιο χώρο μέσα από την ανάγκη να βρει η κοινωνία κάποιον τρόπο για να βολέψει αυτές τις καινούργιες μάζες. Άλλες χώρες προηγήθηκαν, άλλες καθυστέρησαν, πάντως ο τρόπος απάντησης στο πρόβλημα έδωσε μορφή στο πολιτικό της σύστημα και στους ανταγωνισμούς του 20ού αιώνα. Η μεγάλη και μακροπρόθεσμη αλλαγή που συνέβη τον 20ό αιώνα σε Ευρώπη και Αμερική ήταν η ενσωμάτωση αυτών των νέων πληθυσμών στην οργανωμένη πολιτικά κοινωνία, στην πολιτεία. Το «κοινωνικό» αναδύθηκε στον πολιτικό χώρο, απέκτησε τη μορφή της κοινωνικής πολιτικής που διευθετούσε σχέσεις ανάμεσα σε ισότιμα πολιτικά υποκείμενα. Οι άγριοι ανταγωνισμοί, οι καταστροφές μηχανών, οι εξεγέρσεις και οι απεργίες πολιτικοποιήθηκαν και θεσμοποιήθηκαν. Οι εργασιακές σχέσεις υποβλήθηκαν σε κανονισμούς. Ζητήματα όπως η βρεφική ηλικία, η αρρώστια, τα γηρατειά έγιναν για πρώτη φορά αντικείμενα δημόσιου ενδιαφέροντος. Οι μεγάλοι ευρωπαϊκοί πόλεμοι και ο φόβος επαναστάσεων έπαιξαν ρόλο καταλύτη στη δημιουργία του κράτους πρόνοιας και της ενσωμάτωσης των εργατικών στρωμάτων στις αστικές δημοκρατίες της δυτικής Ευρώπης. Αυτές άλλωστε οι ενσωματωτικές διαδικασίες δημιούργησαν τις σύγχρονες ευρωπαϊκές κοινωνίες, τον ευρωπαϊκό τύπο πολιτείας. Καρδιά του κοινωνικού συμβολαίου ήταν οι συλλογικές συμβάσεις εργασίες, όπου η οικονομική δύναμη αντισταθμιζόταν από τη δύναμη της συλλογικότητας, δηλαδή από την πολιτική δύναμη. Τίποτε από όλα αυτά δεν θα είχε γίνει αν επικρατούσε η σημερινή λογική που θέλει την οικονομία της αγοράς ως την αποκλειστική δύναμη κοινωνικής θέσμισης.

Τι παρατηρούμε λοιπόν τώρα, και όχι μόνο στην Ελλάδα, σε σχέση με αυτή την ιστορική διαδικασία; Μια αντίστροφη πορεία. Έναν κοινωνικό αναθεωρητισμό ευρύτατης κλίμακας. Την απορροή πληθυσμιακών ομάδων από την πολιτικά οργανωμένη κοινωνία, την απίσχνανση του «κοινωνικού» ως έννοιας και πολιτικής. Απίσχνανση σταδιακή. Πρώτα η αδυναμία ενσωμάτωσης των μεταναστών. Ύστερα των νέων, που μπήκαν στην αγορά εργασίας με έωλα ασφαλιστικά δικαιώματα, με ρυθμίσεις διαφορετικές από τις προηγούμενες γενιές. Συνολικά, η αγορά εργασίας άρχισε να γλιστρά έξω από την έννοια της πολιτείας, παράγοντας εργαζόμενους που ήσαν άτομα (γι' αυτό και η επιμονή στις ατομικές συμβάσεις εργασίας) αλλά σε καμιά περίπτωση πολίτες (γι' αυτό και η αφαίρεση οποιασδήποτε δυνατότητας συλλογικής δράσης όπως οι συλλογικές διαπραγματεύσεις). Τώρα, με τα καινούργια μέτρα, και επίσημα, σπρώχνεται στο χώρο της χωρίς θεσμούς εργασιακής αγοράς η πλειοψηφία του πληθυσμού. Πρόκειται για τεκτονικές μεταβολές. Οι αλλαγές αυτές είναι μόνιμες γιατί εκφράζουν μια νέα αντίληψη κοινωνικής συμβίωσης. Η καταστροφή θεσμών που χρειάστηκε σχεδόν ενάμιση αιώνας θυσιών και προσπαθειών για να δημιουργηθούν είναι μέγα ζήτημα. Η διαδικασία της απορροής του κοινωνικού από το πολιτικό είναι κεντρικό ζήτημα για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Πρόκειται για την απίσχνανση του πολιτικού και για τη διαρροή του κοινωνικού έξω από τη σφαίρα της πολιτικής διαμεσολάβησης.

Αλλά ο όρος για να θεσμοποιηθεί η αγορά εργασίας και να δημιουργηθεί το κράτος πρόνοιας ήταν, πρώτον, ένα κράτος το οποίο μπορούσε να ελέγχει το νόμισμα και τους όρους της οικονομίας και, δεύτερον, μια σχετικά περιορισμένη προσφορά εργατικής δύναμης. Στη μεταπολεμική Ευρώπη υπήρχαν και οι δυο παράγοντες. Η μεταπολεμική ανάπτυξη δημιουργούσε μεγάλη ζήτηση εργασίας, δίνοντας σχετική διαπραγματευτική δύναμη στα συνδικάτα, τα οποία, στηρίζοντας το κράτος πρόνοιας, περιόριζαν την προσφορά εργασίας, ανεβάζοντας τους μισθούς και τα προνοιακά ωφελήματα. Την ισορροπία αυτή θα την ανέκοπτε, ή καλύτερα θα την κατέστρεφε, η παγκοσμιοποίηση για έναν πολύ απλό λόγο. Αν το κράτος πρόνοιας βασίστηκε στην ελεγχόμενη προσφορά εργατικής δύναμης, με την παγκοσμιοποίηση κανείς δεν μπορούσε να ασκήσει έλεγχο. Ήταν ευκολότερο να βρει κανείς φτηνότερη εργασία εκτός θεσμικού πλαισίου, είτε στο εξωτερικό με τη μεταφορά επιχειρήσεων είτε στο εσωτερικό με τη νέα μετανάστευση. Αντίδοτο στην πορεία αυτή υποβάθμισης της εργασίας θα ήταν η θέσπιση διεθνών κανόνων που να αφορούν τον εργάσιμο χρόνο, την παιδική εργασία και τα όρια συνταξιοδότησης, την κατώτατη αμοιβή, τους κανονισμούς υγιεινής της εργασίας. Όλα αυτά προσπάθησε να τα πραγματοποιήσει η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας κάποτε, όταν και ο ΟΗΕ ήταν ισχυρότερος, και ακόμη όταν υπήρχε ο φόβος του κομουνισμού και η ανάγκη στήριξης των μετριοπαθών συνδικαλιστικών ηγεσιών. Τίποτε από όλα αυτά δεν υπάρχει πλέον.

Η παγκοσμιοποίηση των αγορών συνέτριψε, δεν ισχυροποίησε τα αδύναμα δίκτυα ρύθμισης των εργασιακών σχέσεων και κράτησε κατακερματισμένες τις αγορές εργασίας. Αυτό συνέβη γιατί η ηλεκτρονική επανάσταση και ο αυτοματισμός, αυτό το πλέγμα των τεχνολογικών αλλαγών και ρήξεων, δεν πέρασε από τον κόσμο της εργασίας, σε αντίθεση με την εποχή της εκβιομηχάνισης η οποία στηρίχτηκε στον κόσμο αυτό και εν τέλει τον ισχυροποίησε, δημιουργώντας υλικά και συνειδησιακά μια συγκροτημένη κοινωνική τάξη. Η τεχνολογική επανάσταση και ο αυτοματισμός «εξοικονομεί» εργασία. Αλλά αυτή η εξοικονόμηση δεν έγινε προς όφελος των πολλών, ελαττώνοντας το χρόνο εργασίας τους. Έγινε προς όφελος των επιχειρήσεων οι οποίες, ξοδεύοντας όλο και περισσότερα για την αγορά τεχνολογικού εξοπλισμού, εξοικονομούσαν περιορίζοντας την απασχόληση και την αμοιβή της εργασίας. Η νέα τεχνολογία μεγέθυνε την οικονομία, αλλά η απασχόληση υπολειπόταν αυτής της μεγέθυνσης. Έτσι βρισκόμαστε στην παράξενη κατάσταση οι άνθρωποι να εργάζονται όλο και περισσότερο χρόνο, με αρρύθμιστα ωράρια που διαλύουν τους ρυθμούς της οικογενειακής ζωής, ενώ δίπλα τους αυξάνονται συνεχώς οι άνεργοι και λιγοστεύουν οι πιθανότητές τους να βρουν δουλειά. Στήθηκε μια τεράστια μηχανή απαξίωσης της εργασίας, που περιλάμβανε θεωρίες και πολιτικές οι οποίες φυσικοποίησαν αυτή την απαξίωση και την παρουσίασαν ως τη μοναδική και αναγκαστική συνέπεια του πλέγματος των τεχνο-επιστημονικών μεταβολών του περάσματος από τον 20ό στον 21ο αιώνα. Η τραγική ειρωνεία είναι ότι αυτή η θεωρητικοθεσμική μηχανή στήθηκε, υποτίθεται, για να πολεμήσει τα στεγανά και να ελαστικοποιήσει την αγορά εργασίας ώστε να αυξήσει την απασχόληση. Κατάφερε ακριβώς το αντίθετο.

Η κριση ως το τελος της απο-αποικιοποιησης

Έως τώρα είχαμε δει την πρώτη φάση της παγκοσμιοποίησης, την οποία καθοδηγούσε η Δύση. Ωστόσο η παγκοσμιοποίηση στα τέλη του 20ού αιώνα δεν σήμαινε μόνο διασπορά της τεχνολογίας, αλλά επίσης μεταφορά των οικονομικών δραστηριοτήτων στις ζώνες που αποτελούνται από χώρες οι οποίες δεν απολάμβαναν ποτέ το επίπεδο ευημερίας, υγιεινής, εκπαίδευσης και κοινωνικής ασφάλειας των μητροπολιτικών χωρών της Ευρώπης και της Αμερικής. Η Κίνα και η Ινδία, και κοντά σε αυτές οι πρώην τίγρεις της Ν.Α. Ασίας, αλλά και οι χώρες του BRIK, αναδεικνύονται σε μια μεγάλη ζώνη της οικονομίας του 21ου αιώνα, ανταγωνιστική προς τις χώρες τον άξονα Ευρώπης – ΗΠΑ - Ιαπωνίας που κυριάρχησε τον 20ό. Η Δύση πίστευε πως θα εξάγει στις χώρες αυτές τις εργατοβόρες βιομηχανίες και θα κρατήσει την υψηλή τεχνολογία. Τώρα οι χώρες αυτές την ανταγωνίζονται επίσης και στον τομέα αυτό. Η Κίνα αναμένεται την επόμενη διετία να ξεπεράσει τις ΗΠΑ στο μέγεθος της οικονομίας της και, μαζί με την Ινδία και τις χώρες της Άπω Ανατολής, να αποτελέσει μια οικονομική ζώνη κατά πολύ μεγαλύτερη της Βόρειο-Ατλαντικής ζώνης. Το 2030, η κινεζική οικονομία αναμένεται να είναι διπλάσια της αμερικανικής. Πού και πώς θα ανταγωνιστεί η Ευρώπη αυτές τις χώρες; Η περιφέρεια δεν παράγει μόνο προϊόντα ανειδίκευτης εργασίας, αλλά και υψηλής τεχνολογίας, συσσωρεύοντας πλεονάσματα έναντι μιας Δύσης που αναγκάζεται να υποκύψει στον ανταγωνισμό, κατεδαφίζοντας όροφο τον όροφο, διαδοχικά, το βιοτικό επίπεδο των πληθυσμών της, κλονίζοντας τις δομές αναγνώρισης και ισότητας που είχε δημιουργήσει, διαβαίνοντας τη διαφορά με την περιφέρεια προς την αντίθετη κατεύθυνση, προς την κατεύθυνση της φτώχειας. Όλες οι κρίσεις χρέους και οι συνακόλουθες ρυθμίσεις στην Ευρώπη (λ.χ. τα «σύμφωνα ανταγωνιστικότητας») δείχνουν τα ασφυκτικά στενά περιθώρια της οικονομίας της. Έχει έναν πληθυσμό γερασμένο, συγκριτικά με τις χώρες των αναδυομένων αγορών, μεγαλύτερο ποσοστό εξαρτημένο από συντάξεις και περίθαλψη, με συγκριτικά πολύ μεγαλύτερες αμοιβές εργασίας. Πώς θα αποφύγει η Ευρώπη την καυτή ανάσα των ανταγωνιστών της στο σβέρκο της; Οι εργατικές κατακτήσεις και το βιοτικό επίπεδο των Ευρωπαίων θα αναγκαστούν να χαμηλώσουν προκειμένου να συναντήσουν το βιοτικό επίπεδο εκείνων των χωρών, το οποίο αντίστοιχα θα ανεβεί. Αλλά θα χαμηλώσει πολύ περισσότερο από όσο φανταζόμαστε. Γιατί σε χώρες όπου δεν υπάρχει ίχνος δημοκρατίας, όπως η Κίνα, ή όπου οι οάσεις της ανάπτυξης βρίσκονται σε πελάγη φτώχειας, όπως η Ινδία, ο ανταγωνισμός δεν επιτρέπει παρά η συνάντηση να γίνει σε ένα επίπεδο πολύ χαμηλότερο από το αναμενόμενο. Με αποκλίσεις κοινωνικής ανισότητας πολύ μεγαλύτερες από όσες έχουμε γνωρίσει. Εκείνο το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που ακόμη κρατάει η Αμερική είναι η επιστημονική και τεχνολογική καινοτομία. Γι' αυτό άλλωστε και η μεγάλη μάχη για την εκπαίδευση, προσανατολισμένη μονόπλευρα προς την τεχνολογική καινοτομία. Αλλά η καινοτομία δεν γεννά νέα απασχόληση, ή τουλάχιστον νέα απασχόληση στον αναμενόμενο βαθμό, που να μπορεί δηλαδή να καλύψει τις ανάγκες των κοινωνιών οι οποίες χάνουν θέσεις εργασίας με πολύ μεγαλύτερο ρυθμό από την εφαρμογή των καινοτομιών.

Αυτός ο νέος ανταγωνισμός περικλείει ανυπολόγιστους κινδύνους για τη δημοκρατία. Έως τώρα, παρά τις περιόδου δικτατοριών και φασισμού, παρά τις χώρες με δικτατορίες στην περιφέρεια, στα μεγάλα κέντρα του καπιταλισμού επικρατούσε η φιλελεύθερη δημοκρατία. Με την περίπτωση της Κίνας, η ανάπτυξη του καπιταλισμού στο πλαίσιο μιας κομμουνιστικής δικτατορίας, σε τόσο μεγάλη έκταση και μέγεθος, αλλάζει τα δεδομένα. Θύμα του ανταγωνισμού δεν θα είναι μόνο το βιοτικό επίπεδο στη Δύση, αλλά πολύ πιθανόν και η φιλελεύθερη δημοκρατία, τα δικαιώματα, η συμμετοχή των πολιτών. Για τις εξω-ευρωπαϊκές μεγάλες δυνάμεις, σημαντικά γεγονότα που δημιούργησαν πολιτικές αξίες και παραδόσεις της Δύσης, όπως η Γαλλική Επανάσταση, το Ολοκαύτωμα, το 1968 και το 1989, δεν έχουν παρά τη σημασία επαρχιακών συμβάντων. Η Ευρώπη, από κέντρο του κόσμου, επαρχιοποιήθηκε, επιβεβαιώνοντας τον γνωστό τίτλο ινδού ιστορικού⁷.

Επομένως θα πρότεινα να δούμε την κρίση που ξέσπασε το 2008 και συνεχίζεται στις περισσότερες χώρες ως διαδικασία ολοκλήρωσης της απο-αποικιοποίησης, ως η αντίστροφη διαδρομή από εκείνη που έδωσε παγκόσμια υπεροχή στη Δύση πριν από μισή χιλιετία.8 Ζούμε δηλαδή μια γιγαντιαία κρίση αναπροσαρμογής των οικονομικών και κοινωνικών δεδομένων σε πλανητικό επίπεδο. Τώρα αντιλαμβανόμαστε ότι η παγκοσμιοποίηση δεν είναι η παιδική χαρά όπου τα παιγνίδια δεν συνεπάγονται μηδενικό άθροισμα. Στην κρίση αυτή αναπροσαρμογής, η οικονομία διαπλέκεται με την ισχύ. Αν δεν πέθανε το αμερικανικό τραπεζικό σύστημα το 2008, ήταν εξαιτίας των μαζικών ενέσεων ρευστότητας της Ομοσπονδιακής Τράπεζας, που διόγκωσαν το χρέος. Αλλά χώρες όπως οι ΗΠΑ έχουν τη δυνατότητα της δημιουργίας χρέους τρισεκατομμυρίων δολαρίων πολύ πέραν των δυνατοτήτων και των πιθανοτήτων αποπληρωμής του εξαιτίας της υπεροπλίας που διαθέτουν. Τι εγγυάται αυτό το χρέος πέραν της στρατιωτικής υπεροχής; Και τι μπορεί να σημαίνει αυτή η διαπλοκή χρέους και ισχύος;

H κρίση ως ολοκλήρωση της απο-αποικιοποίησης δεν σημαίνει απλώς έκλειψη της δυτικής ηγεμονίας χάριν μιας δημοκρατικότερης κατανομής της ισχύος. Σημαίνει βαθμιαία ερήμωση του δυτικού οικοδομήματος και, μαζί με αυτό, εκείνων των ρυθμίσεων, των κατακτήσεων και των αξιών που η δυτική κυριαρχία επέτρεπε να αναπτυχθούν στο εσωτερικό της δυτικής κυριαρχίας. Ακόμη και αν οι διαδικασίες της ευρωπαϊκής οικονομικής ενοποίησης πυκνώσουν υπό την πίεση του ανταγωνισμού, η καινούργια Ευρώπη μπορεί να έχει μια πιο σφιχτή οικονομική διεύθυνση, θα απομακρύνεται όμως από την Ευρώπη που γνωρίζαμε, από την Ευρώπη της δημοκρατίας, του κράτους πρόνοιας, των δικαιωμάτων, της πολιτικής των πολιτών.

Τι να κανουμε;

Έως τώρα, η γραμμή αυτής της σκέψης οδηγεί σε απαισιόδοξα συμπεράσματα. Βρισκόμαστε ανάμεσα σε δυο μεγάλες μεταβάσεις. Η μία είναι η μετάβαση από μια οικονομία που κέντρο της ήταν ο δυτικός κόσμος σε μια οικονομία που έχει πολλά ανταγωνιστικά κέντρα, μερικά από τα οποία με εξαιρετικά χαμηλό βιοτικό επίπεδο, ανοχύρωτη εργασία, απουσία κράτους δικαίου και δημοκρατικών διαδικασιών. Πρόκειται για μια διαδικασία διεθνούς ανακατανομής εισοδήματος και τρόπων ζωής. Η άλλη είναι μια μετάβαση από έναν τύπο κοινωνίας - κράτους - πολιτικής (δηλαδή του ευρωπαϊκού κοινωνικού κράτους με τα τρία επίπεδα δικαιωμάτων) σε έναν άλλο, στον οποίο ο ρόλος της πολιτικής διαβούλευσης στη θέσμιση της κοινωνίας, καθώς και ο δημόσιος χώρος περιορίζονται δραστικά. Πρόκειται δηλαδή για μια αναδιάταξη του τρόπου ζωής στο εσωτερικό κάθε κοινωνίας και για τη δημιουργία ενός άλλου τύπου κοινωνίας. Τι μπορούμε να κάνουμε; Τι κάνει κανείς σε περιπτώσεις υπέρτερες, λ.χ. σε ένα τσουνάμι; Η πρώτη αντίδραση είναι: ο σώζων εαυτόν σωθήτω. Αυτή την αντίδραση βλέπουμε γύρω μας. Σε μια κρίση όπου λιγοστεύουν οι διαθέσιμοι πόροι, καθένας θα προσπαθήσει με νύχια και με δόντια να χάσει όσο το δυνατόν λιγότερα. Όλοι εναντίον όλων. Καθένας εναντίον του πιο αδύναμου, του πιο τρωτού. Μια κοινωνία γενικευμένης δυσανεξίας, τρομαγμένων πολιτών, στα όρια της υστερίας. Κάτι που το βλέπουμε να ξετυλίγεται καθημερινά, κυρίως εναντίον της πιο ευπαθούς κοινωνικής ομάδας: των μεταναστών. Ο φόβος, η ρητορική για το αδικημένο έθνος που βάλλεται από τα παιχνίδια των αγορών, οι ολοένα και αυξανόμενες αναφορές στην ανάγκη διαφύλαξης της εδαφικής κυριαρχίας, η βράβευση εκπαιδευτικών συμπεριφορών που υποθάλπουν διχασμούς και αντιπαραθέσεις είναι μηνύματα που προοιωνίζονται δυστυχώς επικράτηση φασιστικών συμπεριφορών που θα συγκρούονται με άλλες εξίσου ανάλγητες και αντιδημοκρατικές συμπεριφορές στο όνομα των οικονομικών επιταγών και των μεταρρυθμίσεων.

Ωστόσο η μεταφορά «τσουνάμι», πέρα από τη σωστή κατακλυσμιαία εντύπωση που δημιουργεί, φοβάμαι ότι «φυσικοποιεί» τις μεταβολές αυτές. Το ερώτημα που έρχεται στα χείλη όλων είναι: οι μεγάλες τεκτονικές μεταβολές στο εσωτερικό και στο εξωτερικό των κοινωνιών μπορούν να αντισταθμιστούν από την ανθρώπινη δράση; Μπροστά σε μια οικονομική κρίση η οποία θα τερματίσει ανεπιστρεπτί την ευημερία στην οποία ζούσε ο δυτικός κόσμος, στην οποία θα υπάρχουν περισσότερες δυσκολίες και λιγότερες απολαβές, όπου ακόμη και την ανάπτυξη θα πρέπει να τη σκεφτούμε με οικολογικούς όρους –γιατί ζούσαμε πάνω από τους μέσους όρους αντοχής του πλανήτη– τι μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι; Βεβαίως, το πρώτιστο ζήτημα είναι να ξέρουμε τι μας γίνεται, να βλέπουμε κριτικά και να αποδομούμε τα κυρίαρχα αλλά και τα υπεξούσια αφηγήματα, να σκεφτόμαστε με δια-εθνικούς (transnational) και ιστορικούς όρους αυτά που συμβαίνουν γύρω μας. Αλλά αρκεί μια διανοητική στάση;

Ενώ είχε γραφεί αυτό το κείμενο, και είχε μάλιστα σταλεί στο Books' Journal για το τεύχος Φεβρουαρίου, συνέβησαν οι «σεισμοί» (μεταφορικοί, διότι συνέβη και ο πραγματικός σεισμός της Ιαπωνίας) που συγκλονίζουν τον αραβικό κόσμο. Ποιος τους περίμενε, ποιος τους είχε προβλέψει σε τέτοια μορφή και έκταση; Η εξέγερση στην Αίγυπτο επανέφερε στα πρακτορεία ειδήσεων μια ξεχασμένη ελληνική λέξη: Δήμος. Η παρουσία του δήμου στη μεγάλη πλατεία της Απελευθέρωσης στο Κάιρο. Η παρουσία του δήμου που έρχεται να διακόψει τη ροή της πολιτικής, των ειδήσεων, της καθημερινότητας, των χρηματοπιστωτικών αλλαγών, με δυο λόγια τις ροές της παγκοσμιοποίησης. Τι μπορούν να σημαίνουν όλα αυτά για μας; Στην κουρασμένη ευρωπαϊκή διανόηση δεν μένουν βέβαια πολλά αποθέματα ενθουσιασμού. Έχουμε δει πολλά στον 20ό αιώνα, έχουμε δει πολλές επαναστάσεις με ελπίδες να εξανεμίζονται ή να γίνονται εφιάλτες. Αλλά αυτό δεν ακυρώνει καθόλου την ενεργή παρουσία των πολιτών στον δημόσιο χώρο. Δεν ακυρώνει το ήθος αυτής της πράξης, ακόμη και αν το μέλλον είναι άδηλο. Ένας ιστορικός, ο Mark LeVine, που βρέθηκε κι αυτός στην πλατεία Ταχρίρ, έγραψε, σε ένα άρθρο που ανέβηκε στην ιστοσελίδα του Al Jazeera, ότι οι επαναστάσεις που σαρώνουν τον αραβικό κόσμο δείχνουν επίσης την κινούμενη άμμο των μεταβολών στην παγκόσμια ισορροπία της δύναμης των πολιτών και των λαών. Οι ξεχασμένοι πολίτες, που τους είχαν αφήσει στο περιθώριο τα επιτελεία, τα λόμπι και οι δεξαμενές σκέψεις, δηλαδή όλα αυτά τα δίκτυα που αποφάσιζαν ότι μόνο αυτά μπορούν να χαράζουν πολιτική, επανήλθαν στη σκηνή. Επανέρχονται ακυρώνοντας τις αναλύσεις που συνέδεαν το μαζικό με το παράλογο και το σκοταδιστικό. Κυρίως επανέρχονται όχι σαν μικρές ηρωικές πρωτοπορίες που έτρεφαν μόνο περιφρόνηση για το πλήθος των φιλήσυχων ειρηνικών ανθρώπων (όπως οι διάφορες δικές μας «σέχτες»), αλλά ακριβώς ώς το πλήθος αυτό.

Για να υπάρξουν αλλαγές στην πορεία αυτή του κόσμου, οι παρεμβάσεις των πολιτών πρέπει επίσης να αποκτήσουν ανάλογες με το τσουνάμι διαστάσεις. Όπως αυτές (επαναλαμβάνω, οι μεταφορικές) που σαρώνουν τώρα τον αραβικό κόσμο από τον Ατλαντικό έως τον Eιρηνικό. Με ανάλογες διαστάσεις θα πρέπει να σκεφτόμαστε το ερώτημα «τι να κάνουμε;».

Όταν ο Λένιν διατύπωσε το ερώτημα αυτό, το 1903, στο ομώνυμο βιβλίο του, το οποίο δημιούργησε μια σχολή σκέψης και παρέμβασης, η απάντησή του ήταν: «οργανώστε την πρωτοπορία». Η πρωτοπορία θα έφερνε τη «συνείδηση» στις «αυθόρμητες μάζες». Ωστόσο οι μεγάλες αλλαγές, εκείνες που επηρεάζουν πλέον ηπείρους, δεν είναι και δεν μπορεί να είναι πλέον ζήτημα πρωτοπορίας γιατί ο κόσμος δεν είναι πλέον οργανωμένος ιεραρχικά, δεν έχει ένα κέντρο, και δεν είναι, ούτε μπορεί να γίνει, ομοιογενής. Οι μεγάλες αλλαγές θα είναι υπόθεση πολλών ποταμών που συρρέουν μαζί, ανθρώπων κάθε λογής, με διαφορετικές κουλτούρες, υπόθεση ενός μωσαϊκού στο οποίο συναρμόζονται πολλά πράγματα μαζί, όπως άνθρωποι κάθε λογής, δράσεις, δίκτυα, ιδέες, τεχνολογίες, επιμέρους ανάγκες και νέες γενικές ιδέες, στάσεις και νοοτροπίες. Υπόθεση πολλών και διαφορετικών γεγονότων και εξελίξεων. Όχι ενός «συμβάντος» όπως ισχυρίζεται ο Μπαντιού και οι νεο-κομμουνιστές, όσοι λειτουργούν ακόμη με το παράδειγμα του 1903, με ή χωρίς κόκκινη σημαία. Οι αραβικές εξεγέρσεις δημιούργησαν ένα νέο παράδειγμα, παρά το γεγονός ότι βρίσκονται ακόμη στην αρχή.

Αλλά αυτή η πράξη της δημόσιας δήλωσης του δήμου προϋποθέτει μια βαθιά αλλαγή στη σκέψη. Γιατί ο νεο-φιλελευθερισμός, ή όπως αλλιώς θέλουμε να ονομάσουμε αυτό τον τρόπο σκέψης, έχει γίνει δυστυχώς φυσικός τρόπος σκέψης, κυρίως στους δυτικούς διανοούμενους. Σκεπτόμαστε τον κόσμο με τις κατηγορίες που μας έχει επιβάλει. Για ολόκληρες διανοητικές πειθαρχίες, όπως η εφαρμοσμένη πολιτική επιστήμη και τα οικονομικά, έχει γίνει η mainstream, η «κανονική» (κατά Κουν) επιστήμη. Για την πολιτική, έχει γίνει ο κανόνας σκέψης. Έχει δημιουργήσει μια worldview που περιλαμβάνει αξίες, κριτήρια, προτεραιότητες. Τίποτε φαίνεται να μην μπορεί να ξεφύγει, χωρίς να εξοριστεί στη σφαίρα του αδιανόητου, χωρίς να επισύρει την απειλή του εξοστρακισμού. Πώς μπορεί να υπάρξει μια αντιστροφή;

Το μεγαλύτερο πρόβλημά μας είναι ότι έχουμε χάσει την όρεξη και την ικανότητά μας να σκεπτόμαστε τον κόσμο αλλιώς, διαφορετικά. Μεγάλο μέρος από μας, και εννοώ τη γενιά μου, είτε κάψαμε κάποτε τα δάχτυλά μας και σερνόμαστε ακόμη με τις γάζες και τις αλοιφές, είτε, στο ζήλο να πάει κάτι μπροστά σ' αυτή την κοινωνία, σκεφτόμαστε κυβερνητικά, σαν να έχουμε στην πλάτη μας κυβερνητικές ευθύνες. Έχουμε χάσει την ικανότητα του sapere aude (Καντ), του «τόλμησε να σκεφτείς», «σκέψου τολμηρά», «θέσε ερωτήματα χωρίς προϋποθέσεις», «ερωτήσεις ολικής άγνοιας». Αυτή τη διανοητική τόλμη να σκεφτούμε πέραν του εφικτού, πέραν του πλαισίου που μας επιτρέπεται, πρέπει να ξαναβρούμε. Όχι ως επιλογή, αλλά ως ανάγκη. Γιατί βρισκόμαστε σε μια εποχή που οι μεταμορφώσεις της πραγματικότητας ξεπερνούν ακόμη και την πιο τολμηρή σκέψη.

-------------------------------------------

- Από τον Aντώνη Λιάκο

2011-03-25T11:39:00.000-07:00

το 1821 κάποιοι αποφάσισαν και έχασαν την "βολή τους" για την Ελευθερία μας.
Τους τιμούμε, παρελαύνοντας, εμείς , που αποφασίσαμε να χάσουμε την ελευθερία μας, για την "βολή μας"

Ειμαι μαζι με τους εκάστοτε τρελούς, που βάζουν πανω απο το lifestyle την ελευθερία.

γυναικες

2011-03-25T11:34:00.000-07:00

Έχεις μεγαλώσει, όταν γοητεύεσαι από γυναίκες που "πριν" σεβόσουν

Έλληνες λαθρομετανάστες

2011-03-11T08:28:00.000-08:00

Έλληνες λαθρομετανάστες

2011-03-03T08:57:00.000-08:00

οσο πιο πολύ εχεις φάει,
οσο πιο χορτάτος εισαι,

τοσο πιο δύσκολο ειναι να σηκωθεις απο τον καναπε σου και να διαμαρτυρηθείς για οτι δεν σου αρέσει.

για το δίκαιο,

2010-11-04T11:20:00.001-07:00

το "δίκαιο" είναι η ενοχοποίηση των αιτιών που έκαναν κάποιους πιο ισχυρούς απο κάποιους άλλους.
Είναι το συμφωνηθέν υπονοούμενο, για την επιβίωση του ασθενέστερου. συμφωνηθέν απο την πλευρά του ισχυρού και αποδεκτό απο την μεριά του ασθενέστερου.
η ηθική ειναι, αυτό που δίνει την βάση της ενοχής.
Δημιουργεί την ηθική η κοινωνία κατ'ανάγκη και την χρησιμοποιεί, σαν συνδετικό κρίκο για τα μέλη της, αλλά και σαν κυματοθραύστη των επιθυμιών, αυτών που μπορούν να της πραγματοποιήσουν, εις βάρος των αδυνάτων.
Αντικειμενικό δίκαιο ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ.
υπάρχει το δίκαιο που συμφωνήσαμε, το δίκαιο το δικό μου και το δίκαιο του άλλου.
Το όποιο δίκαιο, χρησιμοποιήτε κατα το συμφέρον και κατά τη δυνατότητα μου να το εφαρμόσω.
Εαν το δικαιο του ισχυρού, μου ειναι ανεκτό, αντέχω και σκυφτά μεν, βολεύομαι.
Οταν δεν μπορώ να εχω το "δίκαιο" που με βολεύει, επαναστατώ.

2010-10-19T13:10:00.000-07:00

ΟΠΟΙΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ "ΤΙΠΟΤΑ" ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙ ΟΤΙ ΕΙΝΑΙ "ΚΑΤΙ"
ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ "ΚΑΤΙ" ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙ "ΤΙΠΟΤΑ"

τι μας λεει το ΔΝΤ

2010-10-19T13:07:00.001-07:00

ιδιωτικοποιήστε φτηνά, ολα αυτά που έχετε φτιάξει με τα δικά σας λεφτά, ώστε να τα αγοράσουμε τζαμπα, και εμείς θα σας δανείζουμε ακριβά λεφτά, για να εξοφλήσετε της τράπεζές μας.

Σας χρεώνουμε για ποσά που μας επιστρέφετε

η ευθύνη

2010-09-11T05:34:00.000-07:00

η ευθύνη ειναι ενα πράγμα που δεν εχει αξια οταν στο χρεώνουν.
αποκτά αξια οταν την αναλάβεις εθελοντικά!!

2010-09-02T11:43:00.000-07:00

-να είμαστε χρηστοί και συνετοί στην κοινωνική ζωή μας, όχι όμως από φόβο για την τιμωρία ενός υποτιθέμενα αυστηρού και αμείλικτου Θεού, αλλά από αγάπη για τον άνθρωπο, δηλαδή να συντονιζόμαστε με την αληθινή φύση του Δημιουργού μας, που είναι η Αγάπη, και όχι με το φόβο, που είναι μόνο μία δημιουργία του ανθρώπου.

2010-08-08T01:21:00.000-07:00

Το ψεύτικο ρητό του Ισοκράτη για την «αυτοκαταστροφή της δημοκρατίας»
ΑΠΟ ΤΟΝ Ν. ΣΑΡΑΝΤΑΚΟ

Κάποια ελληνοαμερικάνικη οργάνωση μ’ έχει βάλει στον κατάλογο παραληπτών της και μου στέλνει (όχι μόνο σε μένα, βέβαια) ταχτικά μηνύματα, ως επί το πλείστον εθνικιστικά. Σήμερα, τέσσερις μέρες μετά τη δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου, πήρα από την οργάνωση αυτή ένα μήνυμα με τον ανορθόγραφο τίτλο «Τάδε έφει Ισοκράτης» και το εξής περιεχόμενο:

Η Δημοκρατία μας αυτοκαταστρέφεται, διότι κατεχράσθη το δικαίωμα της ελευθερίας και της ισότητας, διότι έμαθε τους πολίτες να θεωρούν την αυθάδεια ως δικαίωμα, την παρανομία ως ελευθερία, την αναίδεια του λόγου ως ισότητα και την αναρχία ως ευδαιμονία

Κατά σύμπτωση, το ίδιο μήνυμα το είχα πάρει κι από μια εγχώρια ταχυδρομική λίστα, και απ' ό,τι είδα κυκλοφορεί πολύ στο Διαδίκτυο τις τελευταίες μέρες, με αφορμή την εξέγερση των παιδιών που τα έλεγαν αλήτες.

Δεν θα επεκταθώ στη γνώμη μου για τη δολοφονία και για όσα την ακολούθησαν. Θα ασχοληθώ με κάτι δευτερεύον, με το ρητό του Ισοκράτη, ή μάλλον με το δήθεν ρητό του Ισοκράτη που πλασάρουν αυτές τις μέρες πολλοί, άλλοι καλοπροαίρετοι και άλλοι ελλαδέμπορες. Πριν συνεχίσω, να ομολογήσω ότι το εύρημα δεν είναι δικό μου· ναι μεν εγώ είχα ψυλλιαστεί ότι η φράση «η δημοκρατία μας αυτοκαταστρέφεται» ακούγεται πολύ μοντέρνα, αλλά πριν ανοίξω τα κιτάπια μου με πρόλαβε (εκμεταλλευόμενος και τη διαφορά της ώρας) ο φίλος Ηλίας από την Καλιφόρνια, που σ’ αυτόν ανήκει ο έπαινος.

Διότι, βλέπετε, ο Ισοκράτης δεν είπε αυτό που έβαλαν στο στόμα του οι πλασιέδες της ελληνοφροσύνης. Το απόσπασμα είναι από τον Αρεοπαγιτικό λόγο του και έχει στο πρωτότυπο ως εξής (ζητώ συγνώμη για το πολυτονικό):

Οἱ γὰρ κατ' ἐκεῖνον τὸν χρόνον τὴν πόλιν διοικοῦντες κατεστήσαντο πολιτείαν οὐκ ὀνόματι μὲν τῷ κοινοτάτῳ καὶ πραοτάτῳ προσαγορευομένην, ἐπὶ δὲ τῶν πράξεων οὐ τοιαύτην τοῖς ἐντυγχάνουσι φαινομένην, οὐδ' ἣ τοῦτον τὸν τρόπον ἐπαίδευε τοὺς πολίτας ὥσθ' ἡγεῖσθαι τὴν μὲν ἀκολασίαν δημοκρατίαν, τὴν δὲ παρανομίαν ἐλευθερίαν, τὴν δὲ παρρησίαν ἰσονομίαν, τὴν δ' ἐξουσίαν τοῦ ταῦτα ποιεῖν εὐδαιμονίαν, ἀλλὰ μισοῦσα καὶ κολάζουσα τοὺς τοιούτους βελτίους καὶ σωφρονεστέρους ἅπαντας τοὺς πολίτας ἐποίησεν.

Φυσικά, μετάφραση δεν μας χρειάζεται διότι όλοι εμείς οι Έλληνες την έχουμε μία και ενιαία και τρισχιλιετή. Επειδή όμως μπορεί να περάσει και κανείς αλλοδαπός που δεν μετέχει της ημετέρας παιδείας, μεταφράζω πρόχειρα το απόσπασμα:

Διότι εκείνοι που διοικούσαν την πόλη τότε (ενν. στην εποχή του Σόλωνα και του Κλεισθένη), δεν δημιούργησαν ένα πολίτευμα το οποίο μόνο κατ’ όνομα να θεωρείται το πιο φιλελεύθερο και το πιο πράο από όλα, ενώ στην πράξη να εμφανίζεται διαφορετικό σε όσους το ζουν· ούτε ένα πολίτευμα που να εκπαιδεύει τους πολίτες έτσι ώστε να θεωρούν δημοκρατία την ασυδοσία, ελευθερία την παρανομία, ισονομία την αναίδεια και ευδαιμονία την εξουσία του καθενός να κάνει ό,τι θέλει, αλλά ένα πολίτευμα το οποίο, δείχνοντας την απέχθειά του για όσους τα έκαναν αυτά και τιμωρώντας τους, έκανε όλους τους πολίτες καλύτερους και πιο μυαλωμένους.

Μ’ άλλα λόγια, ο Ισοκράτης δεν μίλησε για «δημοκρατία που αυτοκαταστρέφεται». Αυτό είναι προϊόν ερμηνείας, για να μην πω προϊόν φαντασίας. Όπως προϊόν φαντασίας, που καμιά σχέση δεν έχει με το πραγματικό ρητό του Ισοκράτη, είναι και η ατάκα ότι η δημοκρατία «κατεχράσθη το δικαίωμα της ελευθερίας και της ισότητας». Για άλλη μια φορά, οι ελληναράδες χρησιμοποιούν τους αρχαίους όπως ο μεθυσμένος τον φανοστάτη: όχι για να φωτίσουν το δρόμο τους, αλλά για δεκανίκι που θα στηρίξει τα σαθρά τους επιχειρήματα.

Υστερόγραφο: Μόλις είχα αναρτήσει το κείμενο και μια καλή φίλη με διορθώνει· ο Ισοκράτης-μαϊμού δεν κυκλοφορεί απλώς στο Διαδίκτυο, παρά τον δημοσίεψε πρωτοσέλιδο, με κάτι γραμματάρες να, και μάλιστα σε μαύρο φόντο, μια υποτιθέμενη σοβαρή εφημερίδα σαν τον Ελεύθερο Τύπο. Και για του λόγου το αληθές:

Υστερόγραφο 2: Έγινε αρκετή συζήτηση μετά τη δημοσίευση του παραπάνω σημειώματος. Έγραψα ένα άλλο σημείωμα: Και πάλι για το ψεύτικο ρητό του Ισοκράτη, όπου σχολιάζω ορισμένα πράγματα.

" Τί είναι ο Έλληνας;"

2010-07-22T08:24:00.001-07:00

Το ειχα ακουσει καποτε ,νομιζω οτι ταιριαζει.

Σε ένα διαγωνισμό αμερικανικής εφημερίδας ζητήθηκε από τους αναγνώστες
να δώσουν απάντηση στην ερώτηση " Τί είναι ο Έλληνας;". Τη σωστότερη
ερμηνεία έδωσε ένας δικαστής που ακούει στο όνομα D.Kelly. Ακούστε την:
<< Ο Έλληας είναι ευφιέστατος αλλά παράλληλα και γκαφατζής, δραστήριος
αλλά και αμέθοδος, φιλότιμος αλλά και πλήρης προλήψεων, θερμόαιμος και
πάντα καλός πολεμιστής.
Έκτισε τον Παρθενώνα αλλά αφού μέθυσε από την αίγλη του, τον άφησε
αργότερα να γίνει στόχος πολλών ερίδων. Ανέδειξε το Σωκράτη για να τον
δηλητηριάσει, θαύμασε το Θεμιστοκλή για να τον εξορίσει, διδάκτηκε από
τον Αριστοτέλη για να τον καταδιώξει και γέννησε τον Ελευθέριο Βενιζέλο
για να επιχειρήσει να τον δολοφονήσει.
Έκτισε το Βυζάντιο και το άφησε να τουρκέψει, δημιούργησε το "21" για να
το αμφισβητήσει, δημιούργησε στη συνέχεια το 1909 για να το
λησμονίσει....
Τριπλασίασε την Ελλάδα και τη κήδευσε το 1922.
Κόπτεται τη μια στιγμή για την αλήθεια και την ίδια στιγμή μισεί τον
αρνούμενο να υπηρετήσει το ψεύδος.
Παράδοξο πλάσμα, ατίθασο, περίεργον, ημίκαλον, τρίκακον, αβεβαίων
διαθέσεων, εγωπαθές και, γενικά σοφόμωρον ο Έλληνας.
Λυπηθήτε τον ή θαυμάστε τον αν θέλετε...
Τελος, ταξινομήστε τον αν μπορείτε....

η αιτια για το ΔΝΤ

2010-04-17T10:42:00.001-07:00

μια φορά και ενα καιρό......

κάτσαμε σε ενα τραπέζι γεμάτο....

όσοι ήταν πιο γρήγοροι η είχαν γνωστό στο μαγαζί ή ήταν τυχεροί, κάτσανε σε καρέκλα που ήταν κοντά στην ποικιλία.

Εμείς δεν μιλάγαμε όσο είχε μεζέδες η ποικιλία και ήταν το στόμα απασχολημένο

η ποικιλία φαγώθηκε

όσοι φάγανε πολύ γιατι ηταν κοντά και έφταναν, σηκωθήκανε, να κάνουν καμιά βόλτα για να χωνέψουν και καλά......

οι υπόλοιποι τσακωνόμαστε να πιάσουμε την κοντινότερη καρέκλα που άδειασε

Το πιατο ειχε αποφάγια μονο, και αρχίσαμε να γκρινιάζουμε

ενας απο τους χορτάτους μας φώναξε "καθίστε στης θέσεις που είχατε και θα έρθει και άλλη ποικιλία"

σαν καλά παιδιά λοιπόν , ελπίζοντας σε καλύτερο μοίρασμα, κάτσαμε στης θέσεις που δεν έφταναν στην ποικιλία.

όταν ηρθε η επόμενη ποικιλία, ήταν ΠΑΛΙ οι ίδιοι στην βολική θεση τους και ξανα'φαγαν το ιδιο

Ε και μετα.....ήρθε ο λογαριασμός.

φταίμε???

2010-04-16T09:07:00.001-07:00

Το καλύτερο ξυπνητήρι μυαλών, ειναι το γουργούρισμα της πείνας.:-s

2010-03-29T09:06:00.001-07:00

ο καθεις εφ' ω ετάχθει
(η κάπως ετσι)
δηλαδή, οτι ξέρει ο καθένας κάνει.
Αλλοι ξέρουν να είναι ήρωες και άλλοι να το εκμεταλλεύονται.
Το χειρότερο είναι, οτι ΞΕΧΝΑΜΕ τους πρώτους και ΕΠΙΛΕΓΟΥΜΕ τους δεύτερους

2010-03-21T14:58:00.001-07:00

ΕΜΠΟΔΙΑ ΕΙΝΑΙ ΟΛΑ ΑΥΤΑ ΤΑ ΑΣΧΗΜΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΠΟΥ ΒΛΕΠΕΙΣ ΟΤΑΝ ΠΑΙΡΝΕΙΣ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΣΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΤΟΧΟ!

2010-03-21T07:29:00.000-07:00

όταν η αναζήτηση για την αλήθεια συγχέεται με την υιοθέτηση πολιτικών θέσεων, η επιδίωξη την γνώσης υποβαθμίζεται σε επιδίωξη εξουσίας.
Αλστον Τσέες

2010-03-21T07:25:00.001-07:00

.................Σέβομαι περισσότερο τους ανθρώπους που αλλάζουν γνώμη αφού αποκτήσουν νέες πληροφορίες, παρά εκείνους που μένουν προσκολλημένοι στις απόψεις που είχαν πριν απο 50 χρόνια.
ο κόσμος αλλάζει.
Οι ιδεολόγοι και οι ζηλωτές οχι!!
michel crichton

τι ειμαστε???

2010-03-19T13:11:00.000-07:00

είμαστε αυτο που δεν μπορούν να μας κλέψουν!!
οτι έχουμε που να "κλέβεται, ή αφαιρείται, δεν πρέπει να μας χαρακτηρίζει.
Δεν είμαστε "κάτι" οταν έχουμε λεφτά ή σπίτια ή "θέσεις" π.χ. γιατι εαν είμαστε ΜΟΝΟ αυτό,εαν μας τα πάρουν, δεν θα είμαστε τίποτα πια.
Την γνώση, την εμπειρία, και το παρελθόν δεν μπορεί κανείς να μας το αφαιρέσει.
Αυτό είμαστε.
Οτι ξέρουμε, οτι πιστεύουμε, και οτι κάναμε.

Σουν Τζου Η τέχνη του πολέμου

2010-03-15T13:22:00.000-07:00

ένας αρχαίος κινέζος συγγραφέας μιλά για μια άλλη τέχνη, αυτή του πολέμου
Η τέχνη του πολέμου

Κάθε πόλεμος βασίζεται στο κατά πόσον ο ένας αντίπαλος καταφέρνει να εξαπατήσει τον άλλον με μεγαλύτερη επιτυχία. Η επίδειξη αδυναμίας είναι συχνά ένα μεγάλο όπλο που τις περισσότερες φορές καταφέρνει να παραπλανήσει τους αντιπάλους και να τους κάνει να αισθανθούν υπεροχή. Όσο περισσότερο προσποιούμαστε αδυναμία και υποχωρητική διάθεση τόσο ο αντίπαλος υπερεκτιμά τις ικανότητες και τις επιτυχίες του. Στην πραγματικότητα όμως σιγά - σιγά αποδυναμώνεται και εξαντλείται με αποτέλεσμα., όταν εμείς αντεπιτεθούμε δεν είναι προετοιμασμένος γι' αυτό ούτε και το αναμένει. Η τακτική της εξαπάτησης του αντιπάλου είναι χρέος του πολεμιστή καθώς στον πόλεμο δεν ισχύει καμιά από τις συμβάσεις της ειρήνης.
Είπαν κάποιες φωνές πως η ειρήνη είναι ένα τέχνασμα της πολεμικής στρατηγικής κι ουσιαστικά δεν υπάρχει. Είπαν άλλες φωνές πάλι ότι αν θέλουμε ειρήνη πρέπει να προετοιμαζόμαστε για τον πόλεμο. Ο καλύτερος τρόπος εδραίωσης της ειρήνης είναι η καλή γνώση των πολεμικών τακτικών, όσο κι αν αυτό ακούγεται παράξενο. Όσο περισσότερο σεβόμαστε εκείνον που έχουμε απέναντί μας, τόσο πιο προσεκτικά τον αντιμετωπίζουμε. Ο σεβασμός στον αντίπαλο είναι το μυστικό κλειδί που καθορίζει τη στάση μας. Η αλαζονεία, που από τους αρχαίους Έλληνες αποκαλέστηκε «ύβρις», επισύρει αργά ή γρήγορα την καταστροφή του αλαζόνα.
Το έργο του κινέζου Σουν Τζου «Η τέχνη του πολέμου», θεωρητικού της στρατηγικής, έχει διαβαστεί από πάρα πολλές γενιές επίδοξων στρατηγών, σύγχρονων μάνατζερς και προπονητών αθλητικών ομάδων. Πρόκειται για ένα δοκίμιο περί της «τέχνης του πολέμου», που δημιουργήθηκε πριν από 2.500 χρόνια κι όμως παραμένει εξαιρετικά σύγχρονο. Σύμφωνα με τους κινέζους ερευνητές που αποκατέστησαν το έργο του Σουν Τζου, τα κείμενα αυτά βρέθηκαν το 1972 σε τάφους που χρονολογούνται γύρω στο 140 - 118 π. Χ. και ήταν γραμμένα πάνω σε λωρίδες από μπαμπού. Σύμφωνα άλλωστε και με τις πρώτες ανακοινώσεις που πραγματοποιήθηκαν, τα αποσπάσματα που βρέθηκαν δεν ανήκαν σε έναν μόνο συγγραφέα. Αναφορά στο αρχαίο αυτό δοκίμιο έγινε από την ελληνική έκδοση του έργου του B. H. Liddell Hart “Stragedy” (ΓΕΣ 1963). Το έργο της αποκατάστασης και ανασύνθεσης του έργου αυτού φαίνεται πως ολοκληρώθηκε το 1991 σε αγγλική έκδοση, σχολιασμένο από το συγγραφέα James Clavell.
Μας ξαφνιάζει ενίοτε η αναφορά στον πόλεμο, μας προβληματίζει πολύ περισσότερο η αναφορά στην τέχνη που μπορεί να τον διέπει. Έχουμε συχνά συνδεδεμένο στο νου μας τον πόλεμο με τον θάνατο, με την καταστροφή που τον διαδέχεται και με τον ανθρώπινο πόνο, που κάθε πόλεμος προκαλεί. Ο πόλεμος είναι εν γένει μια έννοια συνδεδεμένη με την κατάκτηση, με την καταπάτηση δικαιωμάτων των ανθρώπων. Διαβάζουμε στο κείμενο του Σουν Τζου: «Σε όλη την ιστορία δεν υπάρχει περίπτωση μιας χώρας που να ωφελήθηκε από έναν παρατεταμένο πόλεμο». Και πιο κάτω: «Μόνο κάποιος που γνωρίζει τα καταστροφικά αποτελέσματα ενός μακροχρόνιου πολέμου, μπορεί να κατανοήσει τη μεγάλη σπουδαιότητα της γρήγορης λήξης του.»
Έχοντας υπόψη τα σύγχρονα βιώματα της εποχής μας και τις συνέπειες της διεξαγωγής πολέμων στην Εγγύς και Μέση Ανατολή, βρίσκουμε το αρχαίο αυτό κείμενο εξαιρετικά ενδιαφέρον. Το έργο έχει κυκλοφορήσει στα ελληνικά από διαφορετικούς εκδοτικούς οίκους. Η πιο πρόσφατη έκδοση είναι από τον «Περίπλου», το 2003 . Το έργο διαιρείται σε 13 κεφάλαια και κάθε ένα αναφέρεται σε ένα διαφορετικό ζήτημα. Υπάρχουν δυο τρόποι να δει κάποιος, αυτό το κείμενο. Ο κυριολεκτικός και ο μεταφορικός, ο πρώτος αφορά τον τόπο της μάχης και ο δεύτερος τον τόπο του καθημερινού ανταγωνιστικού κόσμου.

Για το Λέξημα
Στέλλα Κοντογιάννη

The Art of War

By Sun Tzu

Translated by Lionel Giles

I. Laying Plans

1. Sun Tzu said: The art of war is of vital importance to the State.

2. It is a matter of life and death, a road either to safety or to ruin. Hence it is a subject of inquiry which can on no account be neglected.

3. The art of war, then, is governed by five constant factors, to be taken into account in one's deliberations, when seeking to determine the conditions obtaining in the field.

4. These are: (1) The Moral Law; (2) Heaven; (3) Earth; (4) The Commander; (5) Method and discipline.

5,6. The Moral Law causes the people to be in complete accord with their ruler, so that they will follow him regardless of their lives, undismayed by any danger.

7. Heaven signifies night and day, cold and heat, times and seasons.

8. Earth comprises distances, great and small; danger and security; open ground and narrow passes; the chances of life and death.

9. The Commander stands for the virtues of wisdom, sincerely, benevolence, courage and strictness.

10. By method and discipline are to be understood the marshaling of the army in its proper subdivisions, the graduations of rank among the officers, the maintenance of roads by which supplies may reach the army, and the control of military expenditure.

11. These five heads should be familiar to every general: he who knows them will be victorious; he who knows them not will fail.

12. Therefore, in your deliberations, when seeking to determine the military conditions, let them be made the basis of a comparison, in this wise:--

13. (1) Which of the two sovereigns is imbued with the Moral law? (2) Which of the two generals has most ability? (3) With whom lie the advantages derived from Heaven and Earth? (4) On which side is discipline most rigorously enforced? (5) Which army is stronger? (6) On which side are officers and men more highly trained? (7) In which army is there the greater constancy both in reward and punishment?

14. By means of these seven considerations I can forecast victory or defeat.

15. The general that hearkens to my counsel and acts upon it, will conquer: let such a one be retained in command! The general that hearkens not to my counsel nor acts upon it, will suffer defeat:--let such a one be dismissed!

16. While heading the profit of my counsel, avail yourself also of any helpful circumstances over and beyond the ordinary rules.

17. According as circumstances are favorable, one should modify one's plans.

18. All warfare is based on deception.

19. Hence, when able to attack, we must seem unable; when using our forces, we must seem inactive; when we are near, we must make the enemy believe we are far away; when far away, we must make him believe we are near.

20. Hold out baits to entice the enemy. Feign disorder, and crush him.

21. If he is secure at all points, be prepared for him. If he is in superior strength, evade him.

22. If your opponent is of choleric temper, seek to irritate him. Pretend to be weak, that he may grow arrogant.

23. If he is taking his ease, give him no rest. If his forces are united, separate them.

24. Attack him where he is unprepared, appear where you are not expected.

25. These military devices, leading to victory, must not be divulged beforehand.

26. Now the general who wins a battle makes many calculations in his temple ere the battle is fought. The general who loses a battle makes but few calculations beforehand. Thus do many calculations lead to victory, and few calculations to defeat: how much more no calculation at all! It is by attention to this point that I can foresee who is likely to win or lose.

II. Waging War

1. Sun Tzu said: In the operations of war, where there are in the field a thousand swift chariots, as many heavy chariots, and a hundred thousand mail-clad soldiers, with provisions enough to carry them a thousand li, the expenditure at home and at the front, including entertainment of guests, small items such as glue and paint, and sums spent on chariots and armor, will reach the total of a thousand ounces of silver per day. Such is the cost of raising an army of 100,000 men.

2. When you engage in actual fighting, if victory is long in coming, then men's weapons will grow dull and their ardor will be damped. If you lay siege to a town, you will exhaust your strength.

3. Again, if the campaign is protracted, the resources of the State will not be equal to the strain.

4. Now, when your weapons are dulled, your ardor damped, your strength exhausted and your treasure spent, other chieftains will spring up to take advantage of your extremity. Then no man, however wise, will be able to avert the consequences that must ensue.

5. Thus, though we have heard of stupid haste in war, cleverness has never been seen associated with long delays.

6. There is no instance of a country having benefited from prolonged warfare.

7. It is only one who is thoroughly acquainted with the evils of war that can thoroughly understand the profitable way of carrying it on.

8. The skillful soldier does not raise a second levy, neither are his supply-wagons loaded more than twice.

9. Bring war material with you from home, but forage on the enemy. Thus the army will have food enough for its needs.

10. Poverty of the State exchequer causes an army to be maintained by contributions from a distance. Contributing to maintain an army at a distance causes the people to be impoverished.

11. On the other hand, the proximity of an army causes prices to go up; and high prices cause the people's substance to be drained away.

12. When their substance is drained away, the peasantry will be afflicted by heavy exactions.

13,14. With this loss of substance and exhaustion of strength, the homes of the people will be stripped bare, and three-tenths of their income will be dissipated; while government expenses for broken chariots, worn-out horses, breast-plates and helmets, bows and arrows, spears and shields, protective mantles, draught-oxen and heavy wagons, will amount to four-tenths of its total revenue.

15. Hence a wise general makes a point of foraging on the enemy. One cartload of the enemy's provisions is equivalent to twenty of one's own, and likewise a single picul of his provender is equivalent to twenty from one's own store.

16. Now in order to kill the enemy, our men must be roused to anger; that there may be advantage from defeating the enemy, they must have their rewards.

17. Therefore in chariot fighting, when ten or more chariots have been taken, those should be rewarded who took the first. Our own flags should be substituted for those of the enemy, and the chariots mingled and used in conjunction with ours. The captured soldiers should be kindly treated and kept.

18. This is called, using the conquered foe to augment one's own strength.

19. In war, then, let your great object be victory, not lengthy campaigns.

20. Thus it may be known that the leader of armies is the arbiter of the people's fate, the man on whom it depends whether the nation shall be in peace or in peril.

III. Attack by Stratagem

1. Sun Tzu said: In the practical art of war, the best thing of all is to take the enemy's country whole and intact; to shatter and destroy it is not so good. So, too, it is better to recapture an army entire than to destroy it, to capture a regiment, a detachment or a company entire than to destroy them.

2. Hence to fight and conquer in all your battles is not supreme excellence; supreme excellence consists in breaking the enemy's resistance without fighting.

3. Thus the highest form of generalship is to balk the enemy's plans; the next best is to prevent the junction of the enemy's forces; the next in order is to attack the enemy's army in the field; and the worst policy of all is to besiege walled cities.

4. The rule is, not to besiege walled cities if it can possibly be avoided. The preparation of mantlets, movable shelters, and various implements of war, will take up three whole months; and the piling up of mounds over against the walls will take three months more.

5. The general, unable to control his irritation, will launch his men to the assault like swarming ants, with the result that one-third of his men are slain, while the town still remains untaken. Such are the disastrous effects of a siege.

6. Therefore the skillful leader subdues the enemy's troops without any fighting; he captures their cities without laying siege to them; he overthrows their kingdom without lengthy operations in the field.

7. With his forces intact he will dispute the mastery of the Empire, and thus, without losing a man, his triumph will be complete. This is the method of attacking by stratagem.

8. It is the rule in war, if our forces are ten to the enemy's one, to surround him; if five to one, to attack him; if twice as numerous, to divide our army into two.

9. If equally matched, we can offer battle; if slightly inferior in numbers, we can avoid the enemy; if quite unequal in every way, we can flee from him.

10. Hence, though an obstinate fight may be made by a small force, in the end it must be captured by the larger force.

11. Now the general is the bulwark of the State; if the bulwark is complete at all points; the State will be strong; if the bulwark is defective, the State will be weak.

12. There are three ways in which a ruler can bring misfortune upon his army:--

13. (1) By commanding the army to advance or to retreat, being ignorant of the fact that it cannot obey. This is called hobbling the army.

14. (2) By attempting to govern an army in the same way as he administers a kingdom, being ignorant of the conditions which obtain in an army. This causes restlessness in the soldier's minds.

15. (3) By employing the officers of his army without discrimination, through ignorance of the military principle of adaptation to circumstances. This shakes the confidence of the soldiers.

16. But when the army is restless and distrustful, trouble is sure to come from the other feudal princes. This is simply bringing anarchy into the army, and flinging victory away.

17. Thus we may know that there are five essentials for victory: (1) He will win who knows when to fight and when not to fight. (2) He will win who knows how to handle both superior and inferior forces. (3) He will win whose army is animated by the same spirit throughout all its ranks. (4) He will win who, prepared himself, waits to take the enemy unprepared. (5) He will win who has military capacity and is not interfered with by the sovereign.

18. Hence the saying: If you know the enemy and know yourself, you need not fear the result of a hundred battles. If you know yourself but not the enemy, for every victory gained you will also suffer a defeat. If you know neither the enemy nor yourself, you will succumb in every battle.

IV. Tactical Dispositions

1. Sun Tzu said: The good fighters of old first put themselves beyond the possibility of defeat, and then waited for an opportunity of defeating the enemy.

2. To secure ourselves against defeat lies in our own hands, but the opportunity of defeating the enemy is provided by the enemy himself.

3. Thus the good fighter is able to secure himself against defeat, but cannot make certain of defeating the enemy.

4. Hence the saying: One may know how to conquer without being able to do it.

5. Security against defeat implies defensive tactics; ability to defeat the enemy means taking the offensive.

6. Standing on the defensive indicates insufficient strength; attacking, a superabundance of strength.

7. The general who is skilled in defense hides in the most secret recesses of the earth; he who is skilled in attack flashes forth from the topmost heights of heaven. Thus on the one hand we have ability to protect ourselves; on the other, a victory that is complete.

8. To see victory only when it is within the ken of the common herd is not the acme of excellence.

9. Neither is it the acme of excellence if you fight and conquer and the whole Empire says, "Well done!"

10. To lift an autumn hair is no sign of great strength; to see the sun and moon is no sign of sharp sight; to hear the noise of thunder is no sign of a quick ear.

11. What the ancients called a clever fighter is one who not only wins, but excels in winning with ease.

12. Hence his victories bring him neither reputation for wisdom nor credit for courage.

13. He wins his battles by making no mistakes. Making no mistakes is what establishes the certainty of victory, for it means conquering an enemy that is already defeated.

14. Hence the skillful fighter puts himself into a position which makes defeat impossible, and does not miss the moment for defeating the enemy.

15. Thus it is that in war the victorious strategist only seeks battle after the victory has been won, whereas he who is destined to defeat first fights and afterwards looks for victory.

16. The consummate leader cultivates the moral law, and strictly adheres to method and discipline; thus it is in his power to control success.

17. In respect of military method, we have, firstly, Measurement; secondly, Estimation of quantity; thirdly, Calculation; fourthly, Balancing of chances; fifthly, Victory.

18. Measurement owes its existence to Earth; Estimation of quantity to Measurement; Calculation to Estimation of quantity; Balancing of chances to Calculation; and Victory to Balancing of chances.

19. A victorious army opposed to a routed one, is as a pound's weight placed in the scale against a single grain.

20. The onrush of a conquering force is like the bursting of pent-up waters into a chasm a thousand fathoms deep.

V. Energy

1. Sun Tzu said: The control of a large force is the same principle as the control of a few men: it is merely a question of dividing up their numbers.

2. Fighting with a large army under your command is nowise different from fighting with a small one: it is merely a question of instituting signs and signals.

3. To ensure that your whole host may withstand the brunt of the enemy's attack and remain unshaken-- this is effected by maneuvers direct and indirect.

4. That the impact of your army may be like a grindstone dashed against an egg--this is effected by the science of weak points and strong.

5. In all fighting, the direct method may be used for joining battle, but indirect methods will be needed in order to secure victory.

6. Indirect tactics, efficiently applied, are inexhaustible as Heaven and Earth, unending as the flow of rivers and streams; like the sun and moon, they end but to begin anew; like the four seasons, they pass away to return once more.

7. There are not more than five musical notes, yet the combinations of these five give rise to more melodies than can ever be heard.

8. There are not more than five primary colors (blue, yellow, red, white, and black), yet in combination they produce more hues than can ever been seen.

9. There are not more than five cardinal tastes (sour, acrid, salt, sweet, bitter), yet combinations of them yield more flavors than can ever be tasted.

10. In battle, there are not more than two methods of attack--the direct and the indirect; yet these two in combination give rise to an endless series of maneuvers.

11. The direct and the indirect lead on to each other in turn. It is like moving in a circle--you never come to an end. Who can exhaust the possibilities of their combination?

12. The onset of troops is like the rush of a torrent which will even roll stones along in its course.

13. The quality of decision is like the well-timed swoop of a falcon which enables it to strike and destroy its victim.

14. Therefore the good fighter will be terrible in his onset, and prompt in his decision.

15. Energy may be likened to the bending of a crossbow; decision, to the releasing of a trigger.

16. Amid the turmoil and tumult of battle, there may be seeming disorder and yet no real disorder at all; amid confusion and chaos, your array may be without head or tail, yet it will be proof against defeat.

17. Simulated disorder postulates perfect discipline, simulated fear postulates courage; simulated weakness postulates strength.

18. Hiding order beneath the cloak of disorder is simply a question of subdivision; concealing courage under a show of timidity presupposes a fund of latent energy; masking strength with weakness is to be effected by tactical dispositions.

19. Thus one who is skillful at keeping the enemy on the move maintains deceitful appearances, according to which the enemy will act. He sacrifices something, that the enemy may snatch at it.

20. By holding out baits, he keeps him on the march; then with a body of picked men he lies in wait for him.

21. The clever combatant looks to the effect of combined energy, and does not require too much from individuals. Hence his ability to pick out the right men and utilize combined energy.

22. When he utilizes combined energy, his fighting men become as it were like unto rolling logs or stones. For it is the nature of a log or stone to remain motionless on level ground, and to move when on a slope; if four-cornered, to come to a standstill, but if round-shaped, to go rolling down.

23. Thus the energy developed by good fighting men is as the momentum of a round stone rolled down a mountain thousands of feet in height. So much on the subject of energy.

VI. Weak Points and Strong

1. Sun Tzu said: Whoever is first in the field and awaits the coming of the enemy, will be fresh for the fight; whoever is second in the field and has to hasten to battle will arrive exhausted.

2. Therefore the clever combatant imposes his will on the enemy, but does not allow the enemy's will to be imposed on him.

3. By holding out advantages to him, he can cause the enemy to approach of his own accord; or, by inflicting damage, he can make it impossible for the enemy to draw near.

4. If the enemy is taking his ease, he can harass him; if well supplied with food, he can starve him out; if quietly encamped, he can force him to move.

5. Appear at points which the enemy must hasten to defend; march swiftly to places where you are not expected.

6. An army may march great distances without distress, if it marches through country where the enemy is not.

7. You can be sure of succeeding in your attacks if you only attack places which are undefended.You can ensure the safety of your defense if you only hold positions that cannot be attacked.

8. Hence that general is skillful in attack whose opponent does not know what to defend; and he is skillful in defense whose opponent does not know what to attack.

9. O divine art of subtlety and secrecy! Through you we learn to be invisible, through you inaudible; and hence we can hold the enemy's fate in our hands.

10. You may advance and be absolutely irresistible, if you make for the enemy's weak points; you may retire and be safe from pursuit if your movements are more rapid than those of the enemy.

11. If we wish to fight, the enemy can be forced to an engagement even though he be sheltered behind a high rampart and a deep ditch. All we need do is attack some other place that he will be obliged to relieve.

12. If we do not wish to fight, we can prevent the enemy from engaging us even though the lines of our encampment be merely traced out on the ground. All we need do is to throw something odd and unaccountable in his way.

13. By discovering the enemy's dispositions and remaining invisible ourselves, we can keep our forces concentrated, while the enemy's must be divided.

14. We can form a single united body, while the enemy must split up into fractions. Hence there will be a whole pitted against separate parts of a whole, which means that we shall be many to the enemy's few.

15. And if we are able thus to attack an inferior force with a superior one, our opponents will be in dire straits.

16. The spot where we intend to fight must not be made known; for then the enemy will have to prepare against a possible attack at several different points; and his forces being thus distributed in many directions, the numbers we shall have to face at any given point will be proportionately few.

17. For should the enemy strengthen his van, he will weaken his rear; should he strengthen his rear, he will weaken his van; should he strengthen his left, he will weaken his right; should he strengthen his right, he will weaken his left. If he sends reinforcements everywhere, he will everywhere be weak.

18. Numerical weakness comes from having to prepare against possible attacks; numerical strength, from compelling our adversary to make these preparations against us.

19. Knowing the place and the time of the coming battle, we may concentrate from the greatest distances in order to fight.

20. But if neither time nor place be known, then the left wing will be impotent to succor the right, the right equally impotent to succor the left, the van unable to relieve the rear, or the rear to support the van. How much more so if the furthest portions of the army are anything under a hundred LI apart, and even the nearest are separated by several LI!

21. Though according to my estimate the soldiers of Yueh exceed our own in number, that shall advantage them nothing in the matter of victory. I say then that victory can be achieved.

22. Though the enemy be stronger in numbers, we may prevent him from fighting. Scheme so as to discover his plans and the likelihood of their success.

23. Rouse him, and learn the principle of his activity or inactivity. Force him to reveal himself, so as to find out his vulnerable spots.

24. Carefully compare the opposing army with your own, so that you may know where strength is superabundant and where it is deficient.

25. In making tactical dispositions, the highest pitch you can attain is to conceal them; conceal your dispositions, and you will be safe from the prying of the subtlest spies, from the machinations of the wisest brains.

26. How victory may be produced for them out of the enemy's own tactics--that is what the multitude cannot comprehend.

27. All men can see the tactics whereby I conquer, but what none can see is the strategy out of which victory is evolved.

28. Do not repeat the tactics which have gained you one victory, but let your methods be regulated by the infinite variety of circumstances.

29. Military tactics are like unto water; for water in its natural course runs away from high places and hastens downwards.

30. So in war, the way is to avoid what is strong and to strike at what is weak.

31. Water shapes its course according to the nature of the ground over which it flows; the soldier works out his victory in relation to the foe whom he is facing.

32. Therefore, just as water retains no constant shape, so in warfare there are no constant conditions.

33. He who can modify his tactics in relation to his opponent and thereby succeed in winning, may be called a heaven-born captain.

34. The five elements (water, fire, wood, metal, earth) are not always equally predominant; the four seasons make way for each other in turn. There are short days and long; the moon has its periods of waning and waxing.

VII. Maneuvering

1. Sun Tzu said: In war, the general receives his commands from the sovereign.

2. Having collected an army and concentrated his forces, he must blend and harmonize the different elements thereof before pitching his camp.

3. After that, comes tactical maneuvering, than which there is nothing more difficult. The difficulty of tactical maneuvering consists in turning the devious into the direct, and misfortune into gain.

4. Thus, to take a long and circuitous route, after enticing the enemy out of the way, and though starting after him, to contrive to reach the goal before him, shows knowledge of the artifice of deviation.

5. Maneuvering with an army is advantageous; with an undisciplined multitude, most dangerous.

6. If you set a fully equipped army in march in order to snatch an advantage, the chances are that you will be too late. On the other hand, to detach a flying column for the purpose involves the sacrifice of its baggage and stores.

7. Thus, if you order your men to roll up their buff-coats, and make forced marches without halting day or night, covering double the usual distance at a stretch, doing a hundred LI in order to wrest an advantage, the leaders of all your three divisions will fall into the hands of the enemy.

8. The stronger men will be in front, the jaded ones will fall behind, and on this plan only one-tenth of your army will reach its destination.

9. If you march fifty LI in order to outmaneuver the enemy, you will lose the leader of your first division, and only half your force will reach the goal.

10. If you march thirty LI with the same object, two-thirds of your army will arrive.

11. We may take it then that an army without its baggage-train is lost; without provisions it is lost; without bases of supply it is lost.

12. We cannot enter into alliances until we are acquainted with the designs of our neighbors.

13. We are not fit to lead an army on the march unless we are familiar with the face of the country--its mountains and forests, its pitfalls and precipices, its marshes and swamps.

14. We shall be unable to turn natural advantage to account unless we make use of local guides.

15. In war, practice dissimulation, and you will succeed.

16. Whether to concentrate or to divide your troops, must be decided by circumstances.

17. Let your rapidity be that of the wind, your compactness that of the forest.

18. In raiding and plundering be like fire, is immovability like a mountain.

19. Let your plans be dark and impenetrable as night, and when you move, fall like a thunderbolt.

20. When you plunder a countryside, let the spoil be divided amongst your men; when you capture new territory, cut it up into allotments for the benefit of the soldiery.

21. Ponder and deliberate before you make a move.

22. He will conquer who has learnt the artifice of deviation. Such is the art of maneuvering.

23. The Book of Army Management says: On the field of battle, the spoken word does not carry far enough: hence the institution of gongs and drums. Nor can ordinary objects be seen clearly enough: hence the institution of banners and flags.

24. Gongs and drums, banners and flags, are means whereby the ears and eyes of the host may be focused on one particular point.

25. The host thus forming a single united body, is it impossible either for the brave to advance alone, or for the cowardly to retreat alone. This is the art of handling large masses of men.

26. In night-fighting, then, make much use of signal-fires and drums, and in fighting by day, of flags and banners, as a means of influencing the ears and eyes of your army.

27. A whole army may be robbed of its spirit; a commander-in-chief may be robbed of his presence of mind.

28. Now a soldier's spirit is keenest in the morning; by noonday it has begun to flag; and in the evening, his mind is bent only on returning to camp.

29. A clever general, therefore, avoids an army when its spirit is keen, but attacks it when it is sluggish and inclined to return. This is the art of studying moods.

30. Disciplined and calm, to await the appearance of disorder and hubbub amongst the enemy:--this is the art of retaining self-possession.

31. To be near the goal while the enemy is still far from it, to wait at ease while the enemy is toiling and struggling, to be well-fed while the enemy is famished:--this is the art of husbanding one's strength.

32. To refrain from intercepting an enemy whose banners are in perfect order, to refrain from attacking an army drawn up in calm and confident array:--this is the art of studying circumstances.

33. It is a military axiom not to advance uphill against the enemy, nor to oppose him when he comes downhill.

34. Do not pursue an enemy who simulates flight; do not attack soldiers whose temper is keen.

35. Do not swallow bait offered by the enemy. Do not interfere with an army that is returning home.

36. When you surround an army, leave an outlet free. Do not press a desperate foe too hard.

37. Such is the art of warfare.

VIII. Variation in Tactics

1. Sun Tzu said: In war, the general receives his commands from the sovereign, collects his army and concentrates his forces

2. When in difficult country, do not encamp. In country where high roads intersect, join hands with your allies. Do not linger in dangerously isolated positions. In hemmed-in situations, you must resort to stratagem. In desperate position, you must fight.

3. There are roads which must not be followed, armies which must be not attacked, towns which must be besieged, positions which must not be contested, commands of the sovereign which must not be obeyed.

4. The general who thoroughly understands the advantages that accompany variation of tactics knows how to handle his troops.

5. The general who does not understand these, may be well acquainted with the configuration of the country, yet he will not be able to turn his knowledge to practical account.

6. So, the student of war who is unversed in the art of war of varying his plans, even though he be acquainted with the Five Advantages, will fail to make the best use of his men.

7. Hence in the wise leader's plans, considerations of advantage and of disadvantage will be blended together.

8. If our expectation of advantage be tempered in this way, we may succeed in accomplishing the essential part of our schemes.

9. If, on the other hand, in the midst of difficulties we are always ready to seize an advantage, we may extricate ourselves from misfortune.

10. Reduce the hostile chiefs by inflicting damage on them; and make trouble for them, and keep them constantly engaged; hold out specious allurements, and make them rush to any given point.

11. The art of war teaches us to rely not on the likelihood of the enemy's not coming, but on our own readiness to receive him; not on the chance of his not attacking, but rather on the fact that we have made our position unassailable.

12. There are five dangerous faults which may affect a general: (1) Recklessness, which leads to destruction; (2) cowardice, which leads to capture; (3) a hasty temper, which can be provoked by insults; (4) a delicacy of honor which is sensitive to shame; (5) over-solicitude for his men, which exposes him to worry and trouble.

13. These are the five besetting sins of a general, ruinous to the conduct of war.

14. When an army is overthrown and its leader slain, the cause will surely be found among these five dangerous faults. Let them be a subject of meditation.

IX. The Army on the March

1. Sun Tzu said: We come now to the question of encamping the army, and observing signs of the enemy. Pass quickly over mountains, and keep in the neighborhood of valleys.

2. Camp in high places, facing the sun. Do not climb heights in order to fight. So much for mountain warfare.

3. After crossing a river, you should get far away from it.

4. When an invading force crosses a river in its onward march, do not advance to meet it in mid-stream. It will be best to let half the army get across, and then deliver your attack.

5. If you are anxious to fight, you should not go to meet the invader near a river which he has to cross.

6. Moor your craft higher up than the enemy, and facing the sun. Do not move up-stream to meet the enemy. So much for river warfare.

7. In crossing salt-marshes, your sole concern should be to get over them quickly, without any delay.

8. If forced to fight in a salt-marsh, you should have water and grass near you, and get your back to a clump of trees. So much for operations in salt-marches.

9. In dry, level country, take up an easily accessible position with rising ground to your right and on your rear, so that the danger may be in front, and safety lie behind. So much for campaigning in flat country.

10. These are the four useful branches of military knowledge which enabled the Yellow Emperor to vanquish four several sovereigns.

11. All armies prefer high ground to low and sunny places to dark.

12. If you are careful of your men, and camp on hard ground, the army will be free from disease of every kind, and this will spell victory.

13. When you come to a hill or a bank, occupy the sunny side, with the slope on your right rear. Thus you will at once act for the benefit of your soldiers and utilize the natural advantages of the ground.

14. When, in consequence of heavy rains up-country, a river which you wish to ford is swollen and flecked with foam, you must wait until it subsides.

15. Country in which there are precipitous cliffs with torrents running between, deep natural hollows, confined places, tangled thickets, quagmires and crevasses, should be left with all possible speed and not approached.

16. While we keep away from such places, we should get the enemy to approach them; while we face them, we should let the enemy have them on his rear.

17. If in the neighborhood of your camp there should be any hilly country, ponds surrounded by aquatic grass, hollow basins filled with reeds, or woods with thick undergrowth, they must be carefully routed out and searched; for these are places where men in ambush or insidious spies are likely to be lurking.

18. When the enemy is close at hand and remains quiet, he is relying on the natural strength of his position.

19. When he keeps aloof and tries to provoke a battle, he is anxious for the other side to advance.

20. If his place of encampment is easy of access, he is tendering a bait.

21. Movement amongst the trees of a forest shows that the enemy is advancing. The appearance of a number of screens in the midst of thick grass means that the enemy wants to make us suspicious.

22. The rising of birds in their flight is the sign of an ambuscade. Startled beasts indicate that a sudden attack is coming.

23. When there is dust rising in a high column, it is the sign of chariots advancing; when the dust is low, but spread over a wide area, it betokens the approach of infantry. When it branches out in different directions, it shows that parties have been sent to collect firewood. A few clouds of dust moving to and fro signify that the army is encamping.

24. Humble words and increased preparations are signs that the enemy is about to advance. Violent language and driving forward as if to the attack are signs that he will retreat.

25. When the light chariots come out first and take up a position on the wings, it is a sign that the enemy is forming for battle.

26. Peace proposals unaccompanied by a sworn covenant indicate a plot.

27. When there is much running about and the soldiers fall into rank, it means that the critical moment has come.

28. When some are seen advancing and some retreating, it is a lure.

29. When the soldiers stand leaning on their spears, they are faint from want of food.

30. If those who are sent to draw water begin by drinking themselves, the army is suffering from thirst.

31. If the enemy sees an advantage to be gained and makes no effort to secure it, the soldiers are exhausted.

32. If birds gather on any spot, it is unoccupied. Clamor by night betokens nervousness.

33. If there is disturbance in the camp, the general's authority is weak. If the banners and flags are shifted about, sedition is afoot. If the officers are angry, it means that the men are weary.

34. When an army feeds its horses with grain and kills its cattle for food, and when the men do not hang their cooking-pots over the camp-fires, showing that they will not return to their tents, you may know that they are determined to fight to the death.

35. The sight of men whispering together in small knots or speaking in subdued tones points to disaffection amongst the rank and file.

36. Too frequent rewards signify that the enemy is at the end of his resources; too many punishments betray a condition of dire distress.

37. To begin by bluster, but afterwards to take fright at the enemy's numbers, shows a supreme lack of intelligence.

38. When envoys are sent with compliments in their mouths, it is a sign that the enemy wishes for a truce.

39. If the enemy's troops march up angrily and remain facing ours for a long time without either joining battle or taking themselves off again, the situation is one that demands great vigilance and circumspection.

40. If our troops are no more in number than the enemy, that is amply sufficient; it only means that no direct attack can be made. What we can do is simply to concentrate all our available strength, keep a close watch on the enemy, and obtain reinforcements.

41. He who exercises no forethought but makes light of his opponents is sure to be captured by them.

42. If soldiers are punished before they have grown attached to you, they will not prove submissive; and, unless submissive, then will be practically useless. If, when the soldiers have become attached to you, punishments are not enforced, they will still be unless.

43. Therefore soldiers must be treated in the first instance with humanity, but kept under control by means of iron discipline. This is a certain road to victory.

44. If in training soldiers commands are habitually enforced, the army will be well-disciplined; if not, its discipline will be bad.

45. If a general shows confidence in his men but always insists on his orders being obeyed, the gain will be mutual.

X. Terrain

1. Sun Tzu said: We may distinguish six kinds of terrain, to wit: (1) Accessible ground; (2) entangling ground; (3) temporizing ground; (4) narrow passes; (5) precipitous heights; (6) positions at a great distance from the enemy.

2. Ground which can be freely traversed by both sides is called accessible.

3. With regard to ground of this nature, be before the enemy in occupying the raised and sunny spots, and carefully guard your line of supplies. Then you will be able to fight with advantage.

4. Ground which can be abandoned but is hard to re-occupy is called entangling.

5. From a position of this sort, if the enemy is unprepared, you may sally forth and defeat him. But if the enemy is prepared for your coming, and you fail to defeat him, then, return being impossible, disaster will ensue.

6. When the position is such that neither side will gain by making the first move, it is called temporizing ground.

7. In a position of this sort, even though the enemy should offer us an attractive bait, it will be advisable not to stir forth, but rather to retreat, thus enticing the enemy in his turn; then, when part of his army has come out, we may deliver our attack with advantage.

8. With regard to narrow passes, if you can occupy them first, let them be strongly garrisoned and await the advent of the enemy.

9. Should the army forestall you in occupying a pass, do not go after him if the pass is fully garrisoned, but only if it is weakly garrisoned.

10. With regard to precipitous heights, if you are beforehand with your adversary, you should occupy the raised and sunny spots, and there wait for him to come up.

11. If the enemy has occupied them before you, do not follow him, but retreat and try to entice him away.

12. If you are situated at a great distance from the enemy, and the strength of the two armies is equal, it is not easy to provoke a battle, and fighting will be to your disadvantage.

13. These six are the principles connected with Earth. The general who has attained a responsible post must be careful to study them.

14. Now an army is exposed to six several calamities, not arising from natural causes, but from faults for which the general is responsible. These are: (1) Flight; (2) insubordination; (3) collapse; (4) ruin; (5) disorganization; (6) rout.

15. Other conditions being equal, if one force is hurled against another ten times its size, the result will be the flight of the former.

16. When the common soldiers are too strong and their officers too weak, the result is insubordination. When the officers are too strong and the common soldiers too weak, the result is collapse.

17. When the higher officers are angry and insubordinate, and on meeting the enemy give battle on their own account from a feeling of resentment, before the commander-in-chief can tell whether or no he is in a position to fight, the result is ruin.

18. When the general is weak and without authority; when his orders are not clear and distinct; when there are no fixes duties assigned to officers and men, and the ranks are formed in a slovenly haphazard manner, the result is utter disorganization.

19. When a general, unable to estimate the enemy's strength, allows an inferior force to engage a larger one, or hurls a weak detachment against a powerful one, and neglects to place picked soldiers in the front rank, the result must be rout.

20. These are six ways of courting defeat, which must be carefully noted by the general who has attained a responsible post.

21. The natural formation of the country is the soldier's best ally; but a power of estimating the adversary, of controlling the forces of victory, and of shrewdly calculating difficulties, dangers and distances, constitutes the test of a great general.

22. He who knows these things, and in fighting puts his knowledge into practice, will win his battles. He who knows them not, nor practices them, will surely be defeated.

23. If fighting is sure to result in victory, then you must fight, even though the ruler forbid it; if fighting will not result in victory, then you must not fight even at the ruler's bidding.

24. The general who advances without coveting fame and retreats without fearing disgrace, whose only thought is to protect his country and do good service for his sovereign, is the jewel of the kingdom.

25. Regard your soldiers as your children, and they will follow you into the deepest valleys; look upon them as your own beloved sons, and they will stand by you even unto death.

26. If, however, you are indulgent, but unable to make your authority felt; kind-hearted, but unable to enforce your commands; and incapable, moreover, of quelling disorder: then your soldiers must be likened to spoilt children; they are useless for any practical purpose.

27. If we know that our own men are in a condition to attack, but are unaware that the enemy is not open to attack, we have gone only halfway towards victory.

28. If we know that the enemy is open to attack, but are unaware that our own men are not in a condition to attack, we have gone only halfway towards victory.

29. If we know that the enemy is open to attack, and also know that our men are in a condition to attack, but are unaware that the nature of the ground makes fighting impracticable, we have still gone only halfway towards victory.

30. Hence the experienced soldier, once in motion, is never bewildered; once he has broken camp, he is never at a loss.

31. Hence the saying: If you know the enemy and know yourself, your victory will not stand in doubt; if you know Heaven and know Earth, you may make your victory complete.

XI. The Nine Situations

1. Sun Tzu said: The art of war recognizes nine varieties of ground: (1) Dispersive ground; (2) facile ground; (3) contentious ground; (4) open ground; (5) ground of intersecting highways; (6) serious ground; (7) difficult ground; (8) hemmed-in ground; (9) desperate ground.

2. When a chieftain is fighting in his own territory, it is dispersive ground.

3. When he has penetrated into hostile territory, but to no great distance, it is facile ground.

4. Ground the possession of which imports great advantage to either side, is contentious ground.

5. Ground on which each side has liberty of movement is open ground.

6. Ground which forms the key to three contiguous states, so that he who occupies it first has most of the Empire at his command, is a ground of intersecting highways.

7. When an army has penetrated into the heart of a hostile country, leaving a number of fortified cities in its rear, it is serious ground.

8. Mountain forests, rugged steeps, marshes and fens--all country that is hard to traverse: this is difficult ground.

9. Ground which is reached through narrow gorges, and from which we can only retire by tortuous paths, so that a small number of the enemy would suffice to crush a large body of our men: this is hemmed in ground.

10. Ground on which we can only be saved from destruction by fighting without delay, is desperate ground.

11. On dispersive ground, therefore, fight not. On facile ground, halt not. On contentious ground, attack not.

12. On open ground, do not try to block the enemy's way. On the ground of intersecting highways, join hands with your allies.

13. On serious ground, gather in plunder. In difficult ground, keep steadily on the march.

14. On hemmed-in ground, resort to stratagem. On desperate ground, fight.

15. Those who were called skillful leaders of old knew how to drive a wedge between the enemy's front and rear; to prevent co-operation between his large and small divisions; to hinder the good troops from rescuing the bad, the officers from rallying their men.

16. When the enemy's men were united, they managed to keep them in disorder.

17. When it was to their advantage, they made a forward move; when otherwise, they stopped still.

18. If asked how to cope with a great host of the enemy in orderly array and on the point of marching to the attack, I should say: "Begin by seizing something which your opponent holds dear; then he will be amenable to your will."

19. Rapidity is the essence of war: take advantage of the enemy's unreadiness, make your way by unexpected routes, and attack unguarded spots.

20. The following are the principles to be observed by an invading force: The further you penetrate into a country, the greater will be the solidarity of your troops, and thus the defenders will not prevail against you.

21. Make forays in fertile country in order to supply your army with food.

22. Carefully study the well-being of your men, and do not overtax them. Concentrate your energy and hoard your strength. Keep your army continually on the move, and devise unfathomable plans.

23. Throw your soldiers into positions whence there is no escape, and they will prefer death to flight. If they will face death, there is nothing they may not achieve. Officers and men alike will put forth their uttermost strength.

24. Soldiers when in desperate straits lose the sense of fear. If there is no place of refuge, they will stand firm. If they are in hostile country, they will show a stubborn front. If there is no help for it, they will fight hard.

25. Thus, without waiting to be marshaled, the soldiers will be constantly on the qui vive; without waiting to be asked, they will do your will; without restrictions, they will be faithful; without giving orders, they can be trusted.

26. Prohibit the taking of omens, and do away with superstitious doubts. Then, until death itself comes, no calamity need be feared.

27. If our soldiers are not overburdened with money, it is not because they have a distaste for riches; if their lives are not unduly long, it is not because they are disinclined to longevity.

28. On the day they are ordered out to battle, your soldiers may weep, those sitting up bedewing their garments, and those lying down letting the tears run down their cheeks. But let them once be brought to bay, and they will display the courage of a Chu or a Kuei.

29. The skillful tactician may be likened to the shuai-jan. Now the shuai-jan is a snake that is found in the ChUng mountains. Strike at its head, and you will be attacked by its tail; strike at its tail, and you will be attacked by its head; strike at its middle, and you will be attacked by head and tail both.

30. Asked if an army can be made to imitate the shuai-jan, I should answer, Yes. For the men of Wu and the men of Yueh are enemies; yet if they are crossing a river in the same boat and are caught by a storm, they will come to each other's assistance just as the left hand helps the right.

31. Hence it is not enough to put one's trust in the tethering of horses, and the burying of chariot wheels in the ground

32. The principle on which to manage an army is to set up one standard of courage which all must reach.

33. How to make the best of both strong and weak--that is a question involving the proper use of ground.

34. Thus the skillful general conducts his army just as though he were leading a single man, willy-nilly, by the hand.

35. It is the business of a general to be quiet and thus ensure secrecy; upright and just, and thus maintain order.

36. He must be able to mystify his officers and men by false reports and appearances, and thus keep them in total ignorance.

37. By altering his arrangements and changing his plans, he keeps the enemy without definite knowledge. By shifting his camp and taking circuitous routes, he prevents the enemy from anticipating his purpose.

38. At the critical moment, the leader of an army acts like one who has climbed up a height and then kicks away the ladder behind him. He carries his men deep into hostile territory before he shows his hand.

39. He burns his boats and breaks his cooking-pots; like a shepherd driving a flock of sheep, he drives his men this way and that, and nothing knows whither he is going.

40. To muster his host and bring it into danger:--this may be termed the business of the general.

41. The different measures suited to the nine varieties of ground; the expediency of aggressive or defensive tactics; and the fundamental laws of human nature: these are things that must most certainly be studied.

42. When invading hostile territory, the general principle is, that penetrating deeply brings cohesion; penetrating but a short way means dispersion.

43. When you leave your own country behind, and take your army across neighborhood territory, you find yourself on critical ground. When there are means of communication on all four sides, the ground is one of intersecting highways.

44. When you penetrate deeply into a country, it is serious ground. When you penetrate but a little way, it is facile ground.

45. When you have the enemy's strongholds on your rear, and narrow passes in front, it is hemmed-in ground. When there is no place of refuge at all, it is desperate ground.

46. Therefore, on dispersive ground, I would inspire my men with unity of purpose. On facile ground, I would see that there is close connection between all parts of my army.

47. On contentious ground, I would hurry up my rear.

48. On open ground, I would keep a vigilant eye on my defenses. On ground of intersecting highways, I would consolidate my alliances.

49. On serious ground, I would try to ensure a continuous stream of supplies. On difficult ground, I would keep pushing on along the road.

50. On hemmed-in ground, I would block any way of retreat. On desperate ground, I would proclaim to my soldiers the hopelessness of saving their lives.

51. For it is the soldier's disposition to offer an obstinate resistance when surrounded, to fight hard when he cannot help himself, and to obey promptly when he has fallen into danger.

52. We cannot enter into alliance with neighboring princes until we are acquainted with their designs. We are not fit to lead an army on the march unless we are familiar with the face of the country--its mountains and forests, its pitfalls and precipices, its marshes and swamps. We shall be unable to turn natural advantages to account unless we make use of local guides.

53. To be ignored of any one of the following four or five principles does not befit a warlike prince.

54. When a warlike prince attacks a powerful state, his generalship shows itself in preventing the concentration of the enemy's forces. He overawes his opponents, and their allies are prevented from joining against him.

55. Hence he does not strive to ally himself with all and sundry, nor does he foster the power of other states. He carries out his own secret designs, keeping his antagonists in awe. Thus he is able to capture their cities and overthrow their kingdoms.

56. Bestow rewards without regard to rule, issue orders without regard to previous arrangements; and you will be able to handle a whole army as though you had to do with but a single man.

57. Confront your soldiers with the deed itself; never let them know your design. When the outlook is bright, bring it before their eyes; but tell them nothing when the situation is gloomy.

58. Place your army in deadly peril, and it will survive; plunge it into desperate straits, and it will come off in safety.

59. For it is precisely when a force has fallen into harm's way that is capable of striking a blow for victory.

60. Success in warfare is gained by carefully accommodating ourselves to the enemy's purpose.

61. By persistently hanging on the enemy's flank, we shall succeed in the long run in killing the commander-in-chief.

62. This is called ability to accomplish a thing by sheer cunning.

63. On the day that you take up your command, block the frontier passes, destroy the official tallies, and stop the passage of all emissaries.

64. Be stern in the council-chamber, so that you may control the situation.

65. If the enemy leaves a door open, you must rush in.

66. Forestall your opponent by seizing what he holds dear, and subtly contrive to time his arrival on the ground.

67. Walk in the path defined by rule, and accommodate yourself to the enemy until you can fight a decisive battle.

68. At first, then, exhibit the coyness of a maiden, until the enemy gives you an opening; afterwards emulate the rapidity of a running hare, and it will be too late for the enemy to oppose you.

XII. The Attack by Fire

1. Sun Tzu said: There are five ways of attacking with fire. The first is to burn soldiers in their camp; the second is to burn stores; the third is to burn baggage trains; the fourth is to burn arsenals and magazines; the fifth is to hurl dropping fire amongst the enemy.

2. In order to carry out an attack, we must have means available. The material for raising fire should always be kept in readiness.

3. There is a proper season for making attacks with fire, and special days for starting a conflagration.

4. The proper season is when the weather is very dry; the special days are those when the moon is in the constellations of the Sieve, the Wall, the Wing or the Cross-bar; for these four are all days of rising wind.

5. In attacking with fire, one should be prepared to meet five possible developments:

6. (1) When fire breaks out inside to enemy's camp, respond at once with an attack from without.

7. (2) If there is an outbreak of fire, but the enemy's soldiers remain quiet, bide your time and do not attack.

8. (3) When the force of the flames has reached its height, follow it up with an attack, if that is practicable; if not, stay where you are.

9. (4) If it is possible to make an assault with fire from without, do not wait for it to break out within, but deliver your attack at a favorable moment.

10. (5) When you start a fire, be to windward of it. Do not attack from the leeward.

11. A wind that rises in the daytime lasts long, but a night breeze soon falls.

12. In every army, the five developments connected with fire must be known, the movements of the stars calculated, and a watch kept for the proper days.

13. Hence those who use fire as an aid to the attack show intelligence; those who use water as an aid to the attack gain an accession of strength.

14. By means of water, an enemy may be intercepted, but not robbed of all his belongings.

15. Unhappy is the fate of one who tries to win his battles and succeed in his attacks without cultivating the spirit of enterprise; for the result is waste of time and general stagnation.

16. Hence the saying: The enlightened ruler lays his plans well ahead; the good general cultivates his resources.

17. Move not unless you see an advantage; use not your troops unless there is something to be gained; fight not unless the position is critical.

18. No ruler should put troops into the field merely to gratify his own spleen; no general should fight a battle simply out of pique.

19. If it is to your advantage, make a forward move; if not, stay where you are.

20. Anger may in time change to gladness; vexation may be succeeded by content.

21. But a kingdom that has once been destroyed can never come again into being; nor can the dead ever be brought back to life.

22. Hence the enlightened ruler is heedful, and the good general full of caution. This is the way to keep a country at peace and an army intact.

XIII. The Use of Spies

1. Sun Tzu said: Raising a host of a hundred thousand men and marching them great distances entails heavy loss on the people and a drain on the resources of the State. The daily expenditure will amount to a thousand ounces of silver. There will be commotion at home and abroad, and men will drop down exhausted on the highways. As many as seven hundred thousand families will be impeded in their labor.

2. Hostile armies may face each other for years, striving for the victory which is decided in a single day. This being so, to remain in ignorance of the enemy's condition simply because one grudges the outlay of a hundred ounces of silver in honors and emoluments, is the height of inhumanity.

3. One who acts thus is no leader of men, no present help to his sovereign, no master of victory.

4. Thus, what enables the wise sovereign and the good general to strike and conquer, and achieve things beyond the reach of ordinary men, is foreknowledge.

5. Now this foreknowledge cannot be elicited from spirits; it cannot be obtained inductively from experience, nor by any deductive calculation.

6. Knowledge of the enemy's dispositions can only be obtained from other men.

7. Hence the use of spies, of whom there are five classes: (1) Local spies; (2) inward spies; (3) converted spies; (4) doomed spies; (5) surviving spies.

8. When these five kinds of spy are all at work, none can discover the secret system. This is called "divine manipulation of the threads." It is the sovereign's most precious faculty.

9. Having local spies means employing the services of the inhabitants of a district.

10. Having inward spies, making use of officials of the enemy.

11. Having converted spies, getting hold of the enemy's spies and using them for our own purposes.

12. Having doomed spies, doing certain things openly for purposes of deception, and allowing our spies to know of them and report them to the enemy.

13. Surviving spies, finally, are those who bring back news from the enemy's camp.

14. Hence it is that which none in the whole army are more intimate relations to be maintained than with spies. None should be more liberally rewarded. In no other business should greater secrecy be preserved.

15. Spies cannot be usefully employed without a certain intuitive sagacity.

16. They cannot be properly managed without benevolence and straightforwardness.

17. Without subtle ingenuity of mind, one cannot make certain of the truth of their reports.

18. Be subtle! be subtle! and use your spies for every kind of business.

19. If a secret piece of news is divulged by a spy before the time is ripe, he must be put to death together with the man to whom the secret was told.

20. Whether the object be to crush an army, to storm a city, or to assassinate an individual, it is always necessary to begin by finding out the names of the attendants, the aides-de-camp, and door-keepers and sentries of the general in command. Our spies must be commissioned to ascertain these.

21. The enemy's spies who have come to spy on us must be sought out, tempted with bribes, led away and comfortably housed. Thus they will become converted spies and available for our service.

22. It is through the information brought by the converted spy that we are able to acquire and employ local and inward spies.

23. It is owing to his information, again, that we can cause the doomed spy to carry false tidings to the enemy.

24. Lastly, it is by his information that the surviving spy can be used on appointed occasions.

25. The end and aim of spying in all its five varieties is knowledge of the enemy; and this knowledge can only be derived, in the first instance, from the converted spy. Hence it is essential that the converted spy be treated with the utmost liberality.

26. Of old, the rise of the Yin dynasty was due to I Chih who had served under the Hsia. Likewise, the rise of the Chou dynasty was due to Lu Ya who had served under the Yin.

27. Hence it is only the enlightened ruler and the wise general who will use the highest intelligence of the army for purposes of spying and thereby they achieve great results. Spies are a most important element in water, because on them depends an army's ability to move.

THE END

ενα καλο παραδειγμα για το Υπ.Εξ.

2010-03-15T13:13:00.001-07:00

http://www.youtube.com/watch?v=9p1syaWAOxQ

SAMURAI + BUSIDO

2010-01-10T12:29:00.000-08:00

Σαμουράι
Μία από τις χαρακτηριστικότερες μορφές στο χώρο της Ανατολής υπήρξε ο Σαμουράι. Ο άνθρωπος που ποτέ δεν τραβούσε το σπαθί από τη θήκη χωρίς λόγο και ποτέ δεν το επέστρεφε σ' αυτή χωρίς τιμή. Ο ιππότης πολεμιστής που είτε μαχόταν μέχρι θανάτου για τον άρχοντά του, είτε ως ρονίν (Σαμουράι χωρίς άρχοντα) περιπλανιόταν στη χώρα, πολεμώντας για το αγαθό και το δίκαιο.
Εχοντας ως αρχή έναν κώδικα που δεν του έδινε τίποτα και του πρόσφερε τα πάντα, έκανε τρόπο ζωής την αφιερωμένη δράση, αδιαφορώντας για το θάνατο, το μόνο σύντροφο που τον ακολουθούσε παντού.
Sido: Ατραπός

Πριν αναφερθούμε ευρύτερα στο Busido, θεωρούμε σκόπιμο να κάνουμε μια αναφορά στο Sido και στο Σιντοϊσμό, τη θεϊκή ατραπό που ενέπνεε και ακόμη εμπνέει τον άνθρωπο της Ιαπωνίας. Και αυτό, γιατί το Busido δεν είναι παρά ένας τρόπος προσέγγισης η Θεϊκή του Sido (του Θεϊκού Δρόμου) μέσω της αγωγής του πολεμιστή, όπως μας πληροφορεί και το πρόθεμα bu (πολεμική τέχνη). Το Sido εμφανίζεται οργανωμένα τον 6ο αιώνα ως μια προσπάθεια να αντισταθμιστούν οι επιρροές του Βουδισμού (Butsuno). Επειδή το Sido δεν αποτελεί ακριβώς μια θρησκεία, όπως την αντιλαμβανόμαστε συνήθως, κάθε Ιάπωνας στηρίζει την πίστη του πάνω σ' αυτό, ενώ παράλληλα μπορεί να ακολουθεί οποιαδήποτε θρησκεία.
Συγκεκριμένη χρονολογία ίδρυσης δεν συναντούμε πουθενά, γιατί θεωρείται ότι το Sido υπάρχει από την εμφάνιση του ανθρώπου. Οσο για τον σαφή καθορισμό του είναι μάλλον δύσκολος, γιατί είναι περισσότερο καθορισμός σχέσεων απογόνων-προγόνων-Θεών, παρά μία θρησκεία με τα δυτικά δεδομένα.

Το Sido είναι γεμάτο από Καμί, Θεούς θα μπορούσε να πει κάποιος, προσπαθώντας να προσδιορίσει την πλησιέστερη έννοια που να ταιριάζει. Με μια επιπόλαιη ματιά, πιθανότατα να διακριθεί ως μία πολυθεϊστική "υλιστική" θρησκεία, πράγμα που οδηγεί σε λάθος συμπεράσματα. Ποτάμια, βουνά, δέντρα, άνθρωποι μπορεί να είναι Καμί κατά το Sido, δεν σημαίνει όμως ότι είναι απόλυτες θεότητες. Είναι Καμί, για το Sido, γιατί το ακολουθούν. Καθετί, δηλαδή, που εκπληρώνει το σκοπό του και ολοκληρώνεται μέσα από αυτό, περπατά το Sido και μπορεί να γίνει Καμί. Παρόλο αυτό τον πλουραλισμό, υπάρχουν δύο ανώτερα Καμί: το Θείο Ζεύγος. Ακόμη πιο πριν υπάρχει ο Απόλυτος Δημιουργός, εφτά σκαλοπάτια ψηλότερα. Εκτός από την έννοια της δυαδικότητας που βλέπουμε στο Θείο Ζεύγος, υπάρχει και η ιδέα της αρμονίας καθώς και η αναγέννηση με την εξάγνιση, το αιώνιο και το μεταβαλλόμενο.

Για αρκετό καιρό το Sido και το Busido συμβαδίζουν στην Ιαπωνία και ασκείται αλληλοεπίδραση. Παρ' όλ' αυτά το Sido επιβιώνει αμετάβλητο, γιατί είναι άμεσα συνδεδεμένο με τη φύση και για το λόγο επίσης ότι δεν αποτελεί ακριβώς θρησκεία σύμφωνα με τα δυτικά δεδομένα, αλλά ένα δρόμο, ένα θεϊκό δρόμο. Το δρόμο αυτόν καλούνταν να βαδίσει κάθε Σαμουράι, έχοντας ως οδηγό έναν πολεμικό κώδικα δικαιοσύνης, γενναιοδωρίας, αταραξίας, ευγένειας. Τον Κώδικα Busido.
Οι Εχθροί και οι Φίλοι ενός Σαμουράι

Οι Σαμουράι εμφανίζονται γύρω στο 12ο αιώνα αρκετά διαφοροποιημένοι από την τελική μορφή που γνωρίζουμε. Αρχικά έχουν τη μορφή στρατιωτών στις υπηρεσίες τοπικών αρχόντων. Αργότερα, έχοντας αποκτήσει κάποια εξουσία και σημαντικό ρόλο στην ιαπωνική κοινωνία, αναπτύσσουν ιπποτικά χαρακτηριστικά και θέτουν τις βάσεις για έναν ηθικό Κώδικα που αργότερα θα αναπτυχθεί στο γνωστό Busido. Ο Κώδικας αυτός μπορεί να θεωρηθεί ως μία σειρά απαγορεύσεων, προκειμένου να διατηρηθεί η πειθαρχία. Αυτό όμως είναι μια λανθασμένη αντίληψη, γιατί προσπαθούμε να αντιληφθούμε τον Σαμουράι σαν έναν εξειδικευμένο στρατιώτη και όχι ως έναν ευγενή ιππότη.
Μέσα από αυτές τις "απαγορεύσεις" ουσιαστικά απελευθερώνεται από τα δεσμά του υλικού και φθαρτού κόσμου μας. Είναι αυτές οι "απαγορεύσεις" -και συγχρόνως συμβουλές-που τον κάνουν να αποστασιοποιηθεί από το τέλμα της ύλης, να αναπτύξει τη φρόνηση, την ανδρεία, τη σωφροσύνη και τη δικαιοσύνη και να ανυψωθεί, βαδίζοντας την ατραπό του πολεμιστή. Δεν έχει γονείς, φίλους, εχθρούς. Ολοι αυτοί δεν είναι παρά όντα που κάποια στιγμή θα πάψουν να υφίστανται. Δεν σημαίνει όμως ότι η απώλειά τους θα τον επηρεάσει. Αυτοί βάδισαν το δρόμο τους. Ο ίδιος θα βαδίσει το δικό του.

Εχει γονείς, φίλους και εχθρούς πράγματα αιώνια που θα τον συντροφεύουν πάντα, για να τον οδηγούν και να τον συμβουλεύουν. Οι γονείς του θα τον ακολουθούν παντού, αφού αυτός θα βρίσκεται ανάμεσά τους. Ο φίλος του θα είναι ο μόνος που θα του δώσει τη συμβουλή και ο εχθρός του θα είναι έτοιμος να επιτεθεί σε κάθε στιγμιαία χαλάρωσή του. Δεν έχει σώμα και μέλη, μάτια και αυτιά. Αυτά είναι αποκτήματα της υλικής του υπόστασης και οι δυνατότητές τους είναι περιορισμένες. Μόνο εμπόδια θα του φέρουν, αν στηριχτεί σ' αυτά. Θα πρέπει να τα χρησιμοποιήσει για να λειτουργεί σωστά το πραγματικό του σώμα: η ανδρεία, η ταχύτητα, η αστραπή και η ευαισθησία. Δεν είναι παρά τα εργαλεία του εργαστηρίου του και όχι το ίδιο το εργαστήρι.

Δεν έχει κάστρα, δεν έχει πανοπλία και σπαθί. Αυτά δεν είναι παρά μια αμφίεση που θα μπορούσε να μην υπάρχει ή και να σπάσει. Δεν είναι παρά το ντύσιμο των πραγματικών κάστρων, της πραγματικής πανοπλίας και του σπαθιού. Χωρίς βούληση και δικαιοσύνη, χωρίς πνευματικό όνειρο δεν είναι τίποτα. Είναι ένα ομοίωμα, ένα ανδρείκελο Σαμουράι.
Δεν έχει αρχές, μέσα και σκοπούς. Ολα είναι πράγματα που τον δένουν σ' ένα συγκεκριμένο τρόπο. Θέτουν φραγμούς και καλούπια στην ολοκλήρωσή του. Προσαρμογή, υπακοή και καίρια δράση είναι οι οδηγοί του. Μ' αυτούς μόνο μπορεί να αντεπεξέλθει στις προκλήσεις. Δεν έχει θαύματα, θεία και μαγικήδύναμη. Βρίσκεται ήδη πολύ χαμηλά για να είναι κύριός τους. Αλλωστε αν τα κατείχε, δεν θα βρισκόταν σ' αυτή τη θέση. Είναι λάθος να πιστεύει ότι τα έχει κατακτήσει, γιατί αποκτά λανθασμένη αντίληψη για τον εαυτό του και φεύγει από το δρόμο του.

Τα μόνα που μπορεί να κατέχει είναι το Δάρμα (Δρόμος), η τιμή και η εσωτερική δύναμη. Μ' αυτά μπορεί να συνεχίσει. Δεν έχει ζωή, ούτε θάνατο. Γιατί αυτά είναι αλληλένδετα, είναι ένα. Βαδίζει σ' αυτά, δεν τα έχει. Η ζωή δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια προετοιμασία για το θάνατο. Και ο θάνατος δεν είναι τίποτε άλλο παρά η κατάλυση του φθαρτού και του ψεύτικου μέρους του εαυτού του που τον συντρόφευε στη ζωή και η αποκάλυψη του αληθινού αθάνατου μέρους του.
Θάνατος: η υπέρτατη στιγμή της αλήθειας

Είναι χαρακτηριστικό ότι για το Busido και για τον Σαμουράι ο θάνατος είναι η αποκάλυψη του νοήματος της ζωής. Ο Γιόχο Γιαμαμότο σημειώνει: "Ανακάλυψα ότι η Ατραπός του Σαμουράι είναι ο θάνατος". Για τον Σαμουράι και τον άνθρωπο του Busido το χαρακίρι (ή σεπούκου) είναι μια προσπάθεια υπέρβασης και αυτοπραγμάτωσης. Καταστρέφει το φθαρτό και αποκαλύπτει το αιώνιο. Ο θάνατος είναι ένας συνεχής σύντροφος για κάθε πολεμιστή και είναι το βασικότερο γεγονός που πρέπει να συνηθίσει εκείνος που θέλει να βαδίσει την Ατραπό.

Χαρακτηριστικό είναι το συμβάν που σημειώνεται στο βιβλίο Χα Γκακούρε: Οταν ένας Σαμουράι πλησίασε το δάσκαλο του Σογκούν Γιάκγιο Τατζίμα Νο Κάμι και του ζήτησε να του διδάξει την τέχνη του σπαθιού, αυτός απάντησε ότι ο Σαμουράι ήταν ήδη δάσκαλος μια και είχε απελευθερωθεί από την ιδέα του θάνατου. Γιατί όλα αυτά; Διότι με τη συνεχή εντρύφηση στο θάνατο καθημερινά, αρχίζει να υπερβαίνει το φθαρτό μέρος του και να κατανοεί τη σχετικότητα των πραγμάτων. Προσεγγίζει σταδιακά την αιώνια ουσία του. Ο Σαμουράι είναι ο άνθρωπος της δράσης. Γι' αυτόν έχει μεγάλη σημασία το πώς θα κλείσει τη ζωή του. Ετσι βάζει ο ίδιος το τελικό σημάδι που θα κλείσει τον κύκλο.

Για το Busido υπάρχει μόνο η ατραπός, η απόφαση και η δράση. Είναι ένας δρόμος βούλησης. Ο άνθρωπος του Βusido έχει δώσει τέσσερις όρκους: Να μην είναι αργός στην Ατραπό. Να σέβεται τους γονείς του. Να υπερνικά τη χαρά και τη θλίψη.
Υπάρχει πλήθος παραγγελμάτων σαν αυτών του Κώδικα του πολεμιστή, στο βιβλίο του Νταϊντόγι Γιουζάν "Σχόλια πάνω στο Busido".

Το αληθινό θάρρος έγκειται στο να ζει κανείς όταν είναι σωστό να ζήσει και να πεθάνει όταν είναι σωστό να πεθάνει.

Προτού μιλήσετε, ζυγίστε κάθε λέξη, σκεπτόμενοι το θάνατο με πλήρη γνώση του τι απαιτεί η τιμή ενός Σαμουράι.

Αναρωτηθείτε αν αυτό που έχετε να πείτε είναι αλήθεια. Ας είναι ο θάνατος μέτρο για κάθε σας πράξη.

Τρώτε με μέτρο, αποφεύγοντας την απόλαυση.

Θυμηθείτε τη λέξη θάνατος, όταν έχετε τελειώσει τις καθημερινές ασχολίες. Να την έχετε πάντα κατά νου.

Να σέβεστε τον κανόνα του κορμού και των κλαδιών. Να τον ξεχάσετε σημαίνει ότι δεν ήσασταν ποτέ ικανοί να κατανοήσετε τι είναι αρετή.

Ενας άνθρωπος που απεχθάνεται την αρετή δεν είναι Σαμουράι. Οι γονείς του αντιπροσωπεύουν τον κορμό του ίδιου του σώματός του, ενώ αυτός είναι συγγενικό κλαδί.

Ενας Σαμουράι συμπεριφέρεται σαν γιος και πιστός υπήκοος. Δεν θα εγκαταλείψει τον άρχοντά του ακόμη και αν ο αριθμός των υπηκόων του μειωθεί από εκατό σε δέκα και από δέκα σε έναν.

Σε καιρό πολέμου θα χρειαστεί η απόδειξη της πίστης και της αφοσίωσής του να σταθεί εμπρός στα εχθρικά βέλη, αν είναι απαραίτητο, χωρίς να φοβάται για τη ζωή του.

Η αφοσίωση, το πνεύμα του δικαίου και η γενναιότητα είναι οι τρεις φυσικές αρετές του Σαμουράι.

Το γεράκι δεν θα φάει σπυρί από σιτηρά ακόμη κι αν πεθάνει από την πείνα. Ετσι ο Σαμουράι χρησιμοποιεί μια οδοντογλυφίδα, υποκρινόμενος ότι έχει χορτάσει, ακόμα κι αν δεν έχει φάει τίποτα.

Αν στον πόλεμο χάσει τη μάχη και αναγκαστεί να παραδώσει το κεφάλι του, θα δηλώσει το όνομά του άφοβα και θα πεθάνει χαμογελαστός, χωρίς ευτελή έκφραση στο πρόσωπό του.
Σαμουράι - Πολεμιστές Φίδια - Φύλακες και Ιππότες

Ο Σαμουράι που ως μόνο χαρακτηριστικό έχει τη δύναμη, δεν είναι παραδεκτός. Πρέπει να χρησιμοποιήσει τον ελεύθερο χρόνο του για να κατανοήσει την τελετή του τσαγιού και να ασκηθεί στην ποίηση, για να μην αναφέρουμε την αναγκαιότητα των επιστημονικών σπουδών. Η εκπαίδευση των Σαμουράι μας θυμίζει την εκπαίδευση των Αζτέκων πολεμιστών που δινόταν στη "σχολή πειθαρχιών", το Καλμεκάκ. Μέσα από οδυνηρές σωματικές ασκήσεις, χορό και μουσική διαμορφώνονταν οι πολεμιστές που, ακολουθώντας τη δική τους Ατραπό, γίνονταν ιππότες-φίδια (Κετσαλκογουάτλ). Ακόμη περισσότερο μπορούμε να παραλληλίσουμε τους Σαμουράι με τους φύλακες της Πολιτείας του Πλάτωνα. Βλέπουμε τους φύλακες να εκπαιδεύονται με μουσική και γυμναστική. Να αναπτύσσουν τις ίδιες αρετές που απαιτεί και το Busido: φρόνηση, ανδρεία, σωφροσύνη, δικαιοσύνη. Να είναι εξίσου αφοσιωμένοι στις διαταγές, όπως επίσης να είναι γρήγοροι, ανδρείοι, με λεπτή αίσθηση, φιλοσοφική φύση και να αντιστέκονται στις επιθυμίες.
Φύλακες και Σαμουράι έχουν πολλά κοινά στοιχεία, γεγονός που δείχνει ότι η ατραπός του πολεμιστή δεν είναι ένα χαρακτηριστικό ορισμένου τύπου, ούτε και του χρόνου και ότι το ιπποτικό ιδεώδες ενέπνεε ανέκαθεν ορισμένους ανθρώπους. Οι Σαμουράι είχαν πάντα έντονη την αίσθηση του σεβασμού και του καθήκοντος (μπιπμούν) προς τον άρχοντά τους. Την έννοια του καθήκοντος, την έννοια της ετοιμότητας όπως και πολλές άλλες τις συναντούμε κοινές στα διάφορα ιπποτικά τάγματα της Ευρώπης. Οπως οι Σαμουράι, έτσι και οι Ιππότες είχαν το δικό τους Κώδικα τον οποίο ακολουθούσαν. Το παρακάτω απόσπασμα είναιχαρακτηριστικό:

Να είστε πάντα έτοιμοι, να φοράτε πάντα την πανοπλία σας. Να υπερασπίζεστε τους φτωχούς και να βοηθάτε αυτούς που δεν μπορούν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους. Μην κάνετε τίποτα που μπορεί να πειράξει ή να προσβάλλει. Για ό,τι κάνετε προσπαθήστε να κερδίσετε τιμή και καλή φήμη. Μην αθετείτε την υπόσχεσή σας. Υπερασπιστείτε την τιμή της πατρίδας σας. Καλύτερα να πεθάνετε τίμιοι, παρά να ζείτε αδιάντροπα.

Αλτρουισμός, αυτοθυσία, γενναιοδωρία, ευγένεια, ταπεινοφροσύνη, πειθαρχία και προπάντων ετοιμότητα είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά των Ιπποτών. Κυρίως όμως η ετοιμότητα από την οποία προέρχεται το ρητό "έσο έτοιμος". Οπως ένας Ιππότης έτσι κι ένας Σαμουράι ήταν πάντα έτοιμος. Οταν βγαίνεις από το σπίτι σου, να βγαίνεις σαν να ήταν να μην ξαναγυρίσεις ποτέ, προστάζει το Busido.

Ακόμη υπήρχε ο σεβασμός του αντιπάλου. Ποτέ ένας Ιππότης ή ένας Σαμουράι δεν χτυπούσε κάποιον που δεν ήταν αντάξιός του. Κι ένας δύσκολος αντίπαλος αποτελούσε τιμή. Την ίδια εκτίμηση στους αντιπάλους επιβάλλει ο Νίτσε. Ο πολεμιστής θα πρέπει να ζητά τον εχθρό του και να ανοίγει πόλεμο μαζί του για τις ιδέες του. Οφείλει να έχει εχθρούς αξιομίσητους και όχι αξιοπεριφρόνητους και να είναι περήφανος γι' αυτούς. Ετσι οι νίκες του εχθρού θα είναι και δικές του νίκες.
Ο μεγάλος εχθρός

Παρ' όλ' αυτά -για τον Νίτσε- ο μεγαλύτερος εχθρός είναι ο εαυτός του καθένα. Αυτό τον εαυτό προσπαθούσε να νικήσει κάθε Σαμουράι.Ακολουθώντας το Busido, έδινε κάθε στιγμή μία μάχη. Με τη συνεχή άσκηση και την εντρύφηση στις τέχνες και στα γράμματα προσπαθούσε να υπερβεί τον εαυτό του. Και εδώ είναι που πρόσφερε πολλά. Μέσα από αυτό τον αγώνα ξεπήδησαν έργατέχνης όπως και πολεμικές τέχνες: κέντο, ιάι-ντο, αϊκίντο, κυούντο, ζίου-ζίτσου, ιάι-ζίτσου κ.ά. Εδώ πρέπει να διευκρινίσουμε τη διαφορά -Zitsu από -Do. Είναι και τα δύο στάδια που έπρεπε να περάσει ο υποψήφιος Σαμουράι. Για να κατακτήσει την τέχνη -Do (Δρόμος), έπρεπε να περάσει την τεχνική
-Zitsu. Ενας τέλειος γνώστης πολεμικής τεχνικής (-Zitsu) δεν μπορούσε να πολεμήσει έναν πολεμιστή -Do. Γιατί ο ένας βαδίζει την ατραπό (-Dο ή Τάο στα κινέζικα), ενώ ο άλλος κατέχει μια τεχνική. Εξάλλου το ίδιο το Τάο-Τε-Τζιγκ λέει:

"Ο καλός αμαξάς δεν ορμά ξέφρενα εμπρός.
Ο καλός πολεμιστής δεν εξοργίζεται.
Ο καλός στρατηγός νικά χωρίς μάχη.
Ο καλός κυβερνήτης εργάζεται ταπεινά."

Ετσι ένας Σαμουράι πριν βαδίσει το δρόμο (Βusido), έπρεπε πρώτα να γίνει γνώστης της τεχνικής. Το βαθύτερο νόημα των τεχνικών είναι να αναπτυχθεί μια διαισθητική αντίληψη των παγκόσμιων νόμων. Αυτό που υπάρχει πέρα απότην τεχνική είναι να συντονιστεί με το βασικό ρυθμό του σύμπαντος (-Do). Ετσι ο άνθρωπος του Busido, μέσα από σκληρή προσπάθεια, υπήρξε εκείνος που με ακλόνητο θάρρος και αυτοθυσία διέσχισε άψογα την "ατραπό του πολεμιστή".Γι' αυτό παρέμεινε ως μία κορυφαία μορφή από τη Χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου ο Σαμουράι.

Αυτός που μπροστά στους άλλους στεκόταν χαμογελαστός, μπροστά στον εαυτό του αυστηρός, στην ανάγκη γενναίος, στην καθημερινή ζωή πρόσχαρος, στα χειροκροτήματα απαθής και στα σφυρίγματα ασάλευτος.

ΚΩΔΙΚΑΣ BUSIDO

Δεν έχω γονείς. Ο Ουρανός και η Γη είναι οι γονείς μου.
Δεν έχω Θεία δύναμη. Η υπακοή είναι τα μέσα μου.
Δεν έχω μαγική δύναμη. Η εσωτερική δύναμη είναι η μαγεία μου.
Δεν έχω ζωή ούτε θάνατο. Το αιώνιο είναι η ζωή και ο θάνατός μου.
Δεν έχω σώμα. Η ανδρεία είναι το σώμα μου.
Δεν έχω μάτια. Η αστραπή είναι τα μάτια μου.
Δεν έχω αυτιά. Η ευαισθησία είναι τα αυτιά μου.
Δεν έχω μέλη. Η ταχύτητα είναι τα άκρα μου.
Δεν έχω σκοπούς. Η ευκαιρία είναι οι σκοποί μου.
Δεν έχω θαύματα. Το (πεπρωμένο) Δάρμα είναι το θαύμα μου.
Δεν έχω αρχές. Οι αρχές μου είναι η προσαρμοστικότητα σε όλα τα πράγματα.
Δεν έχω φίλους. Ο Νους είναι ο φίλος μου.
Δεν έχω εχθρούς. Η αφροσύνη είναι ο εχθρός μου.
Δεν έχω πανοπλία. Η βούληση και η δικαιοσύνη είναι η πανοπλία μου.
Δεν έχω κάστρα. Το ατάραχο πνεύμα είναι το κάστρο μου.
Δεν έχω σπαθί. Το όνειρο του πνεύματος είναι το σπαθί μου.

πηγή : ESOTERICA.gr - Ο ΚΩΔΙΚΑΣ BUSIDO ΚΑΙ Η ΑΤΡΑΠΟΣ ΤΩΝ ΠΟΛΕΜΙΣΤΩΝ ΣΤΟ ΚΟΣΜΟ - -= Ανατολική Φιλοσοφία =-

Ιαπωνικά όπλα
Στην πολεμική Παράδοση της Ιαπωνίας, της οποίας τα σπαθιά αναγνωρίστηκαν ήδη από τον 13ο αιώνα ως τα καλύτερα του κόσμου, άξιοι να γίνουν κατασκευαστές όπλων θεωρούντο μόνον εκείνοι που είχαν αγνή καρδιά και υψηλά ηθικά κριτήρια, προσέγγιζαν δε το έργο τους με μεγάλο σεβασμό: λ.χ. προτού κατασκευάσουν οι κατασκευαστές σπαθιών ένα σπαθί, νήστευαν και εξαγνίζονταν τελετουργικά και το σφυρηλατούσαν φορώντας λευκούς ιερατικούς μανδύες.

Στην παραδοσιακή Ιαπωνία τα όπλα δίνονταν στα αγόρια σε ηλικία 13 ετών, κατά την διάρκεια ειδικής τελετής που λεγόταν Γκενπούκου (Genbuku), μαζί με το όνομα που θα έφερε ως ενήλικος και την ιδιότητα του σαμουράϊ.
Τα αρχαία (επιθετικά) ιαπωνικά όπλα ήσαν τα ακόλουθα:

«Κατάνα» («katana»): μακρύ σπαθί των σαμουράϊ, του οποίου η χρήση γενικεύθηκε από την περίοδο Edo και κατ’ αυτούς είχε δική του ζωή και ψυχή (γύρω από αυτή την πεποίθηση είχαν αναπτύξει έναν εκλεπτυσμένο κώδικα για την κατασκευή, φύλαξη και χειρισμό του -όταν ηττούνταν στην μάχη θεωρούσαν ότι το «κατάνα» είχε χάσει την ψυχική δύναμή του). Λόγω της επί 600 χρόνια άριστης και αποκλειστικής ιαπωνικής τεχνικής, το ατσάλι της οποίας ξεπεράστηκε μόνο τον 19ο αιώνα μετά την εφεύρεση δηλαδή της επιστημονικής μεταλλουργίας, το σπαθί αυτά διατηρούσε αναλλοίωτη την πλάτους 5 χιλιοστών αποτελεσματική σαν ξυράφι κόψη του, παρά την επανειλημμένη χρήση του σε μάχες.

«Oυακιζάσι» («wakizashi»): σπαθί κοντύτερο από το «Κατάνα», κατάλληλο για μάχες σε εσωτερικούς χώρους, που αποτελούσε για τον πολεμιστή την «λεπίδα της τιμής» και δεν απομακρυνόταν ποτέ από αυτόν (κοιμόταν με αυτό κάτω από το προσκεφάλι του). Το «Κάτανα» και το «Ουακιζάσι» μαζί ονομάζονταν «daisho» («μεγάλο και μικρό»).

«Τάντο» («tanto»): μικρό σπαθί, κοντύτερο του «Γουακιζάσι», κατασκευασμένο από το ίδιο ατσάλι από το οποίο κατασκευαζόταν το «Κατάνα». Το «Τάντο» ήταν το συνηθέστερα χρησιμοποιούμενο σπαθί για την αυτοκτονία Σεπούκου

«Γιουμί» («yumi»): το ιαπωνικό τόξο, που έχαιρε μεγάλου σεβασμού από τους πολεμιστές. Είχε μήκος 2,3 μέτρα και ήταν κατασκευασμένο από μπαμπού με χορδή μεταξωτή, βουτηγμένη σε ρετσίνι πεύκου. Η με απαιτήσεις απόλυτης ευστοχίας ακτίνα βολής του περιοριζόταν στα 50 περίπου μέτρα και χρησιμοποιείτο από πεζούς τοξευτές, καλυμμένους πίσω από ένα κινητό τείχος μπαμπού (το λεγόμενο «tedate»). Σε μικρότερο μέγεθος (το λεγόμενο «hankyu») το χρησιμοποιούσαν και οι έφιπποι σαμουράϊ, ενώ η τοξοβολία από την ράχη ενός αλόγου εντάχθηκε ως λατρευτικό αγώνισμα στις τελετές του Σίντο ? (Yabusame) και ο όρος «yumitori» («τοξότης») έγινε τιμητικός τίτλος για τους σαμουράϊ. Ως πολεμικό εκηβόλο όπλο το «γιουμί» εγκαταλείφθηκε σχεδόν ολοκληρωτικά με την εισαγωγή του αντίθετου στον πολεμικό κώδικα του μπουσίντο ευρωπαϊκού πυροβόλου («αρκεβούζιου») κατά την περίοδο των εμφυλίων πολέμων «Sengoku Jidai» («Εποχή της εμπόλεμης χώρας»), κυρίως από τον σχεδόν εκχριστιανισμένο Oda Nobunaga ? που με την βοήθεια των πυροβόλων θριάμβευσε στην μάχη του Nagashino (1575).

«Γιαρί» («yari»): η ιαπωνική λόγχη, κύριο όπλο των πολεμιστών κατά την εποχή των εμφυλίων πολέμων «Sengoku - jidai», όταν οι πολεμικές ανάγκες απαίτησαν την χρήση πολυπληθών σωμάτων πεζικού. Το «γιαρί» αναδείχθηκε ως όπλο στην μάχη του Shizugatake, στην οποία ο Toyotomi Hideyoshi ? (τότε ακόμα Hashiba Hideyoshi) συνέτριψε τον αντίπαλό του Shibata Katsuie.

«Ναγκινάτα» («naginata»): ιδιαίτερη λόγχη με κυρτή λεπίδα, χρησιμοποιούμενη από την εποχή Νάρα έως και σήμερα, αγαπημένο όπλο των «Σοχέϊ» βουδιστών μοναχών και των γυναικών σαμουράϊ.
πηγή Ελεύθερη Εγκυκλοπαίδεια Γνώσις

Το βίντεο περιλαμβάνει φωτογραφίες σαμουράι από τον 19ο αιώνα
http://www.youtube.com/watch?v=hSgAAlE_4oc&feature=player_embedded

Σαμουράϊ (Samurai, από το ιαπωνικό ρήμα «saburau», «προσφέρω υπηρεσία»). Κάστα Ιαπώνων πολεμιστών στην υπηρεσία κάποιου φεουδάρχη. Πρωτοεμφανίστηκαν στις αρχές της περιόδου Χεϊάν (794 - 1185), στα τέλη του 8ου αιώνα επί αυτοκράτορα Κάμμου (Kammu) και αρχικά προσδιορίζονταν με τον κινεζικό όρο «μπούσι» («bushi», «πολεμιστές»).

Στην διάρκεια του 10ου αιώνα, οι σαμουράϊ οργάνωσαν την προσωπική και συλλογική ζωή τους γύρω από τον ιδιαίτερο ηθικό κώδικα Μπουσίντο και απέκτησαν όχι μόνο πολεμική δεξιοτεχνία αλλά και πνευματική καλλιέργεια («Bun Bu Ryo Do», «Πένα και ξίφος σε αρμονία») με διάκριση στην ποίηση, την μουσική και την καλλιγραφία.

Έκτοτε και επί πολλούς αιώνες, η πραγματική εξουσία της Ιαπωνίας βρισκόταν στα χέρια των Σογκούν και των σαμουράϊ τους, στην δε διάρκεια των σογκουνάτων Kamakura και Ashikaga υπήρξαν πάμπολλες συγκρούσεις μεταξύ «πατριών» που θεωρούσαν ότι είχαν την μεγαλύτερη ισχύ. Η εξοικείωση των πολεμιστών με τον θάνατο κορυφώθηκε τον 13ο αιώνα, με την διάδοση του Βουδισμού Ζεν και την ίδια εποχή (1274) οι σαμουράϊ ενίσχυσαν τον θρύλο γύρω από το όνομά τους όταν 10.000 από αυτούς αναχαίτισαν την εισβολή 40.000 Μογγόλων με 900 πλοία και εκρηκτικά βομβίδια (που εμφανίστηκαν για πρώτη φορά) στο βόρειο Kyushu. Τα επόμενα χρόνια οι Ιάπωνες εκτελούσαν κάθε μογγολική πρεσβεία, μέχρι το 1281 που οι Μογγόλοι επιχείρησαν δεύτερη ανεπιτυχή εισβολή με 140.000 άνδρες και 4.400 πλοία απέναντι σε 40.000 Ιαπώνων.

Οι πολεμικές τακτικές των σαμουράϊ (με ελιγμούς και χρήση ιππικού) εξελίχθηκαν εντυπωσιακά κατά τον 15ο και τον 16ο αιώνα, υποβοηθούμενες από πολυάριθμο πεζικό («ashigaru»), ενώ η διεύρυνση του κώδικα Μπουσίντο και στις γυναίκες επέτρεψε την ύπαρξη και γυναικών σαμουράϊ. Ανώτατη κατηγορία των σαμουράϊ ήσαν οι λεγόμενοι «χαταμότο», που αποτελούσαν την προσωπική φρουρά των Σογκούν

Παρόλο που η κοινωνία των σαμουράϊ σταδιακά γινόταν ολοένα και πιο ανδροκρατούμενη, κυρίως λόγω της επίδρασης του κινεζικού νέο-Κομφουκιανισμού, τα ιστορικά αρχεία αναφέρουν και γυναίκες σαμουράϊ (στο έπος «Χάϊκε Μονογκατάρι» αφθονούν οι θαρραλέες και αφοσιωμένες γυναίκες – πολεμιστές), των οποίων μάλιστα η φροντίδα για θέματα τιμής και καθήκοντος υπήρξε εφάμιλλη της ανδρικής. Γνωστότερες γυναίκες σαμουράϊ ήσαν η Τομόε Γκοζέν (σύζυγος του Μιναμότο Γιοσινάκα) και η Χότζο Μασάκο (σύζυγος του Μιναμότο Γιοριτόμο), που έπαιξε σημαντικό πολιτικό ρόλο κατά τα πρώτα χρόνια της αντιβασιλείας των Χότζο. Οι γυναίκες σαμουράϊ, πάρα πολλές αριθμητικά έως τον 16ο αιώνα, εκπαιδεύονταν στην τέχνη της μάχης κυρίως μέσω της χρήσης της λόγχης («ναγκινάτα»). Από τον 17ο αιώνα η γυναίκα υποτιμήθηκε, μη θεωρούμενη άξια να συμπολεμεί με τους άνδρες πολεμιστές, ωστόσο κατά την κρίσιμη εποχή στα τέλη του 19ου αιώνα, κατά την οποία η Ιαπωνική Παράδοση δεχόταν την επίθεση των νεωτεριστών και των ξένων χριστιανών και η ύπαρξη των σαμουράϊ είχε ήδη κηρυχθεί εκτός νόμου, οι γυναίκες απόκτησαν ξανά την παλαιά τους δυνατότητα να λογίζονται σαμουράϊ

Το 1868 η σογκουνατική δυναστεία των Τοκουγιάβα, που τόσο γενναία αντιστάθηκε στον εκχριστιανισμό και την αφομοίωση των Ιαπώνων, τερματίσθηκε κατ’ απαίτηση των ξένων χριστιανών με υποχρέωση του τελευταίου Σογκούν Γιοσινόμπου(Yoshinobu) σε παραίτηση μετά από ήττα του στρατού του.

Από εκεί και πέρα δεν χρειάστηκε περισσότερο από 2 – 3 χρόνια για ν’ αρχίσουν οι ξένοι την επίθεση σε όλο το παραδοσιακό σχήμα των Ιαπώνων. Σε συνεργασία με τους προδότες σύμβουλους του νεαρού αυτοκράτορα (Μικάδο) Μοντσουχίτο, κατάργησαν τον θεσμό των πολεμιστών σαμουράϊ που αποτελούσαν το ένα δέκατο σχεδόν του πληθυσμού (αποτελούσαν το 7 – 10% του συνολικού πληθυσμού, σε περίπου 25 εκατομμύρια Ιάπωνες υπήρχαν 1.282.000 «υψηλοί σαμουράϊ», με δικαίωμα να ιππεύουν, και 492.000 «κατώτεροι σαμουράϊ», με δικαίωμα να φέρουν δύο σπαθιά αλλά όχι να ιππεύουν), καθώς και κάθε είδους τοπική αυτονομία (με το διάταγμα της 29ης Αυγούστου 1871). Η πλειοψηφία των σαμουράϊ καταδικάστηκε σε πλήρη εξαθλίωση, και πολλές σύζυγοί τους άρχισαν να πωλούνται οικειοθελώς στα μπορντέλα των ξένων χριστιανών και των Ιαπώνων συνεργατών τους για να εξασφαλίσουν την επιβίωση της οικογενείας τους.

Η επίθεση στον θεσμό των σαμουράϊ είχε ωστόσο και συνέχεια: μέχρι την ήττα της Ιαπωνίας στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο οι απόγονοι των σαμουράϊ αποτελούσαν τουλάχιστον μία άτυπη αριστοκρατία, που πολλές φορές στελέχωνε τις ανώτερες διοικητικές και στρατιωτικές θέσεις. Η αμερικανική κατοχή όμως μετά την ήττα της Ιαπωνίας επιδίωξε και πέτυχε να τους εξουδετερώσει, ωστόσο ακόμα και σήμερα σε αρκετές παραδοσιακές αγροτικές περιοχές της χώρας οι απόγονοι γνωστών σαμουράϊ ή παλαιών φεουδαρχών αρχόντων αντιμετωπίζονται με μεγάλο σεβασμό. Ο συγγραφέας Νιτόμπε (Inazo Nitobe) έχει γράψει:

«Αυτό που υπήρξε η Ιαπωνία το χρωστάει στους σαμουράϊ. Δεν ήταν απλώς ο ανθός του έθνους μας αλλά και η ρίζα του. Μέσα από αυτούς φανερώθηκαν όλα τα δώρα των ουρανών. Αν και έμειναν απομονωμένοι από τον γενικό πληθυσμό, καθόρισαν γι’ αυτόν ένα ηθικό πρότυπο και τον καθοδήγησαν με το παράδειγμά τους».

περισσότερα : Ελεύθερη Εγκυκλοπαίδεια Γνώσις

αριστευειν

2010-01-05T08:52:00.000-08:00

Το αιν αριστευειν χάθηκε.
το να παμε οσο πιο πολυ "επάνω" ξεχαστκε
Τορα δεν εχει σημασία πόσο απέχω απο το "πάνω", αρκεί που θα είναι κάποιος απο κάτω

Το καλό και το κακό

2009-12-18T11:32:00.000-08:00

Το καλό και το κακό είναι ανθρώπινοι προσδιορισμοί.Δεν υπάρχουν στον τρισδιάστατο κόσμο που αντιλαμβανόμαστε.Δεν υπάρχουν στη φύση.

εχει ομως πολύ πλάκα να βλέπεις την προσπάθεια εξανθρωπισμού των πάντων.
Κλασικά οτι δεν κατανοώ, το φέρνω στα μέτρα μου, ώστε να γίνει κατανοητό απο ΕΜΈΝΑ!

Και για να παμε και πιο κατω
το ενάρετο= καλό τελικα τι ειναι? πως το χαρακτηρίζουμε και πανω σε πια βάση?
το επιθυμητό ας πούμε? μάλλον οχι Ε?
Ε τοτε θα ειναι αυτο που θα κανει τον νου ή την ψυχή να γαληνεύει! Ε?
αυτό που τελικά ειναι καλό και συμφέρον για τας "ψυχας υμων"? Ε?
Για την νιρβάνα του νου? Ετσι?

Και εάν ειναι το ενάρετο σωστο, δεν ειναι και συμφέρον?

μάλλον!

δλδ το ενάρετο είναι συμφέρον ΜΟΥ ??

σωστά?

ΚΑΙ το συμφέρον μου ειναι καλό!

σωστά?

ΑΡΑ το συμφερον μου ειναι καλό και εναρετο!!

αρα πρέπει να κοιτάω το συμφέρον μου γιατι ειναι καλό και κάνοντας το ζω ενάρετα

περιεργα συμπεράσματα τελικα βγαζει το "εναρετο= για το καλο μου" ;-)

"Ουτε ο θανατος, ουτε η πεινα, ουτε η απωλεια χρηματων,ουτε τιποτε αλλο απολυτως μπορει να βλαψει εκεινον που ζει εναρετα, ουτε να αφαιρεσει την ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΣΗ και ΧΑΡΑ"

2009-12-18T11:28:00.000-08:00

Πάντων όλων η διαπίστωση της μη ανάγκης για την ίδια την ανάγκη!
Μακάριος θα μπορούσαμε να πούμε οτι ειναι ο μη εξαρτημένος (απο πάθη ή απο χρέη )
Ο μη εχων ανάγκες!!
Αυτο το λεω εγω και Χ" εκατομμύρια άνθρωποι
και επειδή το είπανε πριν απο μενα πολλοί, και εγω το εχω αποδεχθεί,το "κλείδωσα"
δηλαδή
Ολοι μπαίνουμε στο ψάξιμο με το μυαλό μας κλειδωμένο σε κάποιες σταθερές.
εχουμε ήδη χαρακτηρίσει το τι ειναι ενάρετο ΠΡΙΝ αρχίσουμε το "ψάξιμο"
Στην ουσία το μονο που κάνουμε ειναι να βρούμε την λογική οδο προς το προδιαγεγραμμένο αποτέλεσμα.
Ψάχνουμε ουσιαστικά την αιτιολόγηση αυτου που θεωρούμε εξ αρχής "σωστό"
Αυτο δεν ειναι κακο
Φιλόσοφος ειναι αυτος που ψαχνει δρόμους
Σοφός ειναι αυτός που τον εχει βρεί!!
Το να βρείς τον "λογικό" δρόμο προς το αρχικά αποδεκτό, σημαίνει οτι ΤΩΡΑ ΞΕΡΕΙΣ γιατι ΑΥΤΟ ειναι σωστό!!
Έχεις γίνει σοφός.
Αυτό ομως δεν ειναι ενδοσκόπηση "σιωπηλή κατάδυση"ή "βουτιά" στα κατάβαθα του μυαλού.
Ειναι "ξεσκόνισμα" στην σκόνη που έριξε ο χρόνος στον αρχικό αλλά ασυνείδητο δρόμο που μας οδήγησε στον ορισμό του μακάριου, πριν αρχίσουμε να ψάχνουμε το γιατι και το πως.
Ήμαστε εγκλωβισμένοι σε ενα ερώτημα, που εμπεριέχεται στο "είναι" και στην ζωή και νομίζουμε, οτι ειναι η ίδια ή ζωή
Αποκλείουμε κατ αρχας το "άλλο" το διαφορετικό, απο το "σωστό" και εξετάζουμε το θέμα με αφαιρεμένες μερικές εκδοχές.
Ξεκινήσαμε με το δεδομένο οτι κάποια πράγματα, πράξεις, σκέψεις, ειναι κακές ή λάθος.
Ετσι δεν ειναι δυνατόν να καταλήξουμε σε συμπεράσματα διαφορετικά απο τα προϋπάρχοντα.
Μονο εάν ξεκινήσουμε την αρχή του νήματος, μακριά απο της προϋπάρχουσες "σταθερές" υπάρχει περίπτωση, (ακόμα και εαν εχουμε την ιδια κατάληξη)να βρούμε την "αλήθεια"
Μονο αμα ξεκινώντας απο διαφορετικά μονοπάτια καταλήξουμε στην ιδια απάντηση, μπορούμε να θεωρήσουμε οτι αυτη η απάντηση ειναι η σωστή για την συγκεκριμένη χρονική στιγμή.
Το να αναμασάμε τα λόγια μεγάλων ανθρώπων το μονο που κάνουμε ειναι να έχουμε έτυμες απαντήσεις για τα ερωτήματά μας.
Δεν θα μάθουμε ποτε το πως σκέφτηκαν και κατέληξαν εκει αυτοί.
Απλα θα επαναλάβουμε το αποτέλεσμά τους.
εγκράτεια=αρετή =δρόμος σωστός=ευδαιμονία

2009-12-07T15:59:00.001-08:00

Μια φράση του Μπρεχτ
«Γιατί να λέμε βίαια τα νερά ενός ποταμού και όχι τις όχθες που τα περιορίζουν;».

2009-12-05T11:11:00.000-08:00

μαθήματα σωστής επιλογής στην δημοκρατία

Ας πούμε οτι έχουμε ένα χωριό με καμιά 1000αρα κατοίκους
Εκεί λοιπόν έχουνε συμφωνήσει όλοι 2-3 πραγματάκια για να περνάνε καλά
1ον όταν μαζεύουν τα τρόφιμα τους (φρούτα στάρια φακές) τα βάζουν ΟΛΟΙ μέσα στα κιούπια για φύλαγμα
2ον όταν έρχεται η ώρα του φαγητού παίρνουνε όλοι ΙΣΕΣ μερίδες
3ον κάποιος που νομίζανε οτι είναι καταλληλότερος γι'αυτο ΦΥΛΑΕΙ τα κιούπια
4ον δεν επιτρέπετε να πλησιάσουν και να βάλουν χεράκι στα κιούπια κανένας πέρα απο αυτόν που τα φυλάει και μοιράζει της μερίδες
5ον έχουν μετρηθεί τα κιούπια και μοιραστεί και φτάνουν για όλους οι μερίδες που έχουν μέσα συν τα περισσεύματα που τα έχουν για ωρα ανάγκης

Έρχεται όμως κάποια στιγμή που το ένα κιούπι αδειάζει πριν την ώρα του

μεγάλο κακό για το χωριό

φόβος πείνας και λοιμού

ΤΙ ΕΓΙΝΕ??

Μαζεύονται τότε ολοι και ανακαλύπτουν οτι κάποιοι που ήταν φιλαράκια με τους φύλακες, έμπαιναν στην αποθήκη και τρώγανε δεύτερες και τρίτες μερίδες απο τα κιούπια.

Το αποτέλεσμα ήταν αυτονόητο

ΑΔΕΙΑΣΑΝ ΤΟ ΚΙΟΥΠΙ!!!

ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ ?? λένε οι συγχωριανοί

συγκεντρώθηκαν για να αποφασισουνε

Αποφάσισαν τότε, τα εξής.
1ον Ολοι να τρώνε μια κουταλιά λιγότερο κάθε μέρα ετσι ώστε να φτάσουν τα υπόλοιπα κιούπια μέχρι το τέλος του χρόνου που θα ξαναμαζεύονταν τροφές.
και
2ον βάλανε άλλον φύλακα!

Πριν όμως φτάσει η εποχή του μαζέματος των τροφών,τελείωσαν και τα υπόλοιπα κιούπια!!

ΑΓΑΝΑΚΤΙΣΗ!!!
Και ο νέος φύλακας ειχε φίλους!!

τότε ενας μπρατσομενος μάζεψε κατι φιλαράκια και το βραδι που κοιμόντουσαν όλοι, μπουκαρε στην αποθήκη και επέβαλε τα κιούπια να τα επιβλέπει αυτός και της μερίδες θα της μοιράζουν οι φίλοι του που ήταν οι πιο έντιμοι απ ολους
Πέρασε ένα διάστημα, αλλά αυτοί μοιραζόντουσαν της μερίδες κατά το πως τους βόλευε.
Όχι μόνο δίνανε μόνο στους γνωστούς τους, αλλά άμα μίλαγε κανένας, τον έδερναν και τον βάζανε σε ενα μέρος απομονωμένο για να μην παρασέρνει και άλλους.

Καποια στιγμή που δεν το περιμένουνε όμως, μαζευτήκανε μερικοί παλικαραδες και τους έδεσαν τους μάγκες
Έπρεπε να βάλουν μια σειρά στο χωριό ώστε να μην ξαναβρεθούν στην ιδια θέση.
Εχουν ομως ενα πρόβλημα.
Με την κακοδιαχείριση των μπρατσαράδων, δεν εχουν πια τρόφιμα .!!

Ξανα μαζεύτηκαν και αποφάσισαν να δανειστούν απο το διπλανό χωριό λίγα τρόφιμα με αντάλλαγμα να τους τα επιστρέψουν διπλά οταν θα θερίσουν
και
βάλανε νέο φύλακα!!

Χώρισαν πάλι της μερίδες, αλλά τάρα είχαν φτάσει στο σημείο να τρώνε την μισή μερίδα απ'οτι έπρεπε .

πεινάγανε !!
-Να πάρουμε νεες αποφάσεις !!
Καποιοι φώναζαν και πρότειναν άλλους τρόπους
Δεν μπορούσαν ομως να καταλάβουν αυτα που τους έλεγαν,και τους αποπαιρναν
ηταν λίγοι βλέπεις αυτοι οι "κάποιοι"
-Τι να κάνουμε ?? λέγανε οι πολλοί.
-Να συγκεντρωθούμε και να αποφασίσουμε πάλι!!
συγκεντρώνονται λοιπόν και αποφασίζουν
1ον
Τους φύλακες τους βάλανε να φυλάνε εκ περιτροπής 4 χρόνια ο ενας και 4 χρόνια ο άλλος,
και
2ον
Οι υπόλοιποι να μοιράζουν το υπόλοιπο απο τα κιούπια, σε όλο και πιο μικρές μερίδες, ελπίζοντας οτι κάποια στιγμή η φύλακες θα πάψουν να αφήνουν τους φίλους τους να κλέβουν

περαστικά μας συχωριανοί

2009-11-14T04:38:00.000-08:00

Η διαφορά είναι στα διόδια...

Πριν από μερικές εβδομάδες εγκαινιάστηκε στην Κίνα η μεγαλύτερη υπερθαλάσσια γέφυρα (Hangzhou Bay Bridge) του κόσμου. Το μήκος της φτάνει τα 36 χιλιόμετρα και η δημιουργία της έσπασε το ρεκόρ των 32,5 χιλιομέτρων της γέφυρας Donghai, που βρίσκεται επίσης στην ευρύτερη περιοχή της Σανγκάης στην Κίνα. Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης, αρκεί να θυμηθούμε ότι η γέφυρα Ρίο-Αντίρριο έχει μήκος 2,8 χιλιόμετρα, δηλαδή είναι σχεδόν 13 φορές μικρότερη. Όσο για το κόστος κατασκευής της; Η γέφυρα της Κίνας κόστισε 890 εκ. ευρώ, ποσό το οποίο θεωρήθηκε υψηλό αφού ήταν σαφώς μεγαλύτερο από το αρχικά υπολογισθέν. Πόσο είχε κοστίσει η δική μας γέφυρα; 630 εκ. ευρώ. Το αν η χαώδης διαφορά στο κόστος ανά χιλιόμετρο (23,8 εκ. ευρώ στην Κίνα και 225 εκ. ευρώ σε μας) μπορεί να δικαιολογηθεί από τις κατασκευαστικές δυσκολίες του Ρίο-Αντίρριο ή από το υψηλότερο εργατικό κόστος (ανά εργάτη), αφήνεται στην κρίση του καθενός. Για το ποιος πλήρωσε όμως αυτή τη διαφορά, τα πράγματα είναι σαφώς πιο ξεκάθαρα: Το κόστος των διοδίων για να πάει και να γυρίσει κάποιος από την γέφυρα Hangzhou Bay Bridge, καλύπτοντας συνολικά απόσταση 72 χιλιομέτρων φτάνει μετά βίας τα 14 ευρώ. Αντίστοιχα, για να πάει κάποιος και να έρθει από το Ρίο-Αντίρριο, μια απόσταση δηλαδή περίπου 5,6 χιλιομέτρων πληρώνει κάτι παραπάνω από 22 ευρώ.

συντιριτισμος και εξτρεμισμος

2009-11-14T04:26:00.000-08:00

οι εξτρεμιστές είναι συντηρητικοί
δεν δέχονται νέες ιδέες ούτε τον διάλογο
είναι εγκλωβισμένοι στις δικές τους ιδέες και στα απόλυτα "σωστά" πιστεύω τους

2009-11-14T04:24:00.001-08:00

η μοτοσικλέτα δεν ειναι για το γκαζόν αλλα για την καύλα
οπότε δεν "παίζει" χρησιμότητα σαν δικαιολογία στην αγορά της

τι ειμαι??

2009-10-28T01:59:00.001-07:00

είμαι οι μνήμες μου
είμαι οι πράξεις μου
και τα όνειρά μου

2009-09-30T07:14:00.000-07:00

- Τι θελει ο μεσος ανθρωπος??
- Ο "λαός"??
- Θέλει πάντα ενα ηγέτη εναν σωτήρακαι εναν φταίχτη
- Γιατί??
- Γιατί, θελει εναν ηγέτη για να τον οδηγήσει στον σωτήρα και εναν φταίχτη γαι να του ρίχνει ολες τους της μαλακίες
- Και πως ξεχωρίζεις τον "μεσο" ανθρωπο? τον "λαο"?
-- Ολοι αυτοι που θελουν να λέγονται"λαός" εχουν ενα κοινό χαρακτηριστικό
κανουν ολοι ΜΠΕΕΕΕ
- αμα κάποιος ξεφύγει και δεν θελει ηγετη σωτηρα και ξερει οτι ΑΥΤΟΣ φταίει????

- Απλά! όποιος ξεφεύγει, γίνετε τσομπάνης
- Δηλαδή??
- Ηγέτης ή Σωτήρας και αποκτά οπαδούς

Αλπεις .....Μια Μικρή βολτα

2009-09-22T12:16:00.000-07:00

Έχοντας διαβάσει τα ταξιδιωτικά πολλών , μου γεννήθηκε η επιθυμία να κανω και εγω ενα πέρασμα συνόρων.
Το εύκολο ειναι συνήθως και αρεστό.
Αρα?

Πεπατημένη και άνετη Ευρώπη !

Τα έχουμε διαβάσει τόσες φορές που είναι πια οικεία!

Αρα?
Ασφάλεια, άνεση και "ξέρω που παω" ενα πράγμα.

Το ακριβώς αντίθετο δλδ με αυτο που θαυμάζω.

Αλλά το έτερο μισό μου, πρέπει να νιώσει σιγουριά ασφάλεια και άνεση.

.....τα "άλλα", αλλού, άλλοτε, και εάν.....

Παμε λοιπόν ....

που?

Μμμμμ για να δούμε.........

Έχουμε ωραίες περιγραφές για Τοσκάνη
Κλασικά λοιπόν, Σιένα -Φλωρεντία, και μια και είναι δίπλα, Πίζα .

Αλλο?
Το Como με της λίμνες του ειναι πολυσυζητημένο.
Ας παμε και απο εκεί να τις γυρίσουμε όλες

Έχουμε και ωραία τοπία με λίμνες σε κάτι φωτογραφίες
Αρα?
Ελβετία

Ας πάμε και απο εκεί.

Ε να μην περάσουμε και ενα δυό πάσα?? Τόσα μας έχουν πει για την ομορφιά τους
Ας περάσουμε και απο αυτά!

Ναι αλλα και η Αυστρία λενε οτι ειναι υπέροχη!!
το ιντσμπουρκ το σαλτζμπουρκ........

Ε! Σιγά τι ειναι? 2 βηματα !

Ας πάμε και απο εκεί!!

Ε να μην δουμε και κανα δυο πάσα και εκει?

Ας δούμε!

Φεύγοντας να μην περάσουμε και απο τα Ιταλικά κλασικά περάσματα?
Πχ Giau-pass? cortina?

Mια και περνάμε απο δίπλα, δεν θα δουμε πως ειναι ο espreso στην Βενετία?

Μα φυσικά!

Με λίγα λόγια για μια δειλή βόλτα ξεκινάς, και σου βγαίνει λίιιιγο μεγαλύτερη
χαχαχαχα

τωρα τι ταξιδιωτικό να γράψεις ??

ακομα δεν το εχω χωνέψει οτι πήγα

τι να περιγράψεις??

τα χλμ αρκετα

3700χλμ σε 9 μερες

οι χώρες :

Ιταλία
Ελβετία
Γερμανία
Αυστρία
και ξανά Ιταλία για την επιστροφή με εναν καφέ San Marino

τύχη βουνό για την λιακάδα που είχαμε της 7 μέρες

μπορέσαμε να δούμε "μακριά" απο τα "ψιλά"

αλλα και η βροχή ηταν μια καλή εμπειρία, γιατι την περάσαμε σε εναν δρόμο ΟΝΕΙΡΟ
τον "Tirol round"

Για τι να πρώτο πώ

για ιδανικούς δρόμους για μοτο?
για της δασώδεις διαδρομές δίπλα σε ποτάμια?
για τα κάστρα?
για τα απέραντα λιβάδια?
για της ΜΑΓΕΥΤΙΚΕΣ λίμνες?
για τα πολλά νερά ?
για το "καβάλημα" των κορυφογραμμών?
για τους καταρράκτες?
για της πανέμορφες κωμοπόλεις?
για ποτάμια που χωρίζουν- ομορφαίνουν της πόλεις?
για τους πίνακες που φτιάχνει η φύση?
για τα κτίρια με στιλ και γούστο?
για τα πάσα?
για τα πολλλλαααα τουνελ?
για της στροφές με την ΤΕΛΕΙΑ άσφαλτο και την σωστή χάραξη?
για τα δάση?

Tα ορεινά χωριά που ειναι μια μαγεία?
Tις λίμνες σε κορυφές χιλιόμετρων?
Τους φιδίσιους δρόμους?
Ακόμα και ο αγριεμένος καιρός σου έδινε την ευκαιρία να θαυμάσεις την φύση
Θα κανω μια προσπάθεια να περιγράψω το τι είδα και το τι ένοιωσα, αλλα ειμαι σίγουρος οτι αυτο το χαζο χαμόγελο που εχω δεν θα μπορέσω να το μεταφέρω.

θα κανω προσπαθεια αλλά ζητώ την επιείκειά σας

-κοίτα νερά!
-πω πω πράσινο!!
-Πιο σιγά!!
-Γιατί? τρέχω?
- Οχι αλλά........
-χαλάρωσε
-απανωτές στροφες παλι?
-Εμ! πασο ειναι!
-Ειναι πολύ ωραία! ειναι απίστευτο! μαγεία!
-ΒΓΑΛΕ ΒΓΑΛΕ
- Το ποτάμι? το έβγαλα στην προηγούμενη στροφή
-Ξαναβγάλτο απο'δω, ειναι καλύτερα ειναι πιο ψηλά
-τελείωσαν οι μπαταρίες
- πάλι? το πρωί έβαλα καινούργιες
-εχεις αλλες?
-εχω αλλες 4
-σταμάτα να αλλάξουμε και να πιούμε και κανένα καφέ
- στο καφέ εκει πάνω, στο ποταμι στο γεφυράκι για να βλεπουμε κατω
-οκ!
-κατσε! σιγα,γιατι πιάστηκαν τα γονατα μου
-Τοσες ωρες τι περιμενες?
gooden Morgen
-vorrei duo καπουτσίνο ε acgua φριζατο
Γέλια
-ρε πως τα μιλάμε τα ιταλικα ?
-ας μην μας καταλάβαινε η Ελβετίδα και θα σου έλεγα τι θα πίναμε
-παμε?
-εχουμε πολύ ακόμα?
-οχι! κανα 2αρι ωρες περίπου για την μέση
-θα εχουμε και αλλο πασο-πολη-αξιοθέατο?
-οχι πολλά
- ωραία θα φτάσουμε πριν σουρουπώσει

Αυτή ειναι μια καθημερινή κουβέντα γυρω στης 11πμ
Αλλάζε η εθνικότητα, το ποτάμι με λίμνη ή με πλαγιά,
το καφε σε γεφύρι σε ποτάμι ή σε κορφή,
αλλά το
"ντουο καπουτσίνο"
"ακουα φριζατο"
και
"τελείωσαν οι μπαταρίες"
ηταν στάνταρ!

-τα πρωτα συμπτώματα ειναι χαμένα στο βάθος του χρόνου
(και μιλάμε για πολύ χρόνο) lol
οι ηθικοί αυτουργοί οδηγούσαν με τίτλο "ξένοιαστος καβαλάρης"
οι φόβοι πολλοί........
λίγο η γλώσσα (τα ελάχιστα αγγλικά μου δεν τα καταλαβαίνει ουτε κωφάλαλος )
λίγο τα έξοδα (που να περισσέψουν, οπότε τα λάθη πονάνε)
λιγο η άγνωστες αντοχές του έταιρου αναβάτη,
και αρχίζουμε τα σεξπηρικα
να παω ή να μην παω?
και που να παω?
και για ποσο να παω?

και δεν Γ********ΤΕ ας παω!

Και αρχίζει το παιχνίδι.

Παρε λεξικο

Πάρε χαρτες

Βγαλε χαρτες

βγαλε διαδρομες

παρε gps

μέρες?

χρόνοι?

χλμ?

Ο κάθε φίλος με την προσωπική του εμπειρία και άποψη συμπλήρωνε το μπέρδεμα στο μυαλό μου
camping ή ξενοδοχείο?

μμμμμμμμμμμμ

παμε στα σίγουρα για πρώτη φορά!

αρα? hotel

Ψαξιμο στο νετ

το travelstories μου δίνει αρκετές ιδέες-λύσεις

H ανασφάλεια του ατυχήματος ξεπεράστηκε με την ταξιδιωτική ασφάλιση που έκανα μέσω του travelstories

για μηνες ψαξιμο λεμε!

αποτέλεσμα πολύ καλό

Άριστα hotel! booking.com γαρ(για τα λεφτά που θέλανε, σε σχέση με τα δικά μας)
φτηνά (για αυτά που μας έδινε, σε σχέση με τα δικά μας)
βολικά (στην πορεία μας επάνω)
με parking για την μηχανή
και όμορφα !

ΠΑΜΕ ΛΟΙΠΌΝ

πρόβλημα 1ον

πάμε= παω με γυναίκα

γυναίκα +μηχανή= έλλειψη χώρου

Περιέργως ξεπερνιέται σχετικά εύκολα προς μεγαλη μου έκπληξη,
και προχωρώ εύκολα στα υπόλοιπα

λαστιχα-σερβις κλπ

Και ηρθε η μερα αναχωρήσεως.

Για πότε είμαστε στην Πάτρα ουτε που το καταλάβαμε!

Ηταν απόγευμα.

λιγο η βόλτα στο πλοίο,

λιγο να φάμε,

λιγο να πιούμε μια μπύρα στο φεγγάρι,

λίγο ο υπνος,

λιγο ο πρωινός καφές,

λιγο μεσημεριάτικο γεύμα για να έχουμε τον χρόνο για δρόμο,

πέρασε η ωρα ανετα,

Και με τον μεσημεριάτικο καφε στο χερι βλέπουμε απο μακριά την Αγκόνα!

Στραβομουτσούνιασμα!

Πολύ ΚΑΦΕ για τα ματια μας.

Εχουμε στην μνημη ενα αλλο χρώμα μες τον Αύγουστο.

Κυκλαδες!!

Το άσπρο σπίτι με τα μπλε παράθυρα ειναι καταγεγραμμένο στο DNA

μας πέφτει σκούρα στο γούστο το καφέ.

Πάντως αντικειμενικά,
Ο Πειραιάς, η Πάτρα, ή η Ηγουμενίτσα, ειναι πολύ πιο όμορφα σαν πρώτη εικόνα!

Ζέστη!

Λιώσαμε μέχρι να βγούμε απ' το πλοίο.

Κίνηση!

Εξυπηρέτηση απο τους ανθρώπους του λιμανιού (λιμενικοί?τροχαίοι? εργάτες?)

Βγαίνουμε (και με την βοήθεια του gps παρ'ολα τα έργα) εύκολα, και βρίσκουμε την έξοδο προς Περούτζια.

Οδηγώ "ελληνικά"

δλδ

Με το μαλακό στης στροφές για να μην γλιστρήσω με τόσο βάρος.

Αρχίζω να εκπλήσσομαι με την άπλα και το πράσινο (δεν εχω δει τπτ ακόμα βέβαια)

Πλησιάζοντας στην Περούτζια, πιάνω τον εαυτό μου να εχει "ανεβάσει στροφές" και ξανακόβω.

Μπαίνω (εκτός προγράμματος) μέσα στην πόλη (ετσι για να την δω) και στην έξοδο σταματάμε για κάνει ενα τσιγάρο η γυναίκα μου και να ξεμουδιασουμε.

Συνέχεια για Σιένα

Ανακαλύπτω οτι μπορώ να μπαίνω πιο "καλά" στης στροφές (ακόμα εχω πολλές μοίρες να καλύψω)

και φτάνουμε Σιένα.

και πάλι στράβωμα

πολύ ΚΑΦΕ ρε γμτ

Γιατί την εκθειάζουν τόσο?

Να μου πεις, έγινε διάσημη για (αυτό) το χρώμα που έβγαζε... Αλλά ...και? Εμάς δεν μας άρεσε!!

Ας την ψάξουμε λίγο πριν την απορρίψουμε.

Και πάμε στην άκρη, και βλέπουμε την θέα,

και παμε και βόλτα στα στενά της,

και φτάνουμε στην πλατεία,

και ψάχνω να βρω την όμορφη γωνιά για να την "πάρω" μαζί μου,χωρίς μνημεία,

και περπατήσαμε

και περπατήσαμε,

και είδαμε οτι εκτός απο καφέ κτίρια, έχει και πάρα πολύ πράσινο γύρο γύρο από το καφέ!

Και ενας καπουτσινο (ο πρώτος Ιταλικός)

μμμμμμ!

Αλλά δεν..έδεσε με την ψυχολογία?

με την διάθεση?

Ίσως να την αδικήσαμε......αλλα δεν!.

Και φεύγουμε για Φλωρεντία.

Σούρουπο, σε ωραίο δρόμο, πηγαίνοντας προς την δύση, εχεις μια ευκαιρία να φτιάξεις μια ακόμα καλύτερη διάθεση....................

πριν φτάσεις στο ξενοδοχείο για ενα μπάνιο και ύπνο.

Ήταν βαριά η πρώτη ήμερα.

Άμαθος ο κ****ς μας ή άβολος ό ύπνος? Θα φανεί αύριο.

Το πρωί μετά απο ένα ΤΕΡΑΣΤΙΟ πρωινό, φεύγουμε για Πίζα.

"Ενα πύργο εχει, μια δυο φωτογραφίες και δρόμο" λεμε.

Αρχίζω να εκμεταλλεύομαι το τέλειο οδόστρωμα και να οδηγώ χαλαρά και γρήγορα.

Μπαίνω Πίζα χωρις να περιμένω κατι αλλο εκτός του κλασικού πύργου.

Ανακαλύπτω χαρούμενος οτι εχει και άλλα.

Το χρωμα στα κτίρια δεν ειναι πια μονο καφέ. (αρχίζει το ματι να προσαρμόζεται??)

Εχει και ποτάμι.

Ψαχνόμασταν αλλα δεν βρίσκαμε τον πύργο.

Για πρώτη φορά, ανακαλύπτω την ευγένεια και την καλοσύνη του κόσμου εκεί.

Μπαίνω σε ενα μαγαζί (paniniδικο)και ρωτάω.
Η κοπέλα προσπαθεί να μου εξηγήσει, αλλά τα ιταλικά της δεν μεταφράζονται άπταιστα στα αυτιά μου.
Τι να κανει?
Βγαίνει απο το μαγαζί της, με πάει καμιά 50αρια μέτρα ώστε να φαίνεται το στενό που θα με έβγαζε στον πύργο, και αφου σιγουρεύτηκε οτι το κατάλαβα γύρισε στο μαγαζί της.

Να είναι καλά.

Αφου περπατήσαμε αρκετά,βλέπουμε απο μακριά το ποθούμενο.

ΚΑΙ Ναι γέρνει αρκετα!!!

Αλλα το ωραίο είναι οτι τα πιο ωραία δεν είναι διάσημα.

Το κατασκευαστικό λάθος του πύργου εχει κλέψει την δόξα απο πανέμορφες κατασκευές που τον περιστοιχίζουν (εκκλησία βαπτιστήριο )

Χαζολογάμε αρκετα,

Φωτογραφίζουμε οτι μπορούμε,

Ψωνίζουμε αναμνηστικά (μικρά και λίγα! ο λίγος χώρος της μηχανής σε γλιτώνει απο έξοδα)

Μετά απο αρκετή ώρα (μας ξεμυάλισε η Πίζα τελικά) παίρνουμε τον δρόμο για την διάσημη Φλωρεντία.

Εκει τα λόγια είναι φτωχά.

Για τους όγκους

Για το στόλισμα των κτηρίων.

Σε καθε γωνιά υπάρχει ενα έργο τέχνης.

αλλα παντού λεμε.

Κόσμος προσπαθεί να "γεννήσει" έργα, ακόμα και στο πεζοδρόμιο ζωγραφίζοντας τα.

Στην κλασική πλατεία με τα αγάλματα, χορταίνουμε καλλιτεχνήματα, πίνοντας τον ακριβότερο καπουτσίνο του Αυγούστου (6 ευρώ.)

Η εξοικείωση με την τέχνη και η συνύπαρξη της μαζί με τον καφέ αξίζουν πολλα.

Και πίσω απο την βιτρίνα, το παζάρι, το Φλωρεντινικο Μοναστηράκι!

μου αρεσε !!

οι πάγκοι, με τα τσαντάκια, τα δερμάτινα, τα χαϊμαλιά, τα φουλάρια, έκαναν την πόλη ζωντανή, και οχι ενα καλοδιατιριμενο μουσείο.

Ενα κομμάτι πίτσα στο χέρι (με το κιλό) κόβει την πείνα, και μια βάφλα με παγωτό την σκοτώνει τελείως.

Η ρουφιάνα η Φλωρεντία κατάφερε να μας φτάσει στο όριο.

Οι γάμπες κάηκαν απο το περπάτημα μετα απο κανενα 4 ωρες, αλλά χαλάλι της.

Πίσω στο ξενοδοχείο και Ύπνοοοο (απο της 10μμ)

γιατί εχει πολλά χλμ αύριο

μπονα σερα
πρωινο για 4 ατομα ειναι?
οχι για μενα ειναι!
να μαζεψω?
σι ! γκρατσια !
καπουτσινο?
σι
παμε για Μιλάνο.
είπαμε να παμε λιγο απο επαρχιακό για να δούμε κανένα χωριό, αλλά μετά απο 1/2 ώρα και 4 χωριά, είδαμε οτι θα αργούσαμε πολύ και ξαναβγήκαμε στον κεντρικό.

ταμπέλα !

βρε τι λέει εκεί?

maranelo?

γνωστό μου ακούγετε το χωριό.

και για κοίτα που μας εβγαλε ο δρόμος....

GALERIA FERRARI???

ΠΑΜΕΕΕΕ!!!!

ΚΑΙ

Αφου θαμπώσαμε τα ματια μας απο τα κοκκινα τετράτροχα, (άπιαστα όνειρα), πιάνουμε autostrata.

Πολλά χλμ ευθεία!!

Πας με όσα πιάνεις, και αφού δεις στα πόσα παύει να εχει ευστάθεια η μηχανή με τοσο βαρος που εχει φορτωμένο, και το δεις αυτο για πολλά χλμ, στο τέλος καταλήγεις να πηγαίνεις με τοσα, οσα δεν κάνουν θόρυβο.

Δεν το πίστευα ποτέ οτι θα βαριόμουνα να πηγαίνω με "πολλά"

μπαίνοντας στο Μιλάνο ξαφνιάστήκαμε με τον τρόπο που οδηγούνε!!

εμεις είμαστε πρότυπα νομιμοφροσύνης!!!

Ασε το πλακόστρωτο !

Δοκιμάστηκε το καθε τι, κουμπωτό ή βιδωτό υπάρχει στην μηχανή, σε αντοχή!!!

Και φτάνουμε στο duomo................

Τελικα ειναι πολύ μεγάλο!!!

Λένε, οτι ειναι το πιο ψηλό.

Δεν ξερω, αλλα επιβλητικό ΕΙΝΑΙ πάντως

Ενα που μου έκανε εντύπωση ειναι η πολλές γραμμές τράμ
Σκεπαζεται ο ουρανος απο τα συρματα.

Στο κεντρο, εχει όμορφα και επιβλητικά κτήρια παντού,
αλλα εξω απο το "κέντρο" ειναι απαίσια.

Πολυκατοικίες κακόγουστες,
χωρίς μπαλκόνια,
φλατ και γκρι σε κάκιστο συνδυασμό.

Εφιαλτική εικόνα.

Φεύγουμε τελικά, και πηγαίνουμε για lomazzo που εχω κλείσει hotel.

Το στίγμα του gps ειναι λάθος και παιδευόμαστε λιγο.

Τελικά χτυπάμε την πόρτα μιας αυλής,

η πόρτα (η εξώπορτα) ανοίγει,

και ΜΕΤΑ βγαίνει ο ιδιοκτήτης εξω

(εμπιστοσύνη? έλλειψη φόβου?)

Αφου μας πηγαίνει περπατώντας καμιά 100 μέτρα, (έως ότου το δούμε το hotel απο μακριά),τον ευχαριστούμε και γυρνάει στο σπίτι του.

κάπου εδώ αναρωτιέμαι............
ρε μήπως εδώ στην Αθήνα (δεν ξέρω για αλλού) έχουμε ξεχάσει κάτι?

τελος παντων!

Πρωι πρωι με την δροσούλα ξεκινάμε για como.
Φτάνουμε το efpilio,

Το οποιο ειναι όμορφο,

Εως πολύ ομορφο θα ελεγα!

Συνεχίζουμε για lecco και μετα como απο το οποίο χάνουμε πολύ απο την θεα του, λόγο των συνεχών τουνελ

Οτι βλεπουμε ομως μας μαγευει.

Η λιακάδα βοηθάει στο χάζι της λίμνης

Και ειναι οτι πρεπει για εναν καφε , διπλα της, ταΐζοντας τα παπιά που τσαλαβουτούσαν στα νερα της

Στην συνεχεια παμε στο belano για να μπουμε στο καραβακι που θα μας παει απέναντι, ώστε να πάρουμε τον δρομο για lugano.

Το lugano!
Η λίμνη που επισκιάζει το como.
Ειναι πανέμορφα!

Μπαίνοντας Ελβετία, αρχίζει και αλλάζει η άσφαλτο, να ψηλώνουν τα βουνά, να μοσχοβολάει η ατμόσφαιρα σαν καποιος να ψεκασε με αποσμητικό χώρου!!!
Και να αρχίζουμε να ανεβαίνουμε προς το gotthard και san gottando,

προσπερνώντας χειμάρρους,

και βλέποντας της πόλεις να μικραίνουν!

Εως οτου φτάνουμε στην πρώτη κορφή απο το πρώτο πάσο.

Η εικόνα απο τα ψιλά ειναι μαγική

Συνεχίζουμε και παμε για το επόμενο πάσο, το οποίο εχει και λίμνη.

Φτάνουμε, αλλα............ πρέπει να καναμε θόρυβο και έφυγαν οι νεράιδες.

Στάση για τσιγάρο και ξεμούδιασμα.
Αρχίζουμε τωρα το κατέβασμα για να "πιάσουμε"το oberalppass

Κατεβαίνοντας, περνάμε μεσα στο andermatt για να πάρουμε μπαταρίες για την φωτογραφική μηχανη, και οδευουμε απο το oberalppass προς το sustenpass περνώντας απο "ανοικτα" τουνελ, χαζεύοντας ποτάμια και πολύχρωμα σπιτάκια.

Πάμε,για να δουμε κι αλλα,

Απο ψηλά,

Με θεα να σου κόβει την ανασα...........

Το ματι να χορταίνει απο πράσινο, ..........

νερά, ...........

και "ζαχαρενια" σπίτια...............

Κορφή??

δεν παει αλλο??

ΟΧΙ

τερμααα

ΝΑ και η λιμνουλααα

κλασικα πια!!

Κατεβαίνοντας προς inderaken, στο δρόμο, βλέπουμε και εναν μικρό καταρράκτη.

Παρακάτω να και κατι περίεργο

Κοιτάμε στα δεξια το νερο να αναβλύζει απο την ΚΟΡΦΉ ενος βράχου.

Κατεβαίνοντας πιο κατω, αρχίζουν τα λιβάδια. Απέραντα λιβάδια

Φτάνοντας κοντα στο inderlaken, οδηγω παράλληλα με τον ποταμο που δημιουργεί την ομώνυμη λίμνη.

φτάνοντας, ενας καλοφτιαγμένος καπουτσίνο μια Ελβετική σοκολάτα ενα παγωμένο evian και μια αναπαυτική καρέκλα, ελπίζουμε να διώξουν την κούραση που μαζέψαμε λόγω πολλών χλμ

Α! στο μονο σημείο που δεν ειχα κλείσει hotel ειναι εδω.

Δεν έβρισκα κατι σε ιδιαίτερα καλή τιμή, οπότε σκέφτηκα οτι αφου θα το πληρώσω να μου αρέσει και φατσικα τουλάχιστον.

Πανω που το συζητάγαμε, λεμε ας πάρουμε και κανένα τηλ στο σπίτι.

Τελειώνοντας το τηλ, ακούμε μια φωνή απο πίσω
"Ελληνες ειστε?"

Οχι ρε π***η μου !!
Βρήκαμε Ελληνα και εδώ?

Τελικά ηταν ενας Ελληνο -αιγύπτιος που ειχε παντρευτεί Ελβετίδα.
Δούλευε στο καφέ και μας άκουσε να μιλάμε .
Σαν τρελός εκανε απο την χαρά του.
"Και τι να κανω και πως να σας κερασω και παρτε.... "
βρε έχουμε πιει τον καφέ, εντάξει είμαστε, δεν πειράζει,
ΟΧΙ !!κάτι θα πάρετε κλπ

θα παρουμε hotel αμα σου βρίσκεται!

φαρδος !!!!
Εκείνη την ωρα σκάει και ενας ταρίφας φίλος του!!!

Πέφτουν τηλέφωνα και καταλήγουμε σε ενα ονειρικό ξενοδοχείο με τιμη που δεν υπήρχε πουθενά. 70 με πρωινό

Το οποίο το καλοείδαμε απέξω την αλλη μερα το πρωί και χαζέψαμε

ΜΟΥΣΤΑΦΑ εισαι γ**ω τα παιδιά
του χρόνου το καλοκαίρι που θα έρθεις θα τα πουμε

Αυτο που μου εκανε τρομερή εντύπωση, ειναι οτι μετα τις 9 δεν υπάρχει ψυχή !!

ΚΥΡΙΟΛΕΚΤΙΚΑ!!

Το πρωι μας βρήκε αρκετά πιο ξεκούραστους απ οτι περιμέναμε.

Σηκωθήκαμε νωρίς για τι θα είχαμε παλυ πολλα χλμ να καλύψουμε.

Τοσο πρωί που δεν σερβίρονταν ακόμα πρωινό??
-Τι ωρα ειναι?
-6,30!!!
-μα τι μας έπιασε?
-αφου κοιμόμαστε απο τις 10μμ !
χορτάσαμε υπνο!

Ας παμε καμια πρωινή βολτούλα στα πέριξ.

Παμε στην λίμνη και αντικρίζουμε μια αποστομωτική ομορφια
και βρίσκουμε και παρεα 3 αλογα που επερναν το πρωινό τους

Γυρνάμε στο ξενοδοχείο ανακαλύπτοντας οτι οι Ελβετοί ειναι ευγενικότατοι.

Άγνωστοι μας καλημέριζαν!!!
Ποσο καιρό εχω να το ζήσω στην χώρα του ξένιου Δία?

Αφού φάγαμε οτι χωράγαμε
ξεκινάμε παραλιμνίος για grimselpass
Ανεβαίνοντας το βουνό απο την μεριά που συνήθως δεν πανε.

Ειναι βλέπεις απο την άλλη μεριά τα πάσα και την απο εδω δεν την κατεβαίνουν.
Αυτοι χανουν αυτην την πανδαισία αποχρώσεων του πράσινου

Εμείς παμε για της κορφές, που της φτάνουμε και φωτογραφιζόμαστε διπλα σε λίμνες
οπως και ολοι οι αλλοι εκει!

Γιατι ειχε πολλύύύύ κοσμο.

Αυτο που μας εκανε εντύπωση ηταν οι ποδηλάτες!!
Ναι στα 200και μετρα με το ποδήλατο!!

Φευγουμε απο εναν φιδίσιο δρόμο για να παμε στην απέναντι βουνοκορφή

και φτάνοντας "απέναντι" ..............

Δεν βλέπουμε καλά και λέμε να ανέβουμε κι άλλο.....

πόσο???

ΜΟΝΟ 2436 μετρα

γιατι?

Μα για να βγάλουμε μια φωτογραφία.
Να φτιάξουμε ενα καφέ,
Και να τον πιούμε με 200χλμ θεα.

Μοναδικη εμπειρία!

παμε ??

παμε!

Και κατεβαίνοντας συναντάμε και ενα κοπαδι αγελάδες!!

Με το κοριτσακι με κοκκινα μάγουλα, ιδιο η Χαιντη

και το πιο μεγαλο αγοράκι με το κοντό παντελονάκι με της τιράντες!!

Ονειρο ηταν?

Τσιμπιόμασταν

Συνεχίζουμε και οδεύουμε για luzern παίρνοντας εναν ακομα ευθειο δρόμο .............
τον oberalpass

αντε παλι καλη ασφαλτο

αντε παλι στροφες με μαγικες εικόνες στην εξοδο τους

αντε πάλι λίμνες (luzern)!

μικρή λιμνούλα και αυτή με ενα βαπόρι μεσα σαν αυτα του Αιγαίου!!

και μια και το "χωριό" μας αρέσει,καθόμαστε για καφε.

ωραια ηταν,

καλος ο καφες,

αλλα η Ζιρίχη μας περιμένει.

Και μολις πλησιάζουμε Ζιρίχη, ακίνητοι!!

ΤΟ μποτιλιάρισμα.!

Ε αφου φάγαμε 1/2 με 1 ωρα μποτιλιάρισμα λογο έργων..

Μπαίνουμε και στην Ζιρίχη

ωραία ειναι......,ενδιαφέρουσα θα ελεγα,εχει ΚΑΙ ΑΥΤΗ λίμνη,

αλλα λιγο "ψωφια"

πολύ ηρεμία!

Σαν νεκροζώντανη πόλη ειναι!!

Βγαίνουμε απο Ζιρίχη και πηγαίνουμε προς τους καταρράκτες του Ρήνου.

Τους μεγαλύτερους, απ'οτι ειχα διαβάσει της Ευρώπης!

Επειδή πηγαίναμε με τα νόμιμα όρια στον αυτοκινητόδρομο, (200+) προσπεράσαμε την έξοδο και το ανακαλύψαμε καμια 5αρα χλμ μετά.

Επρεπε να παμε αλλα 10-15 για αναστροφή, + 15 πισω =30 !!!

Δεν προλαβαίναμε.

Ασε να εχουμε και ακομα μια αιτία να ξαναρθουμε

Νύχτωνε!

Παμε γρήγορα για Κωστάντζα!!

Φτάνουμε, μπαίνουμε στο καράβι,και περναμε απέναντι στο meersbrug,

Το οποίο ειναι η μαγική πόλη των παραμυθιών!!

Αφου περπατίσαμε χαζεύωντας τα παραμυθένια σπιτια,

κατσαμε να φαμε και ενα ωραιότατο στεικ με την κλασική γερμανική συνοδεία του,
Μπύρα.

Σουρουπώνει.!!

Φευγουμε ?

ΠΑΜΕ.

Αλλα, προσπαθώντας να βρούμε το hotel ανακαλύψαμε ενα πρόβλημα.

Το gps εχει αναλυτικούς χάρτες ΜΟΝΟ για Ιταλια και Ελλάδα!!
Για την υπόλοιπη Ευρώπη εχει μονο κεντρικούς δρόμους.

Τωρα που εγω θέλω να μετακινηθώ σε επαρχιακό?

Του εχω δώσει στίγμα απο τον google αλλα μου το δίνει ευθεία το μπρίκι.

Παίρνω λοιπόν τον δρομο ψιλό περίπου και στην τύχη.

Βλέπω οτι απομακρινομαι απο το στιγμα και σταματάω.

Βγάζω χάρτες, laptοp, (που ειχα μαζί) για τον google, και το gps.

Για φωτογραφία ειμουν, αλλα που μυαλό τέτοιες στιγμές.

Ενας ταξιτζής προσπαθεί να βοηθήσει αλλα δεν τα ξέρει καλά τα γερμανικά που μιλάω εγώ και φεύγει άπραγος.

Βραδιάζει.!!

Με παίρνει γραμμή ενας ηλικιωμένος κύριος απο απέναντι που καθόταν με την παρέα του, και έρχεται.

Αυτός ήξερε το που ειναι το hotel και ξέροντας ( με τα χέρια) καλύτερα γερμανικά απο τον ταρίφα με καθοδηγεί.

Ελα ντε όμως, που με στέλνει μέσα απο αγροτικούς δρόμους για να γλιτώσω χλμ!!

Μέχρι να πιάσω την ευθεία για το στίγμα που ειχα, ψιλοψαχνόμουν.

Ωραία έλεγα, (μέσα μου για να αποφύγω κατσάδιασμα) σλιπιμπακ έχουμε, νερό εχουμε, αρκούδες ΔΕΝ έχουμε, θα την βρούμε την άκρη το πρωί.

Ευτυχώς δεν χρειάστηκε

Το βρήκαμε.

Μπανιο φαι υπνο.

Το πρωί ξεκινάμε για να διανύσουμε την νοτια εξοχή της Γερμανίας με στοχο το fussen.

Στο lindau τρώμε μια βαρβατη κίνηση λόγω Σαββατοκύριακου.

Εχει μεσημεριάσει, και σταματάμε για ενα κολατσιό και ξεκούραση.

Εναν γύρο ενα κεμπάπ και δυο νερά.

Ναι μην φαίνεται παράξενο.
τούρκικο κεμπάπ παραλίμνια στην Γερμανία.

Αφου γεμίζουμε μπαταρίες ξεκινάμε.

Στον Δρόμο βρίσκουμε γελάδια να βόσκουν,

ταξιδεύουμε σε ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ δρόμο,ανάμεσα απο λιβάδια,και δαση,συναντώντας λίμνες που εκαναν πικ νικ οι Γερμανοί,

Και μας κάνει εντύπωση η άπλα που υπάρχει.

Το πόσο αραιά ειναι τα σπίτια και τα χωριά μεταξύ τους.

Και φτάνουμε σε ενα απίστευτο μποτιλιάρισμα χιλιομέτρων........

Με τον κλασικό Ελληνικό τρόπο της προσπέρασης, χρησιμοποιώντας το αντίθετο ρεύμα δλδ, που ηταν ΑΔΕΙΟ για τουλάχιστον 3-4 χλμ κάθε φορά, σε σχετικά λίγο χρόνο πλησιάζουμε στον στόχο μας το fussen.

Μπαίνουμε στην πολη....και αρχίζουμε τα

ΑΑ!!

Α!

Ω!

Φτάνοντας σε ενα μέρος, που το παραμύθι ξαναζωντανεύει,
Με τον πρίγκιπα να κατεβαίνει απο το κάστρο του,
για να σωσει την πριγκίπισσα που ειναι κλεισμένη στον πύργο στο βουνό,
έχοντας αφήσει τον μονόκερο να παίζει στην λίμνη.

Αφου κλείσαμε το στόμα που ειχε ανοίξει σαν αυλαία,

πέρνουμε την βαρεια αποφαση να αφήσουμε ΚΑΙ αυτο το ονειρο για το επόμενο.

Βγαίνοντας εξω απο την πόλη βλέπουμε την μαγική ταμπέλα
REUTTE TIROL

Τον ακολουθούμε αναμένοντας τα αυτονόητα......

Και δικαιωνόμαστε.

Το να ταξιδεύουμε δίπλα σε ενα μεγάλο ποτάμι μεσα σε ενα δάσος με το τέλειο οδόστρωμα δημιουργεί ονειρόξεις.

Ισα ίσα που παίρνουμε χαμπάρι οτι μπήκαμε Αυστρία, και σταματάμε στο σύνορο για να αγοράσουμε την βινιέτα που θα μας επιτρέψει να κυκλοφορούμε στους αυστριακούς δρόμους.

Ο καιρος μας προειδοποιούσε για το κακό του κέφι, Αλλα εμείς τπτ

Εως οτου μας ΦΩΝΑΖΕ οτι εχει τον κακο του τον καιρό.

Μαύρη μαυρίλα στο βαθος του ορίζοντα!!

Σταματάμε βάζουμε τα αδιάβροχα και ανεβαίνουμε το πάσσο που ενώνει την Γερμανία με την Αυστρία μεσα απο τα βουνά.

Και το αποτέλεσμα ειναι να μην βλέπουμε στα 5 μέτρα απο την βροχή.

Σταματήσανε αυτοκίνητα στην ακρη.

Ε! μόλις ειδα το καφέ στην κορφή σταματισα και εγω.

Εναν καπουτσίνο απο τυρολέζα δεν είχαμε πιεί.

Μόλις εκοψε λίγο, ξεκινήσαμε για Ιντσμπουρκ.

Το άσχημο ειναι οτι ενα απο τα καλύτερα απο θέμα πρασίνου πάσα δεν το αποτυπώσαμε ουτε σε μια φωτογραφία.

Ενα αλλο ωραιο ειναι οτι στην αρχή κατέβαινα σαν κότα, μην μπορώντας να ξεπεράσω την "κυτταρική" μου μνήμη, από τον αξεπέραστο ασφαλτοτάπητα της Ελλάδος.
Στην συνέχεια ξεψάρωσα βλέποντα να μην χαμπαριάζει ο δρόμος, έφτασα χωρις να το καταλάβω να στρίβω σαν σε στεγνό.
Τα εύσημα μου στους γερμανοαυστριακους τεχνίτες

Φτάνουμε στο Ιντσμπρουκ και μπαίνουμε στο ξενοδοχείο για "στέγνωμα",

ενα μπανακι,

και βούρ για βολτα

Και αρχίζουμε να βγάζουμε φωτο τα σιντριβάνια.......

της γεφυρες................

το ποτάμι...........

και μπαίνουμε και στο ιστορικό Ιντσμπρουκ και βγάζουμε και ενα κτίριο

και αλλο κτίριο..

και αφου βλέπουμε στης βιτρίνες οτι η παράδοση καλά κρατεί στην περιοχή του τιρόλο,....

παμε για το αποκορύφωμα της ημέρας.

υπνοοοοοο !!

Το πρωί ανοίγοντας το παράθυρο βλέπουμε το τρενάκι-τελεφερικ που εξυπηρετεί τα ψηλά σπίτια που χάνονται στα σύννεφα.

Ξαναπαμε στην παλιά πόλη και ξανά φωτογραφίζουμε της όμορφες κατασκευες,ενος αυτοκρατορικού παρελθόντος, που δίνουν μια αίσθηση, οτι περιμένοντας να εμφανιστεί ο σκρούτζ απο εκει επάνω για να μιλήσει στο κοριτσάκι με τα σπίρτα θα βρούμε το κατάλληλο μέρος για να πιούμε ενα καφέ πριν φύγουμε,
αρκεί να μην μας βγεί μπροστά ο ολιβερ τουιστ γυρνώντας απο το ποτάμι με το καλάμι του!!

Αυτο που μου άρεσε στο Ιντσμπρουκ, ειναι οτι η παλιά πολη ειναι ζωντανή.

Δεν ειναι παλιά σπίτια με γυαλισμένα τα πόμολα για να "φαίνονται"στους τουρίστες.

Ειναι ενεργά μέρη της πόλης. Τα μετατρέψανε σε μαγαζιά, διατηρώντας όλο το κλήμα και το χρώμα, ΑΠΑΡΑΛΛΑΧΤΟ.

Ωραιότατο μερος!!

Αφου τελος πάντων ήπιαμε τον καφε μας, και παρ'ολο που ο καιρός ηταν αγριεμένος, ξεκινάμε για Σάλτζμπουρκ

Ο δρόμος ειναι διασπαρτος με την ιστορια του τοπου.

Παντού βλέπεις πύργους στο πουθενά, σηματοδοτώντας πιθανά φέουδα.

Βλέπουμε και αλλα καστρα σε ποταμια,

και οταν θες να μην πας απο τον κεντρικό δρόμο (οτοστρατα),(ευτυχώς) χάνεσαι,

περνας διπλα απο ποταμια.........

πέφτεις σε περίεργα κτιρια,

και βρίσκεσαι δίπλα σε μια γαλήνια λίμνη και σε μέρει, που δεν θα έβλεπες ποτε ακολουθώντας την πεπατημένη.

Τελικά, φτανουμε στο hotel,

ξεφόρτωμα ......

και βούρ για την πόλη.

Περπαταμε........

σε διαφορες γωνιες......................

αλλα και στον ποταμο διπλα...........

που ειναι ποιητικά ωραία......

που περιστοιχίζεται απο όμορφα κτίρια.........

και καταλήγουμε στην πλατεία

οπου βλέπουμε κοσμο να βολταρει.......

παίρνοντας αμαξα-TAXI που περιμένουν στην σειρά..........

ακουγωντας ορχήστρες 3-4 ατομων να παιζουν κλασικά κομματια του ντόπιου δημιουργού.

Να δεις πως τον λέγανε....
Α! ναι! Μοτζαρτ.

Ενα απο τα συμπεράσματα που βγάλαμε παρατηρώντας τους ανθρώπους του Σάλτζμπουρκ, ειναι οτι η βλαχιά ξεχειλίζει

Είναι μια καρικατούρα μια απομίμηση ευγενών, πιθανών (απ'οτι μου είπαν) να μιμούνται την Βιένη με τον τρόπο που το κάνει η δικιά μας επαρχεία.

Το κιτς ομως ειναι το επικρατέστερο στύλ

Το αλλο που με χάλασε, ειναι οτι τα παντα υπαρχουν μονο για να τα ψωνίσεις.

Ταληροφονιάδες !!

Μιας και ειναι η γενέτειρα του Μότζαρτ, τα ΠΑΝΤΑ είχαν επάνω το όνομά του.

Σε αηδιαστικό σημείο.

Και το χειρότερο ειναι οτι ζήταγαν μια περιουσία ακομα και για απλα σοκολατάκια

Τελος παντων.

Πίσω για υπνο.

Το πρωί μας πληροφορούν οτι το πάσο για το glosglockner μάλλον ειναι κλειστό!!

Οπότε ??

Ας παμε απο την απέναντι πλευρά της χαράδρας μπας και δουμε τον παγετώνα που ειχαμε βαλει σαν σημερινό στόχο

Ξεκιναμε με ενδιαφεροντα sακια στον δρόμο,
μεσα σε πυκνά δάση,
βλέποντας τους πινάκες της φύσης,
τα ανάγλυφα της,
τα ποτάμια της,
και βλέποντας μακρια,
βλεπουμε ενα μεγαλο μαυρο συνεφο να εχει σκεπασει το βουνο.

Μαλλον ειχαν δικιο.

Πάμε απο την αλλη μερια του βουνου (edelweiss??),και αρχίζουμε το ανεβασμα, μεσα στο δασος!

Αλλα μεσα για μεσα,!!

Και βρίσκουμε χωριουδάκια καραμελένια

Και αποκτούμε πρόσβαση σε θεα

αλλα κοιτώντας προς τα πανω....

αναρωτιόμαστε

ειναι ΧΙΟΝΟΝΕΡΟ αυτο ή οχι?

το χωριο ειναι αρκετα χαμηλά πια,

κοντεβουμε να το "χάσουμε" στρίβοντας.........

σε μια στιγμή, σκάμε απο μια στροφή, και βλέπουμε εναν τεραστιο καταρακτη.

φυσικα κατεβαίνουμε

και βλέποντας και το ποταμι απο κατω του,

πλακωνόμαστε στο ποιος θα τελειώσει πρώτος την μνήμη της μηχανης.

Αλλα μια ακομα ματια προς τα "πανω" μας κανει να στραβοκαταπίνουμε.

μαυριλαααα

Αλλα δεν μασαμε!!

και στην επόμενη στροφή βλέπουμε το χωριουδάκι απο ακομα πιο ψηλά,

σαν σε μικρογραφία.

Απο δω και περα παμε μεσα στα συνεφα.

Ρε που παμε οι τρελοί??

Μεχρι που περναμε απο πανω.

Το τοπιο ειναι αποκοσμο

Φτανουμε μεχρι το τελος της ασφάλτου.

Μας πληροφορουν οτι δεν υπαρχει δρομος για πανω

Κανένας.

Ολοι ειναι κλειστοί.

Κανενας??

Κοιταω στον χάρτη απελπισμένος.

Κανενας

Οχι ρε γμτ.....!!!!!!!!

Παμε πάλι πίσω με βαρια καρδια......

Κοιτώντας προς τα πίσω, βλέπω, οτι όντως "ειχε παλιόόόόκαιρο την ωρα που ανέέέβαινα",

κατεβαινουμε.............

συναντώντας τοποία που αποζημιώνουν την προσπάθεια...............

και τα ματια μας ανοίγουν στο απειρο του τοπίου,

ξεχνώντας της μικρες αποστάσεις που καλύπτουν, ζώντας μεσα στης πόλεις.

Απίστευτη εικόνα,

Σε κανει να ξεχασεις οτι ΔΕΝ ειδες αυτο που ειρθες να δεις.

Kαι κατεβαίνοντας σε πιο πεδινά τοπια,

μπαίνουμε Ιταλία πάλι,και παμε προς τους Δολομίτες.

Βρίσκοντας χωρια των 10 σπιτιων στης πλαγιές στο πουθενά με το κοινο χαρακτηριστικό

ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΕΓΚΑΤΑΛΕΛΙΜΕΝΑ ΣΠΙΤΙΑ

Φτανουμε στην cortina

ο καιρος δεν φαίνεται καλός,

ΑΛΛΑ

Τελικα οι Δολομίτες ειναι καθαροί,

Και το μαγαζί στην κοριφή του πάσου "βγάζει" καθαρή φωτο
ΩΡΑΊΑ

Συνεχίζουμε για ARABBA

Τα σπίτια στο πλαι του δρόμου ειναι σαν σε σκηνικό αλλα ειναι αληθινό

Προς arabba o καιρος ξαναγριεύει.

Αλλα φτανουμε στεγνοι.

Arabba = Αράχωβα αλλα στο πιο κουκλιστικο και στο πιο γνήσιο.

Παμε για φαί αφου τακτοποιηθήκαμε και μόλις προλαβαίνουμε να κάτσουμε.

Μαυρίζει ο ουρανός, και μεσα σε 10 λεπτα αρχίζει να ρίχνει,καρέκλες, τραπέζια, και άλλες οικοσκευές.

Αφου η μηχανη ειναι στο γκαραζ και εμεις είμαστε κατω απο σκέπαστρο, δεν ανησυχούμε, και απλά παραγγελνουμε "την σπεσιαλιτε της περιοχής "

Ραβιόλια πνιγμένα σε φρέσκο βουτηρο με παρμεζάνα. Σλουρπ.

Ερχεται και ενα πραγμα σαν κεφτες, που μοσχοβολούσε το μπέικον,

Δοκιμάζω το χύμα κρασί και βλέπω οτι ειναι ενα απίστευτο κιαντι,

και μετα ψάχνω γύρο μου να δω που ειναι τα αγγελάκια.

Μα ειμαι σίγουρα στον παράδεισο γιατι γελατε?

Περπατώντας μετα σε μια βρεγμένη και άδεια πόλη (ειχε παει 9,30 βλεπεις) για να χωνεψουμε,δεν σου μενει και τπτ αλλο να κάνεις οπότε, καρφί για υπνο .

Το πρωί αφου χαζεύουμε την θεα απο το παράθυρο, αποφασίζουμε οτι, ωραια ειναι!!

Και παμε για χλαπάκιασμα τωρα.

Και αφου βαζουμε μεσα μας οτι χωράμε, ξεκινάμε μια απο τα ιδια.

Δηλαδή

Χωρια σε πλαγιες,
φιδισιους δρομους,
νεραϊδορέματα,
δρομοι μεσα σε χαραδρες,
δαση και ποταμια,
βουνοκορφές που σκοπευουμε να ανεβουμε, ..........
και αφου της ανεβαίνουμε ΚΑΙ αυτές,(staulantza),.............
χαζεύοντας ψιλές κορφές, ........
πίνοντας καπουτσίνο αραχτοί..........
αποχαιρετούσαμε (για φετος ) τα ψιλα βουνα,
και παιρνουμε τον δρομο για Βενετία.

Φτάνουμε εύκολα στο scorze, στο hotel, και αφου ξεφορτώνουμε, βουρ για τα κανάλια.

εδω δεν εχω περιγραφή.

Αυτη η πόλη καλύπτετε μονο με τουριστικό οδηγό!

πρεπει να την ζήσει κάποιος για να καταλάβει την μαγεία!!

τρεις μόνο συμβουλές
1ον πάρτε το καραβάκι οπως με συμβούλεψαν
Σας περνάει απο το 90% των αξιοθεατων.
2ον φοράτε παπούτσια καλά και μαζευτε χλμ. εμεις περπατάγαμε για 4-5 ωρες και δεν το μετανιώσαμε καθόλου
3ον φροντίστε να "χαθειτε"

εχει αλλη μαγεία η "κρυφή" Βενετία.
και βρήτε ενα μαγαζι κριμένο, να φάτε μια καρμπονάρα με συνοδία, χύμα κρασί.

Ειναι απίστευτο το ποσο καλο χύμα κρασί ήπια

Περάστε και στο lido να κανετα ενα μπανακι στην απεραντη αμουδιά του.

Η επόμενη ημερα ειναι ημερα αναχώρησις.

ξεκινάμε βιαστικά για να προλάβουμε να πιουμε και ενα καφε στο san marino.

Απο λαθος βγαίνω στην padova και τρωω 1/2 ωρα για πλακα μεχρι να ξαναβγω.

Φτάνουμε τελικά στο απίστευτης θεας πριγκιπάτο και αφου κάνουμε τα απαραίτητα ψωνια, μιας και ειναι αφορολόγητα, πίνουμε ενα καφέ και δρόμο μετα, για να προλάβουμε το πλοίο.!!

Μια που μπήκαμε,στο πλοιο, και μια που βγήκαμε.

Εμεις ακόμα στρίβαμε!!

Το πρώτο ξίνισμα.εν Ελλάδι!

Ακουμπάω το πόδι κάτω στο πρώτο φανάρι και νομίζω οτι πατάω λάδια!

Ελληνική άσφαλτο είναι μην ανησυχείς! σκεφτόμουν
το σαγρε της ευρώπης τελος!!

Δεύτερο!
Μα γιατι δεν τραβάει η μηχανή??
Τι διάολο ? εχω μια ταχύτητα επάνω?
Οχι !!
Απλά φουλαρισες μόλις βγήκες απο το καραβι κύριος με Ελληνική βενζίνα!!

Τρίτο!
Την άλλη μέρα, επάνω σε στροφή, προσπερνάω αμάξι, και αφηρημένος-συνηθισμένος, (έκανα και συνεχή χλμ μεχρι εχτές) ανοίγω σβέλτα το γκάζι.

Το αποτέλεσμα?

Ψάχνω τον "κώλο" της μηχανής!!!

Ευτυχώς δεν ακούμπησα το αμαξι, το οποιο ηταν το ΔΙΚΟ ΜΟΥ (ανεβαίναμε παρέα με την υπόλοιπη οικογενεια )
Αντε να πληρωνόμουν μετά απο ασφάλεια.

ΑΡΑ?

Τα κεφαλια μεσα μεχρι του χρονου!!!!

εξουσια ???

2009-06-28T08:18:00.000-07:00


Φλωρεντια 2009

ΜΙΑ ΦΟΡΆ ΕΝΑ ΚΑΙΡΟ
Κάποτε λοιπόν κάποιοι κοιτώντας γύρο τους ανακάλυψαν 2-3 ή 13 λάθη στην δομή και στην λειτουργία της κοινωνίας.
ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΟΥΣ
ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΠΟΥ ΖΟΥΣΑΝ
έβλεπαν γύρο ανθρώπους να υποφέρουν να πεινάνε και να δουλεύουν σαν τους σκλάβους, αν δεν ήταν οι ίδιοι σκλάβοι

Έβαλαν τον κώλο τους κάτω και έστυψαν το μυαλό τους να βρουν τις πταίει.
Έβγαλαν λοιπον το συμπέρασμα οτι
1ον για πολλά πράγματα φταίγανε οι άνθρωποι της εξουσίας.
αρα ??
πολεμάμε του ανθρώπους που έχουν εξουσία

2ον παίρνουμε εμείς την εξουσία για να το "κάνουμε" καλά
Α! τι χάλασε?
Ηεξουσία διαφθείρει !
ΟΙ σωτήρες μας που μας είπανε οτι θα το κάνουν καλύτερα, ειναι πολλές φορές χειρότεροι απο τους προηγούμενους
αρα??
πολεμάμε την εξουσία γιατι η εξουσία φταίει.?????
ΜΠΑΑΑΑ!!!

Οπα! το βρήκαμε !!
φταίνε οι ίδιοι οι άνθρωποι.
τι κάνουν οι άνθρωποι?
πιστεύουν
σε ενα αυριο που ΘΑ έρθει
σε ενα θεό
σε συστήματα πολιτικά
σε έναν ηγέτη
ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ??
γιατί θέλουν το έτοιμο το ξεκούραστο
ΚΑΙ το κλασικό
αν το φτιάξει άλλος τοτε αν δεν ειναι καλό θα εχω κάποιον να κατηγορώ
synexizetai

2009-06-20T08:18:00.001-07:00

ζουμε το αποτέλεσμα των αποφάσεών μας

Οξυρύγχειοι πάπυροι..

2009-05-22T07:46:00.001-07:00

απο εδω παρμενο

Οξυρύγχειοι πάπυροι..

2009-05-22T07:46:00.000-07:00

Οξυρύγχειοι πάπυροι...

Τα παρακάτω είναι αποσπάσματα αλληλογραφίας του Ρωμαίου συγκλητικού Μενένιου Άπιου , στον φίλο του Ατίλιο Νάβιο , ο οποίος τον διαδέχεται στην διακυβέρνηση της Αχαίας και τον συμβουλεύει για το πώς μπορεί να χειριστεί τους Έλληνες.
Οι πάπυροι βρέθηκαν στην τοποθεσία Οξύρρυγχος , εξ ου και το όνομα του τίτλου.

Πρόκειται για ένα έγγραφο που σκιαγραφεί άριστα την ψυχοσύνθεση και την προσωπικότητα των Ελλήνων παρόλη την όποια κατοχή είχαν υποστέι πλέον περί τα 700 χρόνια τότε απο τους Ρωμαίους. Αν μπούμε στην διαδικασία σύγκρισης με τους σημερινούς, ελάχιστα θα έχουν αλλάξει και κυρίως θα αφορούν τις συνθήκες και οχι τους Έλληνες αυτούς-καθαυτούς.

σ.σ. Καλό θα είναι να το τυπώσετε κάπου για να το διαβάσετε καθώς είναι αρκετά μεγάλο και με αρκετά νοήματα που θέλουν και λίγο προσοχή κατά την ανάγνωση τους.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΠΡΩΤΟ
… κερδίσαμε αγαπημένε Ατίλιε τον κόσμο με τις λεγεώνες μας , αλλα θα μπορέσουμε να τον κρατήσουμε μονάχα με την πολιτική τάξη που θα του προσφέρουμε. Διώξαμε τον πόλεμο στις παρυφές της γης . Από τον Περσικό κόλπο , ως την Μαυριτανία και από την γη των Αιθιόπων ως την Καληδονία , αδιατάρακτη βασιλεύει η ρωμαϊκή ειρήνη.
Δύσκολο φαίνεται να εξηγήσει κανείς , πως μια πόλη έφτασε να κυβερνά την οικουμένη. Μέσα στους λόγους όμως που θα αναφέρονταν για μια τέτοια εξήγηση θα έπρεπε πρώτος να ηταν ετούτος : Καταλάβαμε καθαρά και έγκαιρα πως υποτάσσοντας ξένους λαούς αναλαμβάνουμε μιαν ευθύνη για την ευημερία τους. Τούτη η συνείδηση της ευθύνης διακρίνει τους βαρβάρους κατακτητές από τους κοσμοκράτορες. Μονάχα ο Αλέξανδρος πριν από μας είχε την συνείδηση τούτης της ευθύνης. Ευτυχώς για την δόξα της Ρώμης , πέθανε νέος , γιατι αλλιώς θα ήτανε οι Έλληνες σήμερα οι άρχοντες του κόσμου. Αλίμονο στους λαούς όταν τις προσπάθειές τους τις ενσαρκώνουν μονάχα σε μεμονωμένα άτομα που περνούν και όχι σε ανθρώπινες κοινότητες , σε θεσμούς που αντέχουν στην ροή των πραγμάτων και σηκώνουν άνετα τον όγκο των πολύχρονων έργων. Έχουμε την σοφία να μην θέλουμε να είμαστε δυσβάσταχτοι εκμεταλλευτές των λαών που υποτάχτηκαν στην εξουσία μας.
… Αλλα δεν φτάνει να τους χαρίζουμε την ειρήνη και τάξη, γιατι αυτά είναι αρνητικά στοιχεία, είναι όροι, δεν αποτελούν την ουσία της ευδαιμονίας των ανθρώπων.
… θα έπρεπε και της φιλοσοφίας και της ποίησης τα δώρα να σκορπούσαμε στις χώρες που κυβερνούμε. Το μέγα όμως τούτο έργο είμαστε άξιοι να το κάνουμε μόνο στις δυτικές επαρχίες , γιατι εκεί που βρίσκεσαι εσύ , οι Έλληνες το επιτελούν ακόμη σήμερα καλύτερα από μας. Ας επαναλάβουμε και εμείς την δυσάρεστη ομολογία του Οράτιου Φλάκκου : Graecia capta , ferum victorem cepti , et artes intulit agresti Latio.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ
… Μάθε φίλτατέ μου Ατίλιε , πως όσοι θέλουν να είναι κοσμοκράτορες, πρέπει να έχουν νοοτροπία πατρικίων και όχι νοοτροπία ιππέων.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΤΡΙΤΟ
… Ο Έλληνας είναι πιο εγωιστής από εμάς και συνεπώς από όλα τα έθνη του κόσμου. Το άτομό του είναι «πάντων χρημάτων μέτρον» κατά το ρητό του Πρωταγόρα. Αδέσμευτο , αυθαίρετο και ατίθασο , αλλα και αληθινά ελεύθερο , ορθώνεται το «εγω» των Ελλήνων. Χάρις σε αυτό σκεφθήκανε πηγαία, πρώτοι αυτοί , οσα εμείς αναγκαζόμαστε σήμερα να σκεφθούμε σύμφωνα με την σκέψη τους. Χάρις σε αυτό βλέπουν με τα μάτια τους και όχι με τα μάτια εκείνων που είδαν πριν από αυτούς. Χάρις σε αυτό η σχέση τους με το σύμπαν , με τα πράγματα και τους ανθρώπους δεν μπαγιατεύει , αλλα είναι πάντα νέα , δροσερή και το κάθε τι , χάρις σε αυτό το «εγω» αντιχτυπάει σαν πρωτοφανέρωτο στην ψυχή τους.
Είναι όμως και του καλού και του κακού πηγή τούτο το χάρισμα.
Το ίδιο «εγω» που οικοδομεί τα ιδανικά πολιτικά συστήματα, αυτό διαλύει και τις πραγματικές πολιτείες των ανθρώπων.
Και ήρθανε καιροί όπου ο ελληνικός εγωισμός ξέχασε την τέχνη που οικοδομεί τους ιδανικούς κόσμους, αλλα δεν ξέχασε την τέχνη που γκρεμίζει τις πραγματικές πολιτείες.
Και εμείς τους συναντήσαμε , καλέ Ατίλιε, σε τέτοιους καιρούς και γι αυτό η κρίση μας γι αυτούς συμβαίνει να είναι τόσο αυστηρή που κάποτε καταντά άδικη.
Αλλα και πώς να μην είναι ; Η μοίρα μας έταξε νομοθέτες του κόσμου και το ελληνικό άτομο περιφρονεί τον νόμο. Δεν παραδέχεται άλλη κρίση δικαίου παρά την ατομική του , που δυστυχώς στηρίζεται σε ατομικά κριτήρια. Απορείς πως η πατρίδα των πιο μεγάλων νομοθετών , εχει τόση λίγη πίστη στον νόμο.
Και όμως από τέτοιες αντιθέσεις πλέκεται η ψυχή των ανθρώπων και η πορεία της ζωής των. Σπάνια οι έλληνες πείθονται «τοις κείνων ρήμασι».
Πείθονται μονο στα ρήματα τα δικά τους και η αλλάζουν τους νόμους κάθε λίγο ανάλογα με τα κέφια της στιγμής , η όταν δεν μπορούν να τους αλλάξουν , τους αντιμετωπίζουν σαν εχθρικές δυνάμεις και τότε μεταχειρίζονται εναντίον τους η τη βία η τον δόλο.
Α! πόσο την χαίρεται ο έλληνας την εύστροφη καταδολίευσή τους , τους σοφιστικούς διαλογισμούς που μεταβάλλουν τους νόμους σε ράκη!
Ο έλληνας εχει την πιο αδύνατη μνήμη από μας, έχει λιγότερη συνέχεια στον πολιτικό του βίο. Είναι ανυπόμονος και κάθε λίγο , μόλις δυσκολέψουν λίγο τα πράγματα, αποφασίζει ριζικές μεταρρυθμίσεις.
Θες να σαγηνεύσεις την εκκλησία του δήμου σε μια πόλη ελληνική ;
Πες τους : «Σας υπόσχομαι αλλαγή» Πες τους : «Θα θεσπίσω νέους νόμους»
Αυτό αρκεί. Με αυτό χορταίνει η ανυπομονησία τους , το αψίκορο πάθος του. Τι φαεινές συλλήψεις θα βρεις μέσα σε αυτά τα ελληνικά δημιουργήματα της ιδιοτροπίας της στιγμής! Εμείς δειλά-δειλά και μόνο με το χέρι του πραίτωρα τολμήσαμε , διολισθαίνοντας μέσα στους αιώνες να ξεφύγουμε από τους άκαμπτους κλοιούς της Δωδεκαδέλτου μας , και πάλι διατηρώντας όλους τους τύπους , όλα τα εξωτερικά περιβλήματα. Τούτη η υποκρισία των μορφών , όταν η ουσία αλλάζει , δείχνει πόση είναι η ταπεινοφροσύνη μας μπρος σε κάθε τι που είναι θεσμός και έθος και παράδοση, πόσο το παρελθόν και η συνέχειά του βαραίνουν στην πορεία μας και πόσο δίκαια αντέχουμε αιώνες εκεί που οι έλληνες εκάμφθησαν σε δεκαετηρίδες.
… Μεσα στους πιο πολλούς έλληνες , άμα σκάψεις λίγο , θα βρεις ένα ισχνό υπερόπτη Κοριολανό , έναν άσημο εκδικητικό Αλκιβιάδη , ένα εγω μεγαλύτερο από την πατρίδα. Όχι βέβαια σε όλους , αλλιώς δεν θα υπήρχαν σήμερα πια ελληνικές πόλεις. Αλλα όποιος διοικεί , σαν κι εσένα , έναν λαό, πρέπει να γνωρίζει τις άρχουσες ροπές , που δεν φτάνουν βέβαια ως την φανερή ακρότητα του ωραίου αθηναίου η του δικού μας Γάιου Μάρκου , αλλα τείνουν προς τα εκεί. Οι πολλοί , από χίλιους δυο λόγους, γιατι είναι πιο μικροί και πιο αδύνατοι, σταματούν μεσοδρομίς. Μα και μ’ αυτούς , το κακό γίνεται.
… Οι έλληνες λίγα πράγματα σέβονται και σπάνια όλοι τους τα ίδια. Και προς καλού και προς κακού στέκουν επάνω από τα πράγματα.
Για να κρίνουν αν ένας νόμος είναι δίκαιος , θα τον μετρήσουν με το μέτρο της προσωπικής τους περίπτωσης ακόμα κι όταν υπεύθυνα τον κρίνουν στην εκκλησία η στο δικαστήριο. Ο έλληνας ζητεί από τον νόμο δικαιοσύνη για την δική του προσωπική περίπτωση. Εάν τύχει και ο νόμος , δίκαιος στην ολότητά του και δεν ταιριάζει σε λίγες περιπτώσεις όπως η δική του , δεν μπορεί αυτό να το παραδεχτεί. Και εν τούτοις τετρακόσια χρόνια τώρα το διακήρυξε ο μεγάλος τους Πλάτων , πως τέτοια είναι η μοίρα και η φύση των νόμων , πως άλλο νόμος και άλλο δικαιοσύνη. Το διακήρυξε αυτό και ο Σταγειρίτης, χωρίζοντας το δίκαιο από το επιεικές. Δεν δέχεται να θυσιάσει την δική του περίπτωση , το δικό του εγώ σε έναν νόμο σκόπιμο και δίκαιο στην γενικότητά του.
Ετσι είναι πολλοί στις πόλεις που τώρα πρόκειται να διοικήσεις .
Ετσι διαφορετικοί , αν όχι από μας , όμως από τους πατέρες μας , που θεμελίωσαν το μεγαλείο της παλιάς , της αληθινής μας δημοκρατίας.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ
… Οσο περνούν οι αιώνες , τόσο εμείς και οι λαοί που κυβερνούμε γινόμαστε περισσότερο ατομιστές , ως που μια μέρα να μαραθούμε όλοι μαζί μέσα στην μόνωση των μικρών μας εαυτών. Νομίζω ότι οι έλληνες επάνω στους οποίους εσύ τώρα άρχεις είναι πρωτοπόροι σε αυτόν τον θανάσιμο κατήφορο.
Δεν σου έκανε κιόλας εντύπωση καλέ μου Νάβιε , η αδιαφορία του έλληνα για τον συμπολίτη του; Όχι πως δεν θα του δανείσει μια χύτρα να μαγειρέψει , όχι πως αν τύχει μια αρρώστια δεν θα τον γιατροπορέψει , όχι πως δεν του αρέσει να ανακατεύεται στις δουλειές του γείτονα , για να του δείξει μάλιστα την αξιοσύνη του και την υπεροχή του , βοηθά ο έλληνας περισσότερο από κάθε άλλον.
Βοηθά και τον ξένο πρόθυμα , με την ιδέα μάλιστα , που χάρις στους μεγάλους στωικούς , πάντα τον κατέχει , μιας πανανθρώπινης κοινωνίας. Του αρέσει να δίνει στον ασθενέστερο , στον αβοήθητο. Είναι κι αυτό ένας τρόπος υπεροχής…
Λέγοντας πως ο έλληνας αδιαφορεί για τον πλησίον του , κάτι άλλο θέλω να πω, αλλα μου πέφτει δύσκολο να σου το εξηγήσω. Θα αρχίσω με παραδείγματα, που αν προσέξεις , ανάλογα θα δεις και εσύ ο ίδιος πολλά με τα μάτια σου.
Ακόμη υπάρχουν ποιητές πολλοί και τεχνίτες στις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας. Πλησίασέ τους καθώς είναι χρέος σου και πες μου αν άκουσες κανέναν από αυτούς ποτέ να επαινεί τον ομότεχνό του. Δεν χάνει τον καιρό του σε επαίνους ο έλληνας. Δεν χαίρεται τον έπαινο. Χαίρεται όμως τον ψόγο και γι αυτόν πάντα βρίσκει καιρό. Για την κατανόηση , την αληθινή, αυτήν που βγαίνει από την συμπάθεια γι αυτό που κατανοείς , δεν θέλει τίποτε να θυσιάσει. Το κίνητρο της δικαιοσύνης δεν τον κινεί για να επαινέσει ότι αξίζει τον έπαινο.
Όχι πως δεν θα ήθελε να είναι δίκαιος , αλλα δεν αντιλαμβάνεται καν την αδικία που κάνει στον άλλο. Θαυμάζει ότι είναι ο δικός του κόσμος. Κάθε άλλον τον υποτιμά !
Όταν ένας πολίτης άξιος , δεν αναγνωρίζεται κατά την αξία του , λέει ο έλληνας: αφού δεν αναγνωρίζομαι εγώ ο αξιώτερός του , τι πειράζει αν και αυτός δεν αναγνωρίζεται; Ο εγωκεντρισμός αφαιρεί από τον έλληνα την δυνατότητα να είναι δίκαιος.
…Μόνον όταν δημιουργηθούν συμφέροντα που συμβαίνει να είναι κοινά σε πολλά άτομα μαζί , βλέπεις την συναδέλφωση και την αλληλεγγύη.
Στον κάθε έλληνα τα ιδανικά είναι ατομικά. Γι αυτό οι πολιτικές των φατρίες είναι φατρίες συμφερόντων, και το ιδανικό του κάθε ηγέτη είναι ο εαυτός του.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΠΕΜΠΤΟ
…Νάβιε , ο Κάτων από καιρό έχει πεθάνει και πέθανε μαζί του και η παλιά μας δημοκρατία. Τώρα βαδίζουμε κι εμείς τον δρόμο των ελλήνων ως που και οι δικοί μας εγωισμοί κάθε μέρα ωμότεροι και βιαιότεροι να σκεπάσουν με την πλημμυρίδα τους την Σύγκλητο και την αγορά και ολόκληρη την αθάνατη πόλη.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΕΚΤΟ
Εδώ και δυο εβδομάδες σου έγραφα για το φυγόκεντρο εγωισμό των ελλήνων. Δεν θυμάμαι όμως αν σου έγραψα το χειρότερο.
Κινημένος από την ίδια εγωπάθεια , την ρίζα αυτή του κάθε ελληνικού κακού (ας βοηθήσουν οι θεοί να μην γίνει και των δικών μας δεινών η μολυσμένη πηγή) , ο έλληνας δεν συγχωράει στον συμπολίτη του καμία προκοπή. Όποιον τον ξεπεράσει , ο έλληνας τον φθονεί με πάθος και αν είναι στο χέρι του να τον γκρεμίσει από εκεί που ανέβηκε θα το κάνει.
Μα το πιο σπουδαίο , για να καταλάβεις τον έλληνα , είναι να σπουδάσεις τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνει τον φθόνο του, τον τρόπο που εφηύρε για να γκρεμίζει καλύτερα. Είναι ένας τρόπος πιο κομψός από το δικό μας γέννημα σοφιστικής ευστροφίας και διανοητικής δεξιοτεχνίας. Δεν του αρέσει η χοντροκομμένη δολοφονία στους διαδρόμους του παλατιού , αλλα η λεπτοκαμωμένη συκοφαντία, ένα είδος αναίμακτου , ηθικού φόνου, ενός φόνου διακριτικότερου και εντελέστερου, που αφήνει του δολοφονημένου την σάρκα σχεδόν ανέπαφη , να περιφέρει την ατίμωση και την γύμνια της στους δρόμους και στις πλατείες.
Γιατι και την συκοφαντία, αγαπητέ μου, την έχουν αναγάγει σε τέχνη οι θαυμάσιοι, οι φιλότεχνοι έλληνες , οι πρώτοι δημιουργοί του καλού και του κακού λόγου.
Το να επινοήσεις ένα ψέμα για κάποιον και να το διαλαλήσεις , αυτό είναι κοινότυπο και άτεχνο. Σε πιάνει ο άλλος από το αυτί και σε αποδείχνει εύκολα συκοφάντη και σε εξευτελίζει.
Η τέχνη είναι να συκοφαντείς χωρίς να ενσωματώνεις πουθενά ολόκληρη την συκοφαντία, μονο να την αφήνεις να την συνάγουν οι άλλοι από τα συμφραζόμενα και έτσι ασυνείδητα να υποβάλλεται σε όποιον την ακούει.
Η τέχνη είναι να βρίσκεις τον διφορούμενο λόγο , που άμα σε ρωτήσουν γιατι τον είπες , να μπορείς να πεις πως τον είπες με την καλή σημασία, και πάλι εκείνος που τον ακούει να αισθάνεται πως πρέπει να τον εννοήσει με την κακή του σημασία.
…. Αυτό είναι το αγχέμαχο όπλο με το οποίο πολεμάει ο έλληνας τον έλληνα , ο ηγέτης τον ηγέτη , ο φιλόσοφος τον φιλόσοφο , ο ποιητής τον ποιητή αλλα και ο ανάξιος τον άξιο , ο ουσιαστικά αδύνατος τον ουσιαστικά δυνατό.
Íá και ξένος , θα δοκιμάσεις την αιχμή τούτου του όπλου κι εσύ όπως την δοκίμασα κι εγώ.
Θα απορήσεις σε τι κοινωνική περιωπή βάζουν οι έλληνες τους δεξιοτέχνες της συκοφαντίας , πως τους φοβούνται οι πολλοί και αγαθοί , και πως τους υπολήπτονται οι χρησμοθήρες και πως γλυκομίλητα τους χαιρετούν όταν τους συναντούν στις στοές και στην αγορά.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΕΒΔΟΜΟ
…Το ανυπότακτο σε κάθε πειθαρχία , η περιφρόνηση των άλλων και ο φθόνος , η αρρωστημένη διόγκωση της ατομικότητας σπρώχνουν σχεδόν τον Έλληνα να θεωρεί τον εαυτό του πρώτο ανάμεσα στους άλλους. Αδιαφορώντας για όλους και για όλα , παραβλέποντας ότι γίνηκε πριν και ότι γίνεται γύρω του , αρχίζει κάθε φορά από την αρχή και δεν αμφιβάλλει πως πορεύεται πρώτος τον δρόμο το σωστό.
Ταλαιπωρεί από αιώνες την ελληνική ζωή η υπέρμετρη εμπιστοσύνη του έλληνα στην προσωπική του γνώμη και στις προσωπικές του δυνατότητες. Παρά να υποβάλει τη σκέψη του στην βάσανο μιας ομαδικής συζήτησης , προτιμάει να ριψοκινδυνεύει με μόνες τις προσωπικές του δυνάμεις. Πρόσεξε τις συσκέψεις των ηγετών των πολιτικών μερίδων τους με τους δήθεν φίλους των και θα δεις ότι οι περισσότερες είναι προσχήματα. Ο ηγέτης λεει την γνώμη του , βελτιώνει την διατύπωσή της με τις πολλές επαναλήψεις , χωρίς ούτε να περιμένει , ούτε να θέλει καμία αντιγνωμία. Και οι φίλοι του το ξέρουν καλά αυτό και συχνάζουν σε αυτές τις συσκέψεις η για να μάθουν τα νέα της ημέρας η για να βρουν ευκαιρία να κολακέψουν τον ηγέτη. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο έλληνας πολιτικός ανακυκλώνεται μόνος του μέσα στις δικές του σκέψεις , γιατι πιστεύει πως αυτές αρκούν για το έργο του , η το χειρότερο γιατι η χρησιμοποίηση και των άλλων στην εκτέλεσή του , θα περιόριζε την κυριότητά του επάνω στο έργο , θα το έκανε περισσότερο τέλειο , αλλα λιγότερο δικό του , και εκείνο που προέχει για τον έλληνα δεν είναι το πρώτο , αλλα το δεύτερο.
Ετσι σε πρώτη μοίρα έρχεται η τιμή του και σε δεύτερη η αξία του έργου. Αυτή είναι η αδυναμία του πολιτικού ήθους που θα παρατηρήσεις στους έλληνες δημόσιους άνδρες , που κατά τα άλλα είναι και πιο υψηλόφρονες και πιο αδέκαστοι και σχεδόν πιο φτωχοί από τους σύγχρονους δικούς μας. Οι παλιοί όμως ρωμαίοι , αυτοί κατείχαν την αρετή της μετριοφροσύνης που απουσιάζει και απουσίασε πάντα από την ελληνική πολιτική ζωή και γι’ αυτό τότε κατορθώσανε , αν και σε τόσα καθυστερημένοι , να πάρουν την κοσμοκρατορία από τα χέρια των ελλήνων. Γιατί βλέπεις , τούτη η μοιραία για την τύχη των ελλήνων εγωπάθεια φέρνει και ένα άλλο χειρότερο δεινό : Όπου βασιλεύει , τα έργα σχεδιάζονται πάντα μέσα στα στενά όρια της ατομικότητας, σύντομα και βιαστικά, για να συντελεστούν όλα , πριν το πρόσωπο εκλείψει. Η πολιτική όμως που θεμελιώνει τις μεγάλες πολιτείες Δε σηκώνει ούτε βιασύνη , ούτε συντομία. Σχεδιάζεται σε έκταση αιώνων. Δεν προσδένεται σε άτομα, αλλα σε ομάδες προσώπων , σε διαδοχικές γενιές. Στην εκτύλιξή της εξαφανίζεται το εφήμερο άτομο και παίρνουν την πρώτη θέση , διαρκέστερες υποστάσεις , λαοί , οικογένειες ,πολιτικές μερίδες , η κοινωνικές τάξεις. Τα εδραία πολιτικά έργα μεσα στην ιστορία είναι υπέρ προσωπικά . Και δυστυχώς , οι έλληνες μονο σε προσωπικά έργα επιδίδονται με ζήλο. Γι αυτό η δεν φτάνουν ως την τελείωση ενός άξιου πολιτικού έργου , η όταν φτάσουν , φέρνει μέσα του το έργο του το ίδιο το σπέρμα της φθοράς.
Και αυτό είναι δίκαιο. Γιατί σκοπός των ελλήνων είναι η πρόσκαιρη λάμψη του πρόσκαιρου ατόμου , όχι η μόνιμη απρόσωπη ευόδωση του ιδίου του έργου. Έπρεπε εξαιρετικά ευνοϊκές περιστάσεις να συντρέξουν με την μεγαλοφυία του Αλέξανδρου του Μακεδόνα για να αποκτήσουν για λίγα χρόνια οι έλληνες μια κυρίαρχη πολιτική θέση στην οικουμένη. Αλλα και εκεί το έργο , στηριγμένο σε ένα πρόσωπο , όχι σε μιαν κοινότητα ανθρώπων , ούτε σε μία πολύχρονη παράδοση , μόλις εξαφανίστηκε ο δημιουργός του , διαλύθηκε μέσα σε χέρια των ιδίων εκείνων ανθρώπων που όταν ο Αλέξανδρος ζούσε , στάθηκαν οι απαραίτητοι συντελεστές του. Αλλα το έργο , βλέπεις , δεν ήταν δικό τους. Δεν τους είχε κάνει ο αυταρχικός ηγέτης κοινωνούς στην τιμή του έργου , αλλα θήτες του γιγάντιου εγωισμού του.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΟΓΔΟΟ
Ποτέ , μα ποτέ δεν θέλησα να σου πω ότι λείπει η πολιτική σκέψη από την Ελλάδα. Απεναντίας πιστεύω πως αφθονεί, περισσότερο μάλιστα απ’ όσο φαντάζεται όποιος βλέπει τα πράγματα από έξω. Μόνο που δεν μας είναι αισθητή η παρουσία της , γιατι οι άνδρες που την κατέχουν φθείρονται ο ένας από τον άλλον σε μιαν αδιάκοπη πεισματική και το πιο συχνά , μάταιη σύγκρουση. Εάν λείπει κάτι των ελλήνων πολιτικών, δεν είναι ούτε η δύναμη της σκέψης , ούτε η αγωνιστική διάθεση. Στο χαρακτήρα , στο ήθος φωλιάζει η αρρώστια. Φωλιάζει στην άρνησή τους να δεχθούν να εξαφανίσουν το άτομό τους για την ευόδωση ενός ομαδικού έργου. Δεν κρίνουν ποτέ με δικαιοσύνη το συναγωνιστή τους και γι αυτό δεν υποτάσσονται ποτέ στην υπεροχή του. Δεν έχουν την υπομονή μέσα στον κύκλο των ισοτίμων , να περιμένουν με την τάξη του κλήρου η της ηλικίας την σειρά τους. Ετσι διασπαθίζοντας την δύναμη του και τις αρετές του κατάντησε ο λαός με την υψηλότερη και πλουσιότερη στην θεωρία πολιτική σκέψη, να μείνει τόσο πίσω από μας στις πρακτικές πολιτικές του επιδόσεις.
… τα δεινά , όσα υποφέρανε ως τα σήμερα οι έλληνες , μα θαρρώ και όσα θα υποφέρουν στο μέλλον , μια έχουν κύρια και πρώτη πηγή, την φιλοπρωτία , την νόμιμη θυγατέρα του τρομερού των εγωισμού.
Μου γράφεις πως αυτό συμβαίνει και αλλού και προ παντός σε μας. Η διαφορά καλέ μου φίλε , έγκειται στο μέτρο και στην ένταση της φιλοπρωτίας . Βέβαια και εμείς σήμερα δεν υστερούμε . Αλλα την εποχή που θεμελιώνονταν το μεγαλείο της Ρώμης δεν είχαν υπερβεί οι δικοί μας το πρεπούμενο μέτρο. Υποτάσσονταν στον κοινό νόμο και στους γενικούς σκοπούς της πολιτείας , ενώ οι έλληνες το ξεπέρασαν πριν προφτάσουν να στεριώσουν την δύναμή τους στην οικουμένη. Όσο όμως αυστηρότερος και αν θέλω να είμαι , καθώς είναι χρέος μου, για μας τους ρωμαίους , δεν ξέρω αν μεταξύ των ρωμαίων , και σήμερα ακόμα , υπάρχουν τόσο φανατικοί και αδίστακτοι στο κυνήγημα των τιμών , όσοι υπήρξανε μεταξύ των ελλήνων στους ενδοξότερους τους αιώνες.
Μήπως υπερβάλω καλέ μου φίλε ; Μήπως βλέπω το θαυμαστό γένος των ελλήνων με τα μάτια της γεροντικής κακίας ; μα είναι χρόνια τώρα που με το λυχνάρι και με του ήλιου το φως διαβάζω Αριστοφάνη , Δημοσθένη , Ευριπίδη , Θεόφραστο , Επίκουρο , Ζήνωνα , Χρύσιππο και όλο και βεβαιώνομαι περισσότερο πως δεν είμαι μόνος στον τρόπο που τους κρίνω. Όχι φίλε μου , Δε βλέπω πως είμαι άδικος όταν λέγω πως πρόθεσή τους συνήθως δεν είναι να ξεπεράσουν σε αξιότητα η και σε καλή φήμη τον αντίπαλό τους , αλλα να τον κατεβάσουν στα μάτια του κόσμου κάτω από την δική τους θέση , όποια κι αν είναι. Την αρχαία «ύβριν» των την κατεβάσανε στο χαμηλότερο επίπεδο. Κάποτε με τούτη την ισοπέδωση προς τα κάτω νομίζουν ότι επαναφέρουν το πολίτευμά τους στην ορθή του βάση. Μάταια ξεχώρισε ο μεγάλος Σταγειρίτης την «δημοκρατία» (Σ.Μ. οχλοκρατία) από την «πολιτεία» (Σ.Μ. ορθή δημοκρατία). Η θέλησή τους για ισότητα , άμα την αναλύσεις , θα δεις ότι δεν απορρέει από την αγάπη της δικαιοσύνης , αλλα από τον φθόνο της υπέρτερης αξίας. «Μια που εγώ , λεει ο έλληνας, δεν είμαι άξιος να ανέβω ψηλότερα από σένα , τότε τουλάχιστον και εσύ να μην ανεβείς από μένα ψηλότερα. Συμβιβάζομαι με την ισότητα».
Συμβιβάζεται με την ισότητα ο έλληνας , γιατι τι άλλο είναι παρά συμβιβασμός να πιστεύεις ανομολόγητα πως αξίζεις την πρώτη θέση και να δέχεσαι μία ίση με των άλλων ! Μέσα του λοιπόν δεν αδικεί τόσο ο έλληνας , όσο πλανάται. Γεννήθηκε με την ψευδαίσθηση της υπεροχής . Και ύστερα θα συναντήσεις και μεταξύ των ελλήνων την άλλη ψευδαίσθηση που τους κάνει να υπερτιμούνε την μία αρετή που έχουν και να υποτιμούν τις άλλες που τους λείπουν.
Είδα δειλούς που φαντάζονταν πως μπορούν να ξεπεράσουν όλους μονάχα με την εξυπνάδα τους και ανδρείους που πίστευαν πως φτάνει για να ξεπεράσουν όλους η ανδρεία τους. Είδα έξυπνους που φαντάζονταν ότι δεν χρειάζεται να γίνουν πρώτοι , ούτε η επιστήμη , ούτε η αρετή. Είδα κάτι σοφούς που θελαν να σταθούν επάνω από τους έξυπνους και από τους ανδρείους με μόνη την επιστήμη και την σοφία. Πόσο αλήθεια άμαθοι της ζωής μπορεί να είναι αυτοί οι αφεντάδες της γνώσης! Τι κακό μας έκανε αυτός ο Πλάτωνας ! Πόσους δολοπλόκους πήρε στο λαιμό του που νομίσανε πως είναι «άνδρες βασιλικοί» !
Μα είδα τέλος , αγαπητέ μου Νάβιε , και κάτι ενάρετους , που δεν το χώνευαν να μην είναι πρώτοι στην πολιτεία , αφού ηταν πρώτοι στην αρετή. Και βέβαια δεν στασίαζαν όπως οι βάναυσοι και οι κακοί , αλλά αποσύρονταν σιωπηλοί και απογοητευμένοι στους αγρούς των , αφήνοντας τον δήμο στα χέρια των δημαγωγών και των συκοφαντών , η δηλητηριάζανε την ίδια τους την αρετή και τους ωραίους της λόγους με την πίκρα της αποτυχίας των , σαν οι ηγεσίες των πολιτειών να μην ήταν μοιραία υποταγμένες στις ιδιοτροπίες της τύχης και του χρόνου και σε λογής άλλους συνδυασμούς δυνάμεων που συνεχώς τις απομακρύνουν από την ιδεατή τους μορφή και τις παραδίνουν στα χέρια των ανάξιων η των μέτριων.
Τέτοια είναι τα πάθη και οι αδυναμίες που φθείρουν τους ηγέτες των ελληνικών πόλεων.
Όσο για τους οπαδούς των ηγετών αυτών , έχουν και αυτοί την ιδιοτυπία τους στον μακάριο εκείνο τόπο. Είναι οπαδοί, πραγματικοί οπαδοί , μόνο όσοι έχασαν οριστικά την ελπίδα να γίνουν και αυτοί ηγέτες. Ετσι θα παρατηρήσεις ότι πιστοί οπαδοί είναι μόνο οι γεροντότεροι από τον ηγέτη τους. Ελάχιστοι είναι οι οπαδοί από πίστη ιδεολογική η από πίστη στον ηγέτη. Οι πολλοί είναι πειθαναγκασμένοι από τα πράγματα , γιατι ατύχησαν , γιατι βαρέθηκαν η λιγοψύχησαν. Γι αυτό είναι και όλοι προσωρινοί , άπιστοι , ενεδρεύοντες οπαδοί , ώσπου να περάσει η κακιά ώρα. Μα και αυτοί που μένουν και όσο μένουν οπαδοί , προσπαθούν συνεχώς να αναποδογυρίσουν την τάξη της ηγεσίας και να διευθύνουν αυτοί από το παρασκήνιο τον ηγέτη.
Γι αυτό και βλέπεις τόσο συχνά να είναι περιζήτητοι οι μέτριοι ηγέτες που προσφέρονται ευκολότερα στην παρασκηνιακή ηγεσία των οπαδών τους. Σε πολλές περιπτώσεις δεν έχει σημασία να ξέρεις ποιος είναι ο ονομαστικός ηγέτης μιας πολιτικής μερίδας αλλά ποιοι εκ του αφανούς τον διευθύνουν. Βλέπεις είναι μερικοί άνθρωποι που δεν είναι προικισμένοι με τα χαρίσματα με τα οποία αποκτάς τα φαινόμενα της ηγεσίας αλλά μονο με εκείνα που χρειάζονται για την ουσία της , για την άσκηση της εξουσίας . Είναι αναγκασμένοι λοιπόν οι τέτοιοι να περιοριστούν στον ρόλο του υποβολέα και να αφήσουν τους άλλους που κατέχουν τα φαινόμενα να χαριεντίζονται επάνω στην σκηνή.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΕΝΑΤΟ
…Και ύστερα ,μήπως δεν βλέπω και την άλλη όψη του πράγματος ;Ας παραπονιόμαστε για την ελληνική εγωπάθεια εμείς που διαρκώς επάνω της σκοντάφτουμε , γιατι έχουμε να κάνουμε με την ελληνική πόλη και τους πολιτικούς της. Εχει και την εξαίσια πλευρά της η υπερτροφία αυτή της προσωπικότητας , που στις κακές της όψεις την ονομάζουμε εγωπάθεια. Εχει την πλευρά την δημιουργική , στην φιλοσοφία , στην ποίηση , στις τέχνες , στις επιστήμες , ακόμη και στο εμπόριο και στον πόλεμο. Από αυτήν αναβλύζει όλη η δόξα των ελλήνων , η μόνη δόξα στην ιστορία που μπορεί να σταθεί πλάι στην δική μας.
Φοβάμαι μονάχα , γιατι , και ας μην το βλέπεις εσύ , κατά βάθος με γοητεύουν και εμένα οι έλληνες , που είναι και θα είναι πάντα οι δάσκαλοί μου. Φοβάμαι πως φτάσαμε στον καιρό , που η φωτεινή πλευρά της προσωπικότητάς των πηγαίνει όλο μικραίνοντας και αντίθετα η σκοτεινή όλο και αυξάνει , και δεν ξέρω , δεν μπορώ να ξέρω αν ετούτος ο κατήφορος μπορεί ποτέ πια να σταματήσει.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΔΕΚΑΤΟ
… Δεν σου κρύβω πως με πείραξε ο λόγος σου , πως δείχνομαι τάχα κακός και άδικος με τους έλληνες.
Ας αρχίσω λοιπόν σήμερα το γράμμα μου με έναν έπαινο γι αυτούς, για να ξεπλύνω έτσι κάπως την μομφή σου.
Ο εγωισμός δεν κάνει τους έλληνες μόνο κακούς πολίτες στην αγορά, τους κάνει και καλούς στρατιώτες σον πόλεμο. Εχουν αιώνων τρόπαια που μέσα στην μνήμη τους γίνονται σαν νόμοι άγραφοι και επιβάλλουν την περιφρόνηση της κακουχίας και του κινδύνου. Μη συγχέεις την διάλυση της στρατιωτικής δύναμης , που εχει αφορμή τις εμφύλιες έριδες , με την ατομική γενναιότητα καθώς και την πολεμική δεξιοτεχνία των ελλήνων .
Μα δεν είναι μόνο στον πόλεμο ο έλληνας γενναίος και άξιος μαχητής , αλλά και στην ειρήνη. Ακριβώς γιατι η γενναιότητά του δεν είναι συλλογική , σαν των περισσοτέρων λαών , αλλά ατομική , γι αυτό δεν φοβάται , και εκεί που βρίσκεται μόνος του , να ριψοκινδυνεύσει, στην ξενιτιά , στο παράτολμο ταξίδι , στην εξερεύνηση του αγνώστου. Γι αυτό και τόλμησε τέτοια που εμείς δεν θα τολμούσαμε ποτέ και θεμελίωσε για αιώνες αποικίες , έξω από τις στήλες του Ηρακλέους και πέρα στα χιόνια της Σκυθίας . Και στον καιρό μας ακόμη , έλληνες δεν είναι εκείνοι που τόλμησαν να διασχίσουν άγνωστες θάλασσες για να φτάσουν στην χώρα των Ινδών και στις έμπειρες χώρες πιο κάτω από την γη των Αιθιόπων;
Αναρωτιέσαι κάποτε γιατί τα τολμάει αυτά τα παράτολμα ο έλληνας; Επειδή είναι γενναίος ο έλληνας , είναι και παίκτης. Παίζει την περιουσία του , την ζωή του και κάποτε την τιμή του.
Γεννήθηκε για να σκέπτεται μόνος , για να δρα μόνος , για να μάχεται μόνος και γι αυτό δεν φοβάται την μοναξιά.
Εμείς αντίθετα είμαστε από τα χρόνια τα παλιά μια υπέροχα οργανωμένη αγέλη.
Σκεπτόμαστε μαζί , δρούμε μαζί , μαχόμαστε μαζί και μοιραζόμαστε μαζί την τιμή , τα λάφυρα , την δόξα.
Οι έλληνες Δε δέχονται , όσο αφήνεται η φύση τους ελεύθερη , να μοιραστούν τίποτε με κανέναν.
Το εθνικό τους τραγούδι, αρχίζει με έναν καυγά , γιατι θελήσανε να κάνουν μοιρασιά ανάμεσα σε άντρες που μοιρασιά δεν δέχονται (Σ.Μ. αναφέρεται στην Ιλιάδα).
Και μια που πήρα τον δρόμο των επαίνων , άκουσε και αυτόν , που δεν είναι και ο μικρότερος.
Οι αυστηρές κρίσεις που τώρα βδομάδες σου γράφω , θαρρείς πως είναι μόνο δικές μου;
Τις πιο πολλές τις διδάχτηκα από έναν έλληνα , από τον Επίκτητο.
Νέος τον άκουσα να εξηγεί το μέγα δράμα του γένους του.
Ήσυχα , καθαρά , με την ακριβολογία και την χάρη που σφράγιζε τον λόγο του , μας ετοίμαζε για έναν κόσμο που είχε πια περάσει, για μίαν Ατλαντίδα που είχε κατακαλύψει ο Ωκεανός.
Κάποτε κάνοντας την απολογία της πατρίδας του , μας έλεγε : «Δεν είναι τόσο δίκαια τα ανθρώπινα, ώστε μόνο αμαρτήματα να είναι οι αιτίες των τιμωριών. Η Τύχη , η τυφλή θεά , η τελευταία στην οποία θα πάψω να πιστεύω , πρόδωσε συχνά τους έλληνες στον δρόμο τους. Αλλα και αυτοί , πρόσθετε , την συντρέξανε με τον δικό τους τρόπο».
Μην νομίσεις όμως πως μόνο ένας Επίκτητος κατέχει την αρετή του «γνώθι σαυτόν» . Σε κάθε κόχη , απάγκια της αγοράς κάθε πόλης , σε κάθε πλάτανο από κάτω της ευλογημένης ελληνικής γης , θα βρεις και έναν έλληνα , αδυσώπητο κριτή του εαυτού του. Και εύκολα θα σου ξανοιχτεί και ας είσαι ξένος. Αρκεί εσύ να μην αρχίσεις να κακολογείς τίποτε το ελληνικό, γιατι τότε ξυπνάει μέσα του μια άλλη αρετή , η περηφάνια.
Ναι , ναι , σε βλέπω να γελάς , Ατίλιε Νάβιε , αυτούς τους ταπεινούς κόλακες που σέρνονται στους προθαλάμους μας, γελάς που τους ονομάζω περήφανους. Και όμως θα αστοχήσεις στο έργο σου αν αγνοήσεις αυτήν την αλήθεια. Πρόσεξε την υπεροψία και την φιλοτιμία των ελλήνων. Μην πλανάσαι !
‘Εχουν την ευαισθησία των ξεπεσμένων ευγενών. Είναι γκρεμισμένοι κοσμοκράτορες , ποτέ όμως τόσο χαμηλά πεσμένοι ώστε να ξεχάσουν τι ήτανε !
Η πολυσύνθετη ψυχή τους χωράει λογής αντιφάσεις και έρχονται ώρες που για πολλούς είναι δίκαιος ο ειρωνικός λόγος του Ιουβενάλιου “Graeculus esuriens, in coelum jusseris , ibit” (τον λιμασμένο γραικύλο , κι αν στον ουρανό τον προστάξεις να πάει , θα πάει) . Άλλοι όμως είναι τούτοι οι γραικύλοι και άλλοι οι έλληνες. Και το πιο περίεργο , οι ίδιοι τούτοι σε άλλες ώρες είναι γραικύλοι (graeculus) και σε άλλες έλληνες (graeci) .
Δεν πρέπει ποτέ να δώσεις την εντύπωση στον έλληνα ότι του αφαίρεσες την ελευθερία του. ‘Άφησε τον , όσο μπορείς , να ταράζεται, να θορυβεί , και να ικανοποιεί την πολιτική του μανία , μέσα στην σφαίρα που δεν κινδυνεύουν τα συμφέροντα της αυτοκρατορίας. Εσύ πρέπει να έχεις την τέχνη να επεμβαίνεις μόνο την τελευταία στιγμή, όταν δεν μπορείς να βάλεις τους έλληνες να αποτρέψουν το δυσάρεστο. Πάντοτε βρίσκονται οι διαφωνούντες μεταξύ των ελλήνων, που θα είναι πρόθυμοι να σε βοηθήσουν , είτε θεληματικά, είτε , συνηθέστερα , άθελά τους. Υποβοηθώντας το τυφλό παιγνίδι των φατριών από το παρασκήνιο , χωρίς να προσβάλλεις την περηφάνιά τους , μπορεί να οδηγήσεις τις ελληνικές πόλεις προς το καλό πολύ ευκολότερα παρά με τις σοφότερες διαταγές που θα εξέδιδες, αν ήσουνα ανθύπατος στην Ισπανία η στην Ιλλυρία.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΕΝΔΕΚΑΤΟ
Όμως αν θέλεις στην Ελλάδα πραγματικά να επιβάλεις μία απόφασή σου, όσο σωστή και αν είναι , κοίταξε να μην φανεί η πρόθεσή σου.
Πρέπει να θυσιάσεις την τιμή μίας απόφασης για να την επιβάλεις μεταξύ των ελλήνων. Κάλεσε ιδιαιτέρως έναν-έναν τους αρχηγούς των μερίδων , δώσε στον καθένα την ευκαιρία μίας επίπλαστης πρωτοβουλίας. Φυσικά , αν δυστροπούν , να τους τρομάξεις , αλλα και αυτό υπό εχεμύθεια , χωρίς να αναγκάσεις την φιλοτιμία τους να πάρει τα όπλα. Δώσε τους κάποια περιθώρια έντιμης υποχώρησης και όταν ακόμη στην πραγματικότητα διατάσεις , μην τους πεις ότι διατάσεις. Πες τους ότι δεν διατάσεις , αλλά ότι αν δεν γίνει τούτο κι εκείνο, τότε οι ρωμαϊκές λεγεώνες θα αναγκαστούν να μετασταθμεύσουν για λόγους ασφαλείας σε άλλη επαρχία και τότε μπορεί τίποτε Γέτες η Κέλτες η Δακοί να στείλουν τα στίφη τους να δηώσουν την χώρα και ας αναμετρήσουν οι ίδιοι τις συνέπειες και ας αποφασίσουν.
… Όλα αυτά δεν σου τα λεω για να σε κάνω να περιφρονείς τους έλληνες. Απεναντίας σου τα λεω για να τους καταλάβεις και να τους προσέξεις. Ακόμη και σήμερα διατηρούν τα ίχνη μερικών αρετών που μοιάζουν με την χόβολη μίας μεγάλης πυρράς.
Μελετητές της ψυχής των ατόμων και του όχλου , θα τους δεις να εκτελούν μερικούς θαυμάσιους ελιγμούς , να χαράζουν πολιτικά σχέδια περίλαμπρα , με μια ευκινησία στην σκέψη και μια γοργότητα στις αντιδράσεις που εμείς εδώ ποτέ δεν φτάσαμε. Μόνο που ύστερα θα μελαγχολήσεις βλέποντας πως είναι πια ασήμαντοι οι σκοποί για τους οποίους ξοδεύονται αυτά τα εξαίσια χαρίσματα.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΔΩΔΕΚΑΤΟ
Πρόσεξε αυτούς τους παλικαράδες της πολιτικής , που δεν καταλαβαίνουν ότι είναι γελοίο να έχεις το ύφος του δυνατού και του τρανού , όταν από καιρό έχεις πάψει να είσαι.
Καθώς τρέφονται από την οπτασία των περασμένων τους μεγαλείων και δεν μπορούν να συμμορφωθούν με τις σημερινές τους διαστάσεις, πολύ θα σε ταλαιπωρήσουν με την αξίωσή τους να μην επεμβαίνεις στα πράγματα της πόλης τους.

Εδώ τελειώνουν οι Οξυρρύγχειοι πάπυροι (σε μετάφραση Κωνσταντίνου Τσάτσου).

Αναρτήθηκε από Αλέξανδρος Νίκλαν

2009-05-16T07:12:00.001-07:00

Ενα παραμύθι για μικρούς και μεγάλους...

Ένα παραμύθι για μικρούς και μεγάλους...

'Μια φορά κι έναν καιρό, υπήρχε ένα νησί στο οποίο ζούσαν όλα
τα συναισθήματα.
Εκεί, ανάμεσα στα υπόλοιπα, ζούσαν και η Ευτυχία, η Λύπη, η Γνώση, η Αγάπη.......
Μια μέρα έμαθαν ότι το νησί τους θα βούλιαζε και έτσι όλοι επισκεύασαν τις βάρκες τους και άρχισαν να φεύγουν.
Η Αγάπη ήταν η μόνη που έμεινε πίσω. Ήθελε να αντέξει μέχρι την
τελευταία στιγμή.
Όταν το νησί άρχισε να βυθίζεται, η Αγάπη άρχισε να ζητάει βοήθεια.
Βλέπει τον Πλούτο που περνούσε με μια λαμπερή θαλαμηγό.
Η Αγάπη τον ρωτάει:
- 'Πλούτε, μπορείς να με πάρεις μαζί σου;'
-'Όχι, δεν μπορώ' απάντησε ο Πλούτος. 'Έχω ασήμι και χρυσάφι στο
σκάφος μου και δεν υπάρχει χώρος για σένα'.
Η Αγάπη τότε αποφάσισε να ζητήσει βοήθεια από την Αλαζονεία που επίσης περνούσε από μπροστά της σε ένα πανέμορφο σκάφος.
-'Σε παρακαλώ, βοήθησέ με' είπε η Αγάπη.
-'Δεν μπορώ να σε βοηθήσω, Αγάπη.. Είσαι μούσκεμα και θα μου χαλάσεις το όμορφο σκάφος μου' της απάντησε η Αλαζονεία.

H Λύπη ήταν πιο πέρα και έτσι η Αγάπη αποφάσισε να ζητήσει από
αυτή βοήθεια.
-'Λύπη, άφησέ με να έρθω μαζί σου'.
-'Ω Αγάπη, είμαι τόσο λυπημένη που θέλω να μείνω μόνη μου' είπε η
Λύπη.
Η Ευτυχία πέρασε μπροστά από την Αγάπη αλλά και αυτή δεν της έδωσε σημασία. Ήταν τόσο ευτυχισμένη, που ούτε καν άκουσε την Αγάπη να ζητά βοήθεια.
Ξαφνικά ακούστηκε μια φωνή:
-'Αγάπη, έλα προς τα εδώ! Θα σε πάρω εγώ μαζί μου!'
Ήταν ένας πολύ ηλικιωμένος κύριος που η Αγάπη δεν γνώριζε, αλλά ήταν γεμάτη από τέτοια ευγνωμοσύνη, που ξέχασε να ρωτήσει το όνομά του.
Όταν έφτασαν στη στεριά, ο κύριος έφυγε και πήγε στο δρόμο του..
Η Αγάπη, γνωρίζοντας πόσα χρωστούσε στον κύριο που τη βοήθησε,
ρώτησε τη Γνώση:
-'Γνώση, ποιος με βοήθησε';
-'Ο Χρόνος' της απάντησε η Γνώση.
-'Ο Χρόνος;' ρώτησε η Αγάπη. 'Γιατί με βοήθησε ο Χρόνος;'
Τότε η Γνώση χαμογέλασε και με βαθιά σοφία της είπε:
'Μόνο ο Χρόνος μπορεί να καταλάβει πόσο μεγάλη σημασία έχει η
Αγάπη'.

Μάνος Χατζιδάκις - 'Το Νησί'

απο "νοστιμον ημαρ"

2009-05-14T11:32:00.000-07:00

Κάποτε με ρώτησε η μητέρα μου, διηγείται κάποιος, ποιο κατά τη γνώμη μου ήταν το πιο σημαντικό μέρος στο σώμα μας.
Στην αρχή νόμισα ότι βρήκα εύκολα την απάντηση και έτρεξα στη μητέρα μου όλο χαρά. Είχα ανακαλύψει τη μαγεία και την ομορφιά των ήχων και της είπα "νομίζω πως είναι τα αυτιά, με τα οποία ακούμε". Εκείνη με διόρθωσε: "Όχι", μου είπε, "υπάρχουν τόσοι άνθρωποι που δεν ακούνε, γιατί είναι κουφοί, γύρω μας".

Συνέχισα να σκέφτομαι την ερώτηση μεγαλώνοντας. Όταν συνειδητοποίησα πόσο φοβερό δώρο είναι η όραση και τι μεγάλες δυνατότητες έχει, έτρεξα στη μητέρα μου μάλλον σίγουρος αυτή τη φορά, και της είπα, "μάλλον είναι τα μάτια μας που βλέπουμε, το σημαντικότερο μέρος στο σώμα μας".
Με κοίταξε με αγάπη η μητέρα μου, χάρηκε που ασχολούμαι με το ερώτημά της και κάνω και μεγάλη πρόοδο, αλλά και πάλι με διόρθωσε: "Όχι, δεν είναι τα μάτια. Χιλιάδες άνθρωποι στον κόσμο μας είναι τυφλοί. Προσπάθησε ακόμα".
Προσπάθησα κι άλλες φορές και η μητέρα μου έβλεπε ότι ωριμάζω και προοδεύω, αλλά όσες φορές κι αν επανήλθαμε στο θέμα αυτό, δεν κατάφερα να βρω τη σωστή απάντηση.
Πέρυσι πέθανε ο παππούς μου.
Όλοι μας πονέσαμε και κλάψαμε.
Ακόμα και ο πατέρας μου έκλαψε, και το λέω αυτό γιατί άλλη μια φορά μόνο τον είχα δει να κλαίει στη ζωή μου.
Ξαφνικά ακούω τη μητέρα μου: "Ξέρεις ποιο είναι το πιο σημαντικό μέρος στο σώμα μας;" με ρώτησε τότε η μητέρα μου κι εγώ παραξενεύτηκα, γιατί πάντα νόμιζα ότι ήταν ένα αστείο ανάμεσά μας και τίποτα παραπάνω. Με είδε που παραξενεύτηκα και με πήρε κοντά της.
"Αυτό που θα σου πω αγόρι μου είναι πολύ σημαντικό", μου είπε, "και θέλω να το κρατήσεις μέσα στην ψυχή σου. Λοιπόν το πιο σημαντικό μέρος στο σώμα σου είναι ο ώμος σου. Και δεν είναι γιατί κρατάει το χέρι σου στη θέση του και μπορεί να κινείται, αλλά γιατί μπορεί να κρατήσει το κεφάλι ενός πονεμένου αγαπημένου σου την ώρα που κλαίει. Όλοι μας θα χρειαστούμε έναν ώμο να γείρουμε και να ακουμπήσουμε την ώρα της θλίψης και του πόνου, αγόρι μου. Σου εύχομαι να έχεις πάντα στη ζωή σου έναν τέτοιο ώμο, γεμάτο παρηγοριά για κείνους που θα κλάψουν και θα 'χουν ανάγκη τον ώμο της αγάπης σου για να γείρουν. Όταν θα το έχεις καταλάβει αυτό που σου λέω και θα συμφωνείς, τότε θα είναι σημάδι ότι έχεις μεγαλώσει αρκετά και ότι ζεις σωστά τη ζωή σου".

Οι άνθρωποι θα ξεχάσουν αυτά που έλεγες...
Οι άνθρωποι θα ξεχάσουν αυτά που έκανες...
Αλλά ποτέ δε θα ξεχάσουν πώς τους έκανες να αισθάνονται.

2009-03-10T12:20:00.002-07:00

οσο αυξάνεται η εξουσία στον άνθρωπο τόσο μειώνεται το αυτεξούσιο του

2009-03-10T12:20:00.001-07:00

η αναρχία θελει ανθρώπους με αρχές

ΕΛΕΥΘΕΡΊΑ Ή ΣΚΥΛΌΣΠΙΤΟ

2009-01-21T10:57:00.000-08:00

η ελευθερία του σκύλου

Ενας σκύλος δαγκώνει το σκοινί που τον κρατάει δεμένο.
Το σκοινί κόβεται και ο σκύλος ειναι ελεύθερος.
Γυρνάει δεξιά και αριστερά, παίζοντας, πηδώντας και δαγκώνοντας.
Κάνει οτι του απαγόρευε το αφεντικό του.
Μόλις βαρεθεί, θα κάτσει να ξεκουραστεί, και ΤΟΤΕ θα προσέξει πόσο απομακρύνθηκε απο το σπιτάκι του.
Αν ειναι κοντά θα τρέξει ΑΜΕΣΩΣ να ξαναμπεί στην ασφάλεια του σπιτιού του ΑΦΕΝΤΙΚΟΫ
Αν εχει απομακρυνθεί πολύ και χάθηκε, πανικόβλητος, ΘΑ ΨΑΞΕΙ ΝΑ ΒΡΕΙ ΑΛΛΟΝ ΑΦΕΝΤΗ.

ΚΑΙ ΤΟΤΕ ΘΑ ΓΊΝΕΙ ΠΙΟ ΓΛΎΦΤΗΣ ΑΠΟ ΠΡΊΝ!!!

Αν εχεις μαθει με το σχοινί στο λαιμό, οτι αλλαγές και να γίνουν, θα νιώθεις ανασφάλεια χωρίς αυτό.
Μόνο αμα εισαι κοπρίτης δεν ανέχεσαι το σχοινί!
Και κοπρίτης γίνεσαι μεγαλώνοντας ΣΩΣΤΑ.
Βάζοντας ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΊΑ πανω απο την κακόμοιρη ζωή σου.
Θεωρώντας την ζωή, άξια να την ζεις, ΜΟΝΟ ελεύθερα, και όχι με ασφάλεια.
Η ζωή ΕΧΕΙ αξίες, που την ΚΑΝΟΥΝ αξιόλογη
ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ αξία απο μόνη της.

ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΑΞΊΑ ΑΝ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΑΞΊΕΣ

ο ορισμος της εξελιξης

2008-12-31T12:52:00.000-08:00

εξελιξη ειναι η πορεία απο το ένστικτο στο "ιδανικό"
tai

2008-12-13T12:03:00.000-08:00

οι φυλές των μηχανόβιων
1ον οι αντιδραστικοί
Οταν είσαι μικρός και σου λένε τι ΠΡΕΠΕΙ να κάνεις
Αλλά εσύ δεν θες, τι κάνεις?

Λες "δεν θα μεγαλώσω ρε? θα δείτε"
Και μόλις μεγαλώσεις τόσο που να μπορείς,
......καβαλάς ενα δίκυκλο! ..το πρώτο σου !
Και βάζεις ενα χαρτόνι στην ρόδα έτσι που να χτυπάει της ακτίνες και να κάνει βαβούρα
Και ζείς για να κάνεις σαματά στην γειτονιά
Και σε δέρνουν.
Αλλα εσυ εκεί!
Κολοπαίδι?
Οχι!!
Απλά κανένας δεν σε καταλαβαίνει!

Αργότερα, που δεν σου αρκεί αυτό. ή που δεν θα τσατίζει τους μεγάλους αρκετά,
θα χρειαστείς ένα μοτο (....σακο? ....ποδίλατο?.......συκλέτα?)
δεν εχει σημασία!
Εσύ θέλεις, να τους την σπάς
...Να φεύγεις!
....Οποτε θες!!
Και να κανει και θόριβο!!!
(οχι οσο πρέπει, αλλά αυτο θα το διορθώσεις αργότερα με μια μπουράκλα να! )
Και να μήν ρωτάς.
και κυρίως..................
ΝΑ ΜΗΝ ΔΊΝΕΙΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΌ ΣΕ ΚΑΝΈΝΑΝ
Κολόπαιδο?
Οχι!
Απλα δεν σε καταλαβαίνουν γιατι ειναι συντηρητικοί και κολλημένοι

Τώρα σου την σπάνε, οχι πια τοσο οι μεγάλοι του κύκλου σου, αλλα η κοινωνία!
Οι μεγάλοι του ευρύτερου κύκλου σου.
Γιατί μαζί με σένα μεγάλωσε και ο κύκλος.
Μαζί με τον κύκλο μεγάλωσε και η μαλακία του κόσμου.
Μήπως μεγαλώνοντας ΒΛΈΠΕΙΣ το πραγματικό μέγεθος της?
Μήπως απλά ΤΩΡΑ καταλαβαίνεις και εξηγείς τα αίτια?
Μήπως η αντιπάθεια για το "ΠΡΕΠΕΙ" βρήκε την δικαιολογία που της αξίζει?
Τωρα δεν αντιδράς !
.........χωρίς λόγο?
Τωρα θες να δράς
Εχεις λόγο!!
Εισαι προχώ!!
Αν ειναι σωστός ο λόγος?
τι σε νοιάζει!!
Ειναι!!
ΕΧΕΙΣ ΛΌΓΟ
Αυτο αρκεί
Και τρεχεις
και μαρσάρεις
και κανεις εμφανή την παρουσία σου
Και ......
Τιν σπας στους μεγαλους
Τους παραδοσιακους
Τους καπιτάλες
Τους φασιστες

Δεν εισαι ο σπαστικός αντιρρησίας πιά
Είσαι ο επαναστάτης
Αυτός που
θα σπασει το κατεστημένο
Δεν θα δεχτει τα παραδοσιακά
Ειναι ενάντια σε ολα, γιατι ολα ειναι αντιδραστικα υποκινούμενα και συντηρητικά
Αυτός που εχει όνειρα για το αύριο
Αυτος που θα αλλάξει τον κόσμο.
Μαρσάρωντας με τα 300 αλόγατα και τα 330 στην εθνική!
Και τι κάνεις?
Καταλήγεις να αλλάζεις ανθρακονήματα και πλαστικά, στην 1000αρα σου
Το μόνο που αλλάζεις πραγματικά ειναι ο τρόπος που κάνεις το γυροσκοπικό, τα μέτρα του rolling edo, το καντήλι στην σούζα!
Tωρα η μάχη της αντίρρησης δίνεται στα fora
Και μαθαίνεις στους νέους οδηγούς πως ΠΡΕΠΕΙ να οδηγούνε
Πως ΠΡΕΠΕΙ να ντύνονται
Πως ΠΡΕΠΕΙ να φοράνε κράνος γαντια κλπ

Και τους την σπάς

Και σου λένε.............

Δεν θα μεγαλώσω-παλιώσω ρε? θα δείς

Και πέρνουν το μπουρί, την ακράπα.......

Και τα χώνουν στο GSX1400RR...............

Για να αντιδράσουν .

Να την σπάσουν στους μεγάλους...........

Νέοι αντιρρησίες

πφφφφ